Postanowienie TK z dnia 18 stycznia 2012, sygn. U 3/09

1. W piśmie z 29 czerwca 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: RPO) zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.; dalej: zaskarżone rozporządzenie) z art. 5 ust. 4a i art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.; dalej: ustawa świadczeniowa) oraz z art. 32 w związku z art. 2, z art. 71 ust. 1 i art. 92 ust. 1 Konstytucji.

RPO przedstawił ustawową regulację zasiłku rodzinnego (dalej: zasiłek) oraz sposób obliczania dochodu rodziny, od wysokości którego zależy prawo do jego otrzymania. Stwierdził, że w świetle upoważnienia zawartego w art. 23 ust. 5 ustawy świadczeniowej, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego powinien określić jedynie sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych (dalej: świadczenia), wstrzymywania lub zawieszenia wypłaty tych świadczeń, a także sposób ustalania uprawniającego do nich dochodu i wzory rozmaitych wniosków i innych dokumentów. Zdaniem RPO, § 18 ust. 1 zaskarżonego rozporządzenia nie nasuwał żadnych wątpliwości aż do czasu jego nowelizacji w lipcu 2007 r., natomiast w brzmieniu nadanym tą nowelizacją uszczegóławia regulację ustawową w sposób wykraczający poza treść ustawowego upoważnienia. Właściwy minister nie został upoważniony do powiązania okresu uzyskiwania przez członka rodziny dodatkowego dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (stanowiącym podstawę wyliczenia dochodu na potrzeby ustawy świadczeniowej; dalej: rok poprzedni) z koniecznością uzyskiwania tego dochodu w czasie orzekania o prawie do świadczenia. Zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy świadczeniowej, uzyskanie dochodu przez członka rodziny powoduje ustalenie prawa