Wyrok TK z dnia 16 maja 2024, sygn. U 1/24

1. Krajowa Rada Sądownictwa (dalej: KRS, wnioskodawca lub Rada) uchwałą nr 99/2024 z 14 lutego 2024 r. wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności: 1) § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 lutego 2024 r. zmieniającego rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 149; dalej: rozporządzenie zmieniające) z art. 7 w związku z art. 186 ust. 1 Konstytucji; 2) § 1 rozporządzenia zmieniającego z art. 45 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 190 ust. 1 Konstytucji; 3) § 1 rozporządzenia zmieniającego z art. 41 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 217, ze zm.; dalej: p.u.s.p.), a przez to z art. 92 ust. 1 i art. 176 ust. 2 Konstytucji.

Wnioskodawca wskazał, że zaskarżone przepisy rozporządzenia zmieniającego dotyczą wyłączenia sędziów od orzekania w określonej kategorii spraw, bezpośrednio oddziaływają na skład sądów, orzecznictwo sądów, a przez to na niezależność sądów i niezawisłość sędziów, co w konsekwencji uzasadnia legitymację KRS do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o dokonanie oceny zgodności z Konstytucją przepisów aktu normatywnego w zakresie dotyczącym niezawisłości sędziów i niezależności sądów.

W ocenie wnioskodawcy, zaskarżone przepisy rozporządzenia zmieniającego wprowadzają modyfikację zamkniętego katalogu ustawowych przesłanek bezwzględnych wyłączenia sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis) określonego w art. 40 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37; dalej: k.p.k.) w odniesieniu do spraw sądowych prowadzonych na podstawie przepisów procedury karnej i w art. 48 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z