1) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 w zw. z art. 14b § 1 O.p. przez utrzymanie w mocy postanowienia z dnia [...] listopada 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy postanowienie to powinno zostać uchylone, a wniosek skarżącej o wydanie interpretacji indywidualnej rozpatrzony merytorycznie, albowiem organ nieprawidłowo uznał, że postępowanie w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1 i 2 nie może być wszczęte, gdyż jego przedmiotem nie będzie interpretacja przepisów prawa podatkowego i jego meritum pozostaje poza zakresem przedmiotowym upoważnienia organu, podczas gdy przedmiotem zapytania była interpretacja przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, których prawidłowa interpretacja pomimo, że wymagała odniesienia się do przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, to było to konieczne do prawidłowej wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a co za tym idzie okoliczność ta nie mogła stanowić o niemożności wydania interpretacji indywidualnej;
2) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 14h O.p. przez utrzymanie w mocy postanowienia z dnia 29 listopada 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy postanowienie to powinno zostać uchylone, a wniosek skarżącej o wydanie interpretacji indywidualnej rozpatrzony merytorycznie, albowiem organ nieprawidłowo uznał, że postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1 i 2 nie może być wszczęte w szczególności, z uwagi na to, że:
a) przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej jest interpretacja przepisów prawa innych niż przepisy prawa podatkowego,
b) przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej jest interpretacja zagadnień pozostających poza zakresem przedmiotowym upoważnienia organu,
c) wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczy zagadnienie, którego rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja indywidualna,
- podczas gdy w istocie wskazane przez organ przesłanki nie zachodzą, a zatem nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Stąd Sąd oddalił wniosek organu o przeprowadzenie rozprawy.
Oceniając wydane w sprawie postanowienia z punktu widzenia ich legalności Sąd uznał, iż naruszają one prawo.
We wniosku o wydanie interpretacji spółka wskazała, że poczynając od dnia 1 sierpnia 2022 r. wybrała opodatkowanie na zasadach tzw. ryczałtu od dochodów spółek, o którym mowa w art. 28c - 28t ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Wybór tej formy opodatkowania spowodował zamknięcie roku podatkowego opodatkowanego na zasadach ogólnych z dnia 31 lipca 2022 r. oraz rozpoczęcie roku podatkowego opodatkowanego na zasadzie ryczałtu od dochodów spółek od dnia 1 sierpnia 2022 r. W związku z wyborem ryczałtu skarżąca sporządziła sprawozdanie finansowe, w którym w kapitałach własnych wyodrębniła zysk niepodzielony za rok poprzedzający opodatkowanie ryczałtem, tj. za okres od dnia 6 września 2021 r. do dnia 31 lipca 2022 r. Z uwagi na to, że rok podatkowy rozpoczynający się od dnia 6 września 2021 r. do dnia 31 lipca 2022 r. był zarówno pierwszym, jak również ostatnim rokiem podatkowym oraz biorąc pod uwagę fakt, iż na moment sporządzenia ww. sprawozdania finansowego spółka nie utworzyła żadnych kapitałów (funduszy) zapasowych, jak również żadnych (funduszy) kapitałów rezerwowych, zyski za ten okres nie zostały wyodrębnione w pozycjach kapitał (fundusz) zapasowy, pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe, zysk (strata) z lat ubiegłych, ale w pozycji zysk (strata) netto. Zysk ten został ustalony na kwotę 18.633.878,13 zł. Następnie skarżąca sporządziła sprawozdanie finansowe za kolejny rok podatkowy od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. W sprawozdaniu tym zysk za okres od dnia 6 września 2021 r. do dnia 31 lipca 2022 r. w kwocie 18.633.878,13 zł został wyodrębniony w kapitałach własnych w pozycji zysk (strata) z lat ubiegłych. Natomiast zysk za okres od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r., z uwagi na to, że dotyczył bieżącego roku został wyodrębniony w kapitałach własnych jako zysk (strata) netto. Zysk ten został z kolei ustalony na kwotę 14.754.583,78 zł.
W związku z powyższym opisem stanu faktycznego zadano dwa pytania: 1) czy spółka prawidłowo wyodrębniła zysk za okres przed opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, tj. za okres od dnia 6 września 2021 r. do dnia 31 lipca 2022 r. w ten sposób, że ujęła ten zysk w sprawozdaniu finansowym za ten okres w kapitałach własnych w pozycji zysk (strata) netto?, 2) czy spółka prawidłowo wyodrębniła zysk za okres opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, tj. za okres od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. w ten sposób, że ujęła ten zysk w sprawozdaniu finansowym za ten okres w kapitałach własnych w pozycji zysk (strata) netto?
Zdaniem spółki, zarówno odnośnie zysku za rok podatkowy od dnia 6 września 2021 r. do 31 lipca 2022 r., jak również odnośnie zysku za rok podatkowy od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. zostały one wykazane prawidłowo w kapitałach własnych spółki zgodnie z odpowiednio art. 7aa ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. oraz art. 28d ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p.
Według jednak Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności wskazane w art. 165a § 1 O.p, uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 165a § 1 O.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tym kontekście organ wskazał, że rozstrzygnięcie opisanych we wniosku wątpliwości wymaga gruntownej analizy i oceny ekonomicznej kluczowych elementów przedstawionego stanu faktycznego. Tymczasem organ interpretacyjny nie prowadzi postępowania dowodowego i nie może "z góry" przesądzać o sprawach należących do kompetencji organów prowadzących postępowanie dowodowe. Nadto organ stwierdził, że sprawozdanie finansowe sporządzane jest zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Ustawa o rachunkowości nie jest natomiast w świetle art. 3 pkt 1 O.p. ustawą podatkową, jak również nie mieści się w pojęciu przepisów prawa podatkowego (art. 3 pkt 2 O.p.), co powoduje, że nie podlega ona interpretacji w trybie art. 14b O.p.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 7aa ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. podatnik, który wybrał opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek, jest obowiązany na ostatni dzień roku podatkowego poprzedzającego pierwszy rok opodatkowania tym ryczałtem wyodrębnić w kapitale własnym spółki na ostatni dzień roku podatkowego poprzedzającego pierwszy rok opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek:
a) kwotę zysków niepodzielonych i kwotę zysków podzielonych odniesione na kapitały, wypracowanych w latach poprzedzających pierwszy rok opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek oraz
b) kwotę niepokrytych strat poniesionych w latach poprzedzających pierwszy rok opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek.
Z kolei art. 28d ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. stanowi, że podatnik opodatkowany ryczałtem od dochodów spółek jest obowiązany do prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sporządzania sprawozdań finansowych na podstawie przepisów o rachunkowości w sposób zapewniający prawidłowe określenie w kapitale własnym:
a) kwoty zysków niepodzielonych i kwoty zysków podzielonych odniesione na kapitały, wypracowanych w latach opodatkowania ryczałtem, oraz
b) kwoty niepokrytych strat poniesionych w latach opodatkowania ryczałtem.
W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie stwierdzenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że postępowanie w przedmiotowej sprawie nie może być wszczęte, bowiem w świetle przytoczonych przepisów u.p.d.o.p. wydanie interpretacji wymagałoby odniesienia się przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, które nie mieszczą się w pojęciu przepisów prawa podatkowego (art. 3 pkt 2 O.p.). Zdaniem Sądu nie można ograniczać obowiązku udzielania pisemnej interpretacji wyłącznie do ustaw zawierających pojęcia prawa podatkowego. Przepisy prawa podatkowego nie są całkowicie odrębne, niezależne i niepowiązane z innymi dziedzinami systemu prawnego. Wręcz przeciwnie wraz z przepisami innych gałęzi prawa stanowią część jednego porządku prawnego, obowiązującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kluczowe jest rozumienie pojęcia "przepisów prawa podatkowego". Definicję "przepisów prawa podatkowego" zawiera art. 3 pkt 2 O.p., a są nimi przepisy ustaw podatkowych (art. 3 pkt 1 O.p.). W judykaturze ukształtowało się stanowisko, że pod pojęciem prawa podatkowego należy rozumieć wszelkie normy prawne, które regulują elementy konstrukcyjne, czyli przedmiotowe i podmiotowe podatku, a zatem także normy prawne nie znajdujące się w ustawach podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1603/15; wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II FSK 151/22).
Sąd w składzie orzekającym ten pogląd podziela. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że prawo podatkowe określa konsekwencje prawnopodatkowe w związku ze zdarzeniami regulowanymi przez inne dziedziny prawa. Wiele przepisów podatkowych uzależnia powstanie zobowiązań podatkowych, a zazwyczaj także wysokość tych zobowiązań od zdarzeń czy czynności prawnych uregulowanych bądź zdefiniowanych w przepisach nie będących przepisami prawa podatkowego. Przyjęcie, że interpretacja przepisów prawa podatkowego może odnosić się wyłącznie do aktów, których rodzaje wprost wymienione zostały w definicji zawartej w art. 3 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 1 O.p. powodować może, że nie zostanie zrealizowany cel tej instytucji (por. wyroki NSA z dnia: 4 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1019/09; 18 maja 2018 r., sygn. II FSK 1392/16).
W tym kontekście należy zwrócić uwagę na szczególne zasady opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek. W przypadku bowiem ryczałtu opodatkowaniu nie podlega dochód rozumiany jako różnica między przychodami i kosztami uzyskania przychodu, lecz - co do zasady - zysk netto przeznaczony do rozdysponowania (art. 28m ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p.). Istota opodatkowania ryczałtem polega na dostosowaniu wyniku podatkowego do wyniku księgowego, co powoduje konieczność posiłkowego stosowania ustawy o rachunkowości. Po zmianie formy opodatkowania na ryczałt ewidencja bilansowa podatnika staje się również jego ewidencją podatkową. W celu ujednolicenia tej ewidencji ustawodawca przewidział obowiązek sporządzenia rozliczenia, o którym mowa w art. 7aa u.p.d.o.p. Z uwagi na to, że podstawa opodatkowania wynika z prawa bilansowego zobowiązano też podatników do prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sporządzania sprawozdań finansowych na podstawie przepisów o rachunkowości w sposób zapewniający prawidłowe określenie w kapitale własnym kwoty zysków (art. 28d u.p.d.o.p.).
Skoro podstawa opodatkowania wynika z prawa bilansowego, to organ jest zobligowany do interpretowania także przepisów ustawy o rachunkowości i nie może zasłaniać się tym, że sprawa ta wykracza poza jego uprawnienia, oraz twierdzić, iż przepisy powyższej ustawy nie mieszczą się w pojęciu przepisów prawa podatkowego. Prawidłowe bowiem zastosowanie przepisów bilansowych ma wpływ na wymiar podatku dochodowego od osób prawnych. Nie jest przy tym właściwe odwoływanie się przez organ dla uzasadnienia swoich racji do regulacji zawartej w art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p. (podobnego w swej treści do art. 28d u.p.d.o.p.), gdyż na gruncie tego przepisu w orzecznictwie sądowym wielokrotnie wyrażano stanowisko, że odwołanie się do zasad rachunkowości służy ocenie prawidłowości wymiaru podatku i nie może stanowić o braku podstaw do wydania interpretacji, z uwagi na to, że przepisy ustawy o rachunkowości nie są przepisami prawa podatkowego (np. wyroki NSA z dnia: 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 527/22; 29 czerwca 2022 r., sygn. akt II FSK 2695/19; 5 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 1122/19; 9 września 2022 r., sygn. akt II FSK 3005/19).
Sąd nie podziela także stanowiska organu, że rozstrzygnięcie opisanych we wniosku wątpliwości spółki wymaga gruntownej analizy i oceny ekonomicznej kluczowych elementów przedstawionego stanu faktycznego, oraz że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej musiałby przesądzać o sprawach należących do kompetencji organów prowadzących postępowanie dowodowe. Przypomnieć należy, że pytania spółki dotyczyły prawidłowości ujęcia przez nią zysku w sprawozdaniu finansowym za wskazane wyżej okresy. Skarżąca nie oczekiwała przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego, lecz oceny swojego stanowiska w zakresie prawidłowości zastosowania art. 7aa ust. 1 pkt 2 i art. art. 28d ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. W ocenie skarżącej jej postępowanie było prawidłowe, albowiem wymienione przepisy nakazują wyodrębnić zysk za lata poprzedzające opodatkowanie ryczałtem oraz za lata opodatkowania ryczałtem - w kapitałach własnych. Pojęcia jednak tych kapitałów nie definiują.
Należy także mieć na uwadze, że zgodność stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z rzeczywistością nie podlega jakiejkolwiek weryfikacji w postępowaniu w sprawie wydania interpretacji indywidualnej. W postępowaniu interpretacyjnym organ bazuje na założeniu, że stan faktyczny przedstawiony przez stronę dokładnie odwzorowuje rzeczywistość. Nie musi zatem badać, czy opisany przez stronę stan faktyczny odpowiada rzeczywistości, gdyż to wykazać mogą ewentualne czynności sprawdzające, kontrola podatkowa lub postępowanie podatkowe (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 757/20; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1319/23).
Zdaniem Sądu, brak wydania interpretacji indywidualnej w tym stanie faktycznym i zakończenie sprawy zaskarżonym postanowieniem, narusza art. 14b § 1 O.p. Zgodnie z tą regulacją, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej na wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zatem, gdy skarżący przedstawił kompletny opis stanu faktycznego oraz własną jego ocenę prawną, to niewydanie interpretacji podatkowej świadczy o zaniechaniu realizacji obowiązku organu podatkowego nałożonego na niego na mocy przepisów O.p. W konsekwencji, organ w sposób nieuprawniony zastosował art. 165a § 1 O.p. w zw. z art. 14h O.p. i odmówił wszczęcia postępowania.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu zawarte
w tym wyroku.
Z przedstawionych wyżej powodów zarzuty skargi okazały się zasadne, toteż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Uznawszy, że nie zachodzą wskazywane przez organy przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania, na podstawie art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił także postanowienie organu pierwszej instancji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).