Organ wskazał, że konsekwencje prawne zaniechania lub nienależytego wykonania obowiązku poinformowania organu podatkowego o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, obciążają stronę. Niedopełnienie tego obowiązku
z należytą starannością rodzi zatem konsekwencje w postaci uznania skuteczności doręczenia. Konsekwencją nienależytego wykonania obowiązku informacyjnego określonego w art. 146 § 1 O.p. przez stronę jest uznanie pisma za doręczone. Organ podatkowy nie ma obowiązku informowania podatnika drogą telefoniczną o wysłanej do niego korespondencji. Nie ma również nieograniczonego obowiązku poszukiwania danych adresowych strony, bądź weryfikacji aktualnie zgłoszonych.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przebywanie skarżącego poza granicami kraju (w [...])
i rzekome niedoręczenie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2023 r. w sprawie wszczęcia postępowania podatkowego (jak i wszelkiej korespondencji w sprawie) oraz decyzji
z dnia [...] stycznia 2024 r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. nie świadczą o braku winy podatnika. Strona postępowania musi podać organom podatkowym aktualny adres. Zaniechanie obowiązku aktualizacji danych dotyczących aktualnego miejsca przebywania nie powoduje niemożności zastosowania procedury doręczenia zastępczego na adres znany organom podatkowym. Decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego
w T. z dnia [...] stycznia 2024 r. została skutecznie doręczona w dniu [...] stycznia 2024 r. w trybie art. 150 O.p., a w dniu [...] lutego 2024 r. upłynął ustawowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania ze swojej winy; naruszenie art. 162 § 1 O.p. przez jego niezastosowanie; naruszenie art. 146 § 1 O.p. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie przepis ten nie znajdował zastosowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia
z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Z tych względów Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie rozprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności
z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. określił skarżącemu zobowiązanie podatkowego
w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. w kwocie [...]zł. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu [...] stycznia 2024 r., w trybie art. 150 O.p.
(k. 119-128 akt adm.). Przesyłka zawierająca decyzję Naczelnika została nadana do skarżącego w dniu [...] stycznia 2024 r. na adres: P. , ul. [...] za pośrednictwem operatora pocztowego. Przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniu [...] i [...] stycznia 2024 r. W dniu [...] stycznia 2024 r. operator pocztowy zwrócił pismo do nadawcy - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., gdyż adresat nie podjął awizowanego pisma w terminie. W ustawowym terminie nie zostało wniesione odwołanie. Natomiast we wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...] listopada 2024 r. skarżący podniósł, że o wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2024 r. dowiedział się dopiero w dniu [...] listopada 2024 r., kiedy odbyła się rozprawa przed Sądem Rejonowym w T. (sygn. akt [...], po której jego pełnomocnik przesłał mu skany akt postępowania karnego, w których znajdowała się powyższa decyzja. Podkreślił, że organ wiedział, iż nie mieszka pod adresem, na który została wysłana decyzja, gdyż – jak podniesiono w skardze – informował o tym pracowników Urzędu Skarbowego.
Z tych względów w skardze wskazano, że decyzja nie została doręczona prawidłowo
w trybie art. 150 O.p.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższych przepisów wynika, iż przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.
Jak podkreśla się w literaturze (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, str. 328-329) oraz
w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt SA/Ka 1718/96; wyrok NSA z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1459/09)
o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku,
a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, powódź, pożar.
W rozpatrywanej sprawie stanowisko skarżącego koncentruje się wokół zagadnienia doręczenia decyzji z dnia [...] stycznia 2024 r. Argumentacja prezentowana przez stronę na poparcie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skupia się na kwestii wysłania decyzji na niewłaściwy adres. Innymi słowy, skarżący brak winy w uchybieniu terminu i w konsekwencji podstaw do przywrócenia terminu upatruje w nieprawidłowym doręczeniu mu decyzji. Tymczasem zarówno w doktrynie, jak i judykaturze wielokrotnie wyrażano pogląd, że wątpliwości co do okoliczności doręczenia decyzji powinny stanowić przedmiot postępowania dotyczącego stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nieprawidłowości
w zakresie doręczenia korespondencji nie mogą zaś uzasadniać przywrócenia terminu, czy też być "załatwiane" poprzez zastosowanie tej instytucji (por. P. Pietrasz
w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany pod red. L. Etela, LEX/el. 2020; wyroki NSA z dnia: 12 grudnia 2019 r.,
I FSK 1653/17; 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17; 28 lutego 2019 r., I FSK 475/17; 10 lipca 2018 r., I FSK 1310/16; 27 lutego 2020 r., I FSK 2241/19; 18 listopada 2022 r.,
I FSK 1635/19; 15 maja 2023 r., II FSK 999/22).
Należy podkreślić, że na obecną chwilę, sprawa dotycząca prawidłowości doręczenia przedmiotowej decyzji została rozstrzygnięta przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który postanowieniem z dnia [...] grudnia 2024 r., wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p., stwierdził, że odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu. Postanowienie to jest ostateczne. Wyrokiem z dnia 7 maja 2025 r., I SA/Bd 150/25 tut. Sąd oddalił skargę na to postanowienie. Zatem kwestia prawidłowości doręczenia stronie decyzji była przedmiotem postępowania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Kwestia ta wykracza natomiast poza ramy postępowania dotyczącego przywrócenia terminu. Brak skutecznego doręczenia decyzji powoduje bowiem, że bieg terminu do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczyna się, a w konsekwencji nie może on zostać przekroczony i tym samym przywrócony (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 września 2022 r., I SA/Ol 329/22). Wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona, i że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2021 r., II FSK 2427/20).
Strona na potrzeby przywrócenia terminu do złożenia odwołania powinna była uprawdopodobnić, że odwołanie złożyła zbyt późno bez swojej winy, z przyczyn obiektywnych, całkowicie od niej niezależnych, i których nie była w stanie przezwyciężyć, nawet przy dołożeniu wszelkich możliwych starań. Argumentów takich zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze nie przedstawiono. Okoliczności powoływane przez skarżącego nie usprawiedliwiały opóźnienia
w dokonaniu czynności, a dążyły w istocie do wykazania, że uchybienie terminowi
w ogóle nie miało miejsca, gdyż decyzja nie weszła do obrotu prawnego z uwagi na wadliwe jej doręczenie. Nieprawidłowości w doręczaniu decyzji nie powinny być podnoszone w ramach niniejszego postępowania, a w ramach skargi na postanowienie dotyczące uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W konsekwencji skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, co oznacza, że organ nie naruszył art. 162 § 1 O.p.
Nieuzasadniony jest wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania podatkowego. Dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych nie stanowią dowodów uzupełniających i przeprowadzenie z nich dowodu przez Sąd jest zbyteczne. Nie zaistniała też konieczność połączenia do wspólnego rozpoznania przedmiotowej sprawy ze sprawą ze skargi na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd uznał, że dla rozstrzygnięcia tych spraw na posiedzeniu niejawnym nie jest potrzebne ich połączenie do wspólnego rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.