Wyrok TK z dnia 17 grudnia 2002, sygn. U 3/02

1. Rzecznik Praw Obywatelskich wnioskiem z 29 marca 2002 r. wniósł o stwierdzenie niezgodności § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie opłat paszportowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 152, poz. 725 ze zm.) z art. 32 Konstytucji oraz z art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W uzasadnieniu Rzecznik stwierdził, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 5 ze zm.), paszporty i paszporty blankietowe wydaje się po przedstawieniu wymaganych dokumentów i uiszczeniu należnych opłat. Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa wysokość opłat paszportowych, tryb ich uiszczania oraz warunki i zakres stosowania ulg i zwolnień od tych opłat, a także warunki podwyższania opłat w razie zawinionej utraty paszportu. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1996 r. w sprawie opłat paszportowych, ulgową opłatę paszportową pobiera się od uczącej młodzieży szkół dziennych i studentów studiów stacjonarnych. Prawo takie nie przysługuje natomiast uczniom i studentom pobierającym naukę w systemie wieczorowym i zaocznym. Zdaniem Rzecznika, trudno znaleźć podstawy uzasadniające wprowadzenie takiego uregulowania. Przepisy te naruszają konstytucyjną zasadę równości, krzywdząc szeroką rzeszę osób, które oprócz obowiązków związanych z pracą zawodową, podejmują trud dalszej nauki w celu podniesienia swoich kwalifikacji. Rzecznik zwraca uwagę na to, że obok osób pracujących, naukę w systemie wieczorowym lub zaocznym podejmują również osoby niepracujące, często pozostające na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Zarówno więc jedna, jak i druga grupa osób, z powodu konieczności wyboru płatnych studiów zaocznych lub wieczorowych, jest często znacznie bardziej obciążona finansowo w związku z uiszczaniem stosownych opłat za naukę, aniżeli osoby studiujące