Wyrok WSA z dnia 20 maja 2025, sygn. I SA/Bd 168/25

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505; dalej także jako: "u.p.e.a."), jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej także jako: "k.p.a.").

Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Zarządu Związku Komunalnego Gmin Powiatu [...] z [...] października 2024 r. wydane zostały w następstwie rozpatrzenia podniesionych przez Skarżącego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] października 2024 r. z tytułu nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ I instancji stwierdził niedopuszczalność zarzutów a Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Związku Komunalnego Gmin Powiatu [...].

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone znajdujące oparcie w jednej z wymienionych przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela i następnie organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. Wniesienie zarzutów na postępowanie egzekucyjne stanowi uprawnienie zobowiązanego, zaś zakres możliwych zarzutów został enumeratywnie wymieniony w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że zobowiązany nie może w tym trybie skutecznie formułować zarzutów w kwestii wszelkich dostrzeżonych nieprawidłowości w działaniu organu egzekucyjnego, czy wierzyciela chyba, że poprzez nie - wskazuje na zaistnienie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit a i b u.p.e.a, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym;

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Nie budzi zatem wątpliwości, że zgodnie z treścią art. 34 § 2 pkt 3 lit a u.p.e.a. ustawodawca uprościł procedurę stwarzając podstawę do pominięcia badania zarzutów, o ile kwestie te były przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Regulacja ta wprowadziła zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. Ta niekonkurencyjność ma zapobiegać powielaniu środka zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Środki różnią się bowiem między sobą z uwagi na przedmiot, którego mogą dotyczyć, kategorię podmiotów, którym przysługują, termin przewidziany do ich wniesienia, wymogi formalne, właściwość i kompetencje organu władnego rozpoznać konkretny środek, a w konsekwencji – charakter postępowania, jakie wywołuje wniesienie środka zaskarżenia (por. M. Romańska, Skarga na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość administracyjnego postępowania egzekucyjnego, [w:] System egzekucji administracyjnej, red. J. Niczyporuk, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 535 – 557). Art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku.

Ponadto, orzecznictwo sądowe wskazuje na konieczność rozróżniania kompetencji wierzyciela, organu nadzoru i organu egzekucyjnego. W orzecznictwie odnoszono się także do charakteru prawnego postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zarzutów. Przepis art. 34 § 2 pkt 3 lit a u.p.e.a. wyraźnie wskazuje na wierzyciela jako podmiot uprawniony do stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu w miejsce stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Dostrzeżenie zatem, że wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 34 § 2 pkt 3 lit a u.p.e.a., obliguje organ egzekucyjny będący wierzycielem lub wierzyciela do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu a nie o jego nieuwzględnieniu.

Skarżący w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku wskazując na to, że Związek Komunalny nie odebrał ani jednego kilograma śmieci z miejsca pracy Skarżącego (Kolno 51). Skarżący wykonuje obowiązek zapłaty opłaty w C. i nie może płacić podwójnie.

Odnosząc się do powyższego w zaskarżonym postanowieniu Kolegium wskazało, że decyzją z [...] października 2021 r. Zarząd Związku Komunalnego Gmin Powiatu [...] określił Skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jako właścicielowi nieruchomości położonej w miejscowości K. 51 za okres od [...] sierpnia 2020 r. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, SKO decyzją z [...] lutego 2022 r. utrzymało ją w mocy wskazując, że wobec niezłożenia przez Skarżącego deklaracji na gospodarowanie odpadami komunalnymi wszczęto postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty, do wniesienia której Skarżący był zobowiązany. Kolegium wskazało, że nieruchomość w K. jest zamieszkana przez A. P. i M. J. P., a Skarżący nie ponosi opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi z tytułu zamieszkiwania na terenie Gminy M. C.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 245/22, oddalił skargę na powyższą decyzję.

W związku z powyższym organ I instancji a następnie Kolegium stwierdziły, że kwestia podnoszona w zarzucie była już rozpatrywana. Dlatego też, zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. wierzyciel stwierdził niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku. Ustalono bowiem, że zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym.

Ponadto, nawiązując do argumentacji Skarżącego, podkreślić należy, że określenie obowiązku jest domeną postępowania podatkowego, które jest dwuinstancyjne. Na rozstrzygnięcie organu podatkowego przysługuje odwołanie, którego rozpoznania dokonuje organ drugiej instancji. Jego rozstrzygnięcie jest ostateczne i kończy etap wymiaru zobowiązania. Rozstrzygnięcie ostateczne podlega kontroli sądu administracyjnego po wniesieniu skargi przez uprawniony podmiot. Powyższa procedura została względem Skarżącego przeprowadzona. W wyroku z 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 245/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził: "Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego, nieruchomość w K. jest zamieszkała przez niego i jego żonę, oraz nie ponosi on opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi z tytułu zamieszkania na terenie C.. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co wynika wprost z art. 6h u.c.p.g. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., K 17/12), nakładanej w drodze ustawy. W konsekwencji, każdy kto znajdzie się w sytuacji opisanej w ustawie (zrealizuje daninowy stan faktyczny), zobowiązany jest do zapłaty opłaty. W rezultacie organ zasadnie wymierzył skarżącemu opłatę za gospodarowanie opłatami komunalnymi, uznając, że zamieszkuje on pod adresem K. 51 i jest właścicielem tej nieruchomości."

W związku z powyższym, w ocenie tut. Sądu dokonującego kontroli zaskarżonego obecnie postanowienia Kolegium z [...] stycznia 2025 r., podjęcie ustaleń co do wskazanych przez Skarżącego w zarzutach okoliczności naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania, czyniąc wierzyciela niejako trzecią instancją postępowania podatkowego. Słusznie w ocenie Sądu organy stwierdziły niedopuszczalność zarzutu bowiem uprzednio nastąpiło rozpatrzenie zarzutu w odrębnym postępowaniu podatkowym. Podkreślić należy, że nie ma powodów, dla których ta sama kwestia miałaby być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu jurysdykcyjnym, a następnie ponownie - w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W skardze do tut. Sądu został podniesiony również zarzut naruszenie art. 6m pkt 4 ustawy o porządku i czystości w gminach przez niezastosowanie wykładni z uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 20 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 327/22, oraz braku odniesienia się przez organy do uchylenia przez Sąd uchwał w zakresie wysokości opłat za śmieci w postępowaniach sądowych: I SA/Bd 137/20 z 4 sierpnia 2020 r., I SA /Bd 138/20 z 4 sierpnia 2020 r., I SA/Bd 135/20 z 19 sierpnia 2020 r., I SA/Bd 136/20 z 19 sierpnia 2020 r. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, iż argumentacja Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zmierza do kwestionowania ustaleń dokonanych w postępowaniu dotyczącym określenia Skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jako właścicielowi nieruchomości położonej w miejscowości K. 51. Tymczasem – jak już wskazano powyżej – kwestia ta była przedmiotem rozpoznania przez Zarząd Związku Komunalnego Gmin Powiatu [...] (decyzja z [...] października 2021 r.), SKO (decyzja z [...] lutego 2022 r.) a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (wyrok z 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 245/22). Nie było zatem podstaw do rozpatrywania tych kwestii ponownie - w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Stwierdzając że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl

J. Ziołek L. Kleczkowski U. Wiśniewska