Organ odwoławczy dokonał analizy w oparciu o posiadane sprawozdania finansowe za lata 2003-2007, czy wymienione wnioski zostały zgłoszone we właściwym czasie, stosownie do treści art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej. Podał, że przedstawione dane bilansowe wskazują, iż sytuacja spółki ulegała z roku na rok pogorszeniu. Corocznie malały przychody, prowadzona działalność przestała przynosić zyski. Wzrastało również zadłużenie spółki, zwłaszcza z tytułu podatków, ceł i ubezpieczeń. W dniu [...] listopada 2006 r. odbyło się nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki, w ramach którego zatwierdzono przedstawione przez zarząd skonsolidowane sprawozdanie finansowe za 2005r. Organ wskazał, że skonsolidowany bilans spółki za 2005r. wykazał stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego.
Zdaniem organu z przedstawionej oceny sytuacji finansowej wynika, że stan niewypłacalności i trwałego braku regulowania zobowiązań przez spółkę trwał od dłuższego czasu. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej przedstawiony stan faktyczny oraz powołane dowody wskazują na jej niewypłacalność oraz świadczą, że zgłoszony przez spółkę wniosek o ogłoszenie upadłości w dniu [...] lipca 2007 r., nie spełniał wymogu wniosku o upadłość zgłoszonego we "właściwym czasie". Dokonana analiza daje podstawy do stwierdzenia, iż wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony przez spółkę z dniem [...] grudnia 2006 r., tj. w terminie 14 dni od daty zatwierdzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego za 2005 r. i powzięcia przez nadzwyczajne zgromadzenie wspólników uchwały o utrzymaniu dalszej działalności spółki. Niepodjęcie przez wspólników spółki decyzji o likwidacji spółki, nie zwalniało zarządu z obowiązku złożenia takiego wniosku.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył również, że wziął pod uwagę wskazywaną w treści odwołania okoliczność, iż skarżący sprawuje funkcję członka zarządu spółki od dnia [...] lipca 2007 r., oraz że jako nowy członek zarządu, wniosek o ogłoszenie upadłości, zobowiązany był zgłosić w terminie 2 tygodni od daty objęcia mandatu, co w istocie uczynił, składając wraz z innymi członkami zarządu wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z możliwością zawarcia układu, w dniu [...] lipca 2007 r. Zdaniem organu jednak, wniosek ten złożony przez zarząd spółki, już w chwili jego złożenia, był znacznie spóźniony, gdyż spółka nie dysponowała wtedy majątkiem wystarczającym nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, co znalazło wyraz w postanowieniu Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt XIII GU 26/07 oddalającym wnioski o ogłoszenie upadłości, zarówno spółki, jak i jej wierzycieli. Oddalenie przez sąd upadłościowy wniosku o ogłoszenie upadłości, który nie został złożony we "właściwym czasie", nie zwalnia zatem członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które powstały po oddaleniu tego "spóźnionego" wniosku. Wprawdzie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z dnia [...] lipca 2007 r., skarżący złożył wraz innymi członkami władz spółki, niezwłocznie po objęciu funkcji członka zarządu, jednak wobec wykazanych okoliczności faktycznych, wniosku tego nie sposób uznać za złożony we "właściwym czasie".
Zdaniem organu już sama okoliczność, iż w pierwszym dniu sprawowania funkcji, skarżący podjął inicjatywę zgłoszenia wniosku o upadłość, świadczy o tym, że świetnie orientował się w sytuacji ekonomiczno-finansowej spółki M., wiedział o jej niewypłacalności i mimo tego podjął ryzyko wejścia w skład jej zarządu. C. zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki, powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu. Nie sposób przyjąć, że objęcie funkcji w niewypłacalnej spółce i jednorazowe, nieskuteczne podjęcie próby zainicjowania spóźnionego postępowania upadłościowego, będzie zwalniać tego członka zarządu z odpowiedzialności za wszystkie, powstałe później w wyniku jego działań, należności publicznoprawne.
Organ podkreślił, że pomimo postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt XIII GU 26/07 oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości, skarżący nie podjął dalszych działań zmierzających do zakończenia bytu prawnego M. sp. z o.o. Od kilkunastu lat pozostaje członkiem jej zarządu, generując w ramach spółki nowe zaległości publicznoprawne i narażając Skarb Państwa na straty. Od tamtego czasu, pomimo iż spółka nadal pozostaje w stanie niewypłacalności, skarżący nie podjął żadnej ponownej próby zgłoszenia kolejnego wniosku o ogłoszenie upadłości czy zainicjowania jej likwidacji.
W zakresie badania przesłanki winy z art. 116 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony w dniu [...] lipca 2007 r., dlatego też, z tego względu nie było możliwe wykazanie przez skarżącego braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Wniosek ten w ocenie Dyrektora został jednak złożony w "niewłaściwym czasie".
Dalej organ wskazał, że w sprawie nie zaistniała również przesłanka uniemożliwiająca orzekanie o odpowiedzialności osoby trzeciej, a mianowicie wskazanie przez członka zarządu mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej. Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego istnienie rzeczywistego mienia spółki.
Reasumując, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że zaległości podatkowe powstały w czasie, gdy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu, a organ wykazał bezskuteczność egzekucji wobec majątku dłużnika. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki uwalniające go z tej odpowiedzialności, określone w przepisie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do podnoszonego w treści odwołania zarzutu nieuwzględnienia faktu, że podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT-4R) za 2020 r. został zapłacony przez spółkę w dniu [...] czerwca 2021 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, na regulacje zawarta w art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższą regulację Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. dokonaną w dniu [...] czerwca 2021 r. przez M. sp. z o.o. wpłatę w kwocie [...]zł zaliczył na zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4R za styczeń 2013 r., w tym: kwotę [...]zł zaksięgowano na należność główną, kwotę [...]zł na odsetki za zwłokę, a kwotę [...]zł – na koszty upomnienia. Tym samym, wysuwane przez skarżącego w powyższym zakresie zarzuty, organ uznał za nieuzasadnione.
W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Zarzucił:
- naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie i pociągnięcie skarżącego do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki M. sp. z o. o. wymienione w decyzji, pomimo faktu, że bezpośrednio po objęciu funkcji członka zarządu w spółce (w ciągu 14 dni) skarżący zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, a tym samym zaistniała przesłanka uwalniająca go od odpowiedzialności za zobowiązania tej Spółki;
- naruszenie art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na brak przeprowadzenia dowodów z dokumentów zgromadzonych w obydwu sprawach, w tym zwłaszcza decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...].12.2021 r. ([...]), decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Oddział w T. z dnia [...].04.2018 r., dwóch decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...].03.2018 r., w których zdaniem skarżącego, organy w identycznym stanie faktycznym i prawnym (różnica dotyczy jedynie rodzaju zaległości publicznoprawnej) stwierdziły, że zgłoszenie przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki M. w terminie 14 dni od objęcia funkcji członka zarządu uwolniło go od odpowiedzialności w trybie art. 116 § 1 pkt 1 lit a Ordynacji podatkowej, ponieważ wniosek zgłoszono we właściwym terminie;
- naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez brak ustalenia dokładnej daty niewypłacalności spółki, która przesądza o powstaniu obowiązku skarżącego zgłoszenia wniosku w przedmiocie upadłości spółki M., a tym samym brak możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności członków zarządu spółki M. za zaległości podatkowe tej spółki. Sprawozdanie finansowe za 2006 r., jak podkreśla skarżący, zostało sporządzone dopiero [...].03.2007 r., bezpośrednio po zakończeniu postępowania układowego kontynuowana była restrukturyzacja spółki, w tym były prowadzone zaawansowane negocjacje z inwestorem, który był zainteresowany dokapitalizowaniem spółki, a także z uwagi na pozytywną prognozę ekonomiczną spółki, przez co zgłoszenie wniosku w przedmiocie upadłości w tym czasie prowadziłoby do wyrządzenia szkody spółce M. oraz jej wierzycielom;
- brak wzięcia pod uwagę faktu, że sytuacja finansowa spółki M. nie uległa nie tylko jakiejkolwiek poprawie po objęciu przez skarżącego funkcji członka zarządu, co mogłoby umożliwić przeprowadzenie postępowania upadłościowego w późniejszym okresie, a spółka funkcjonowała wyłącznie ze względu na bezzasadną odmowę przejęcia przez Skarb Państwa przez 10 lat majątku oddanego spółce M. do odpłatnego korzystania w ramach umowy prywatyzacyjnej pomimo wielokrotnych propozycji składanych przez spółkę;
- bezpodstawne przyjęcie, że podatek PIT-4R za 2020 r. nie został zapłacony, z racji błędnego zdaniem skarżącego zarachowania przez organ podatkowy wpłaconej kwoty tytułem zapłaty tego podatku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2022r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 260/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę R. B..
W wyniku wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt III FSK 1485/22 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkują koniecznością jej uchylenia i umorzenia postępowania podatkowego.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zagadnienia, czy istniały podstawy do obciążenia skarżącego jako członka zarządu M. sp. z o.o. odpowiedzialnością solidarną wraz z podatnikiem i pozostałymi członkami zarządu, za zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pełnienia przez spółkę funkcji płatnika za okresy od stycznia do grudnia 2017 r., od stycznia do grudnia 2018 r., od stycznia do grudnia 2019 r. oraz od stycznia do grudnia 2020 r., tj. za zaległość podatkową w łącznej kwocie [...]zł, za należne odsetki za zwłokę naliczone do dnia wydania decyzji w łącznej kwocie [...]zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł.
W ocenie organów podatkowych istniały podstawy do orzeczenia tej odpowiedzialności w oparciu o przesłanki zawarte w art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p."), bowiem w okresie, w którym upływał termin płatności wymienionych należności skarżący pełnił funkcję członka zarządu M. sp. z o.o., stwierdzono także bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku tej spółki. Mimo niewypłacalności spółki, nie złożono również we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego. Nie wskazano także mienia spółki, pozwalającego na zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej.
Z kolei strona, wskazując na brak podstaw do orzeczenia o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, zarzuciła w szczególności naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. przez błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie i pociągnięcie skarżącego do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Skarżący podniósł, że bezpośrednio po objęciu funkcji członka zarządu w spółce (w ciągu 14 dni) zgłosił wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Zakwestionował też wynik postępowania dowodowego wskazując, że organ nie przeprowadził dowodów z dokumentów, w tym zwłaszcza z decyzji ZUS oraz dwóch decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., w których jego zdaniem, organy w identycznym stanie faktycznym i prawnym stwierdziły, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nastąpiło we właściwym terminie, co narusza art. 180 § 1 O.p. Zdaniem skarżącego, organy nie ustaliły również dokładnej daty niewypłacalności spółki.
Podkreślenia wymaga, że sprawa ta była przedmiotem rozstrzygnięcia przez NSA w wyroku z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt II FSK 1485/22, który uchylił wyrok tut. Sądu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Należy zauważyć, że na podstawie art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tej sytuacji przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2011 r., II FSK 2084/09).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo wykaże, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu określona w cytowanym przepisie obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Jak przy tym wynika z art. 116 § 4 O.p., przepisy te stosuje się również do byłego członka zarządu.
W świetle powyższych unormowań organ podatkowy powinien wykazać, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki M. w okresie, kiedy powstały zaległości podatkowe, bezskuteczność egzekucji oraz zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. C. zarządu chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności powinien wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe, restrukturyzacyjne) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy bądź wskazać mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Nie jest sporne, że w sprawie wystąpiły pozytywne przesłanki przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, której był członkiem zarządu, określone w art. 116 § 1 O.p. Egzekucja z majątku spółki okazała się bowiem bezskuteczna, a skarżący pełnił funkcję jej prezesa zarządu w czasie, kiedy powstały zobowiązania podatkowe przekształcone później w zaległości. Ponadto w zakresie przesłanek egzoneracyjnych skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w całości lub w znacznej części.
Kwestią sporną pozostaje przede wszystkim wystąpienie przesłanki wyłączającej odpowiedzialność określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p., tj. wykazania przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne.
W tym zakresie za niezasadne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. zmierzające do wykazania, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej błędnie ustalił datę, w której doszło do niewypłacalności spółki. W tym względzie Sąd podziela wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki upłynął w dniu [...] grudnia 2006 r. Słusznie zwrócono uwagę, że początek biegu tego terminu należy liczyć od dnia odbycia nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników i przedstawienia sprawozdania skonsolidowanego całej grupy kapitałowej, do której należy spółka. Ze sprawozdania tego wynikała również sytuacja majątkowa spółki (mającej status dominującej) i na tej podstawie, w powiązaniu z uprawomocnieniem się postanowienia o umorzeniu postępowania układowego (w dniu [...] września 2006 r.) oraz wcześniejszym odbyciem (w dniu [...] czerwca 2006 r.) zgromadzenia wspólników spółki, na którym przedstawiono sprawozdanie finansowe z jej działalności za 2005 r., dostępne były informacje o stanie majątkowym spółki i tym samym o możliwości wykonywania przez nią wymagalnych zobowiązań. Ponadto już z samego faktu wcześniejszego zakończenia postępowania układowego, wobec jego umorzenia wynikało, że spółka miała niespłacone długi. Skoro zaś postępowanie układowe zostało wszczęte w 2003 r., to już z tego wynika, że spółka do czasu jego zakończenia nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań przynajmniej przez trzy lata. Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo o postępowaniu układowym przedsiębiorca, który wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności zaprzestał płacenia długów lub przewiduje w najbliższej przyszłości zaprzestanie ich płacenia, może żądać otwarcia postępowania celem zawarcia układu z wierzycielami. Gdyby spółka regulowała na bieżąco swoje zobowiązania i nie byłoby ryzyka, że zaprzestanie ich regulowania, wniosek o wszczęcie postępowania układowego zostałby oddalony. Ponadto, skoro nie doszło do zwarcia układu, gdyż jeden z wierzycieli nie wyraził na to zgody, to po prawomocnym zakończeniu postępowania układowego spółka musiała posiadać nieuregulowane zobowiązania. Nadto ze sprawozdania finansowego przedstawionego na nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólników w dniu [...] listopada 2006 r. wynikało, że brak jest środków na uregulowanie tych zobowiązań.
Przechodząc do dalszych rozważań należy wskazać, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż niczego w zakresie wyłączenia odpowiedzialności nie zmienia fakt, że wystąpienie przesłanek upadłościowych miało miejsce przed objęciem funkcji członka zarządu. Członek zarządu powinien bowiem zgłosić wniosek niezwłocznie po objęciu funkcji i ustaleniu, że stan interesów spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o upadłość. Pogląd, w myśl którego uwalniająca członka zarządu spółki kapitałowej od odpowiedzialności przesłanka zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim terminie jest spełniona wtedy, gdy członek zarządu zgłosi odpowiedni wniosek niezwłocznie po objęciu funkcji i ustaleniu, że stan interesów spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania jej zapobiegającemu, a więc, że wystąpienie przesłanek upadłościowych przed objęciem funkcji nie zwalnia go z obowiązku zgłoszenia omawianego wniosku, jest jednolicie akceptowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Świadczą o tym wyroki z dnia: 17 października 2006 r., I FSK 85/06; 22 listopada 2006 r., I FSK 189/06; 11 października 2011 r., II FSK 656/10; 25 października 2011 r., II FSK 587/10; 23 października 2012 r., I FSK 1854/11; 13 grudnia 2012 r., II FSK 918/11; 24 kwietnia 2014 r., II FSK 1224/12; 11 czerwca 2014 r., I FSK 1017/13; 2 lipca 2014 r., I FSK 1127/13.
Zaistnienie przesłanek uzasadniających zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości wcześniej, tj. przed objęciem funkcji przez danego członka zarządu nie zwalnia zatem tego członka zarządu z obowiązku podjęcia wymienionych czynności po objęciu funkcji i stwierdzeniu istnienia przesłanek upadłościowych. W razie stwierdzenia sytuacji niewypłacalności spółki, podmiot ten, realizując zachowanie wyznaczone przez dyspozycję normy zawartej w art. 116 § 1 pkt 1 O.p., powinien przedłożyć jej sytuację do obiektywnej oceny właściwemu sądowi, nawet jeżeli wcześniej złożone wnioski przez inne podmioty, w tym poprzednich członków zarządu, zostały oddalone. Skoro zaś członek zarządu dopełni tych obowiązków, czyli po stwierdzeniu wystąpienia przesłanki niewypłacalności zgłosi w przewidzianym terminie wniosek o ogłoszenie upadłości, oznacza to spełnienie przesłanki egzoneracyjnej. Ustawodawca stanowi bowiem, że jeżeli członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości to nie odpowiada za zaległości podatkowe spółki. Istotne jest dopełnienie tego obowiązku bezpośrednio po objęciu funkcji, czy po uzyskaniu takiej możliwości.
W rozpatrywanej sprawie skarżący zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości (wraz z innymi członkami zarządu) w dniu [...] lipca 2007 r., czyli w czasie dwóch tygodni od powołania go na członka zarządu spółki. Organ uznał jednak, że wniosek ten już w chwili jego złożenia był znacznie spóźniony, gdyż spółka nie dysponowała wtedy majątkiem wystarczającym nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, co znalazło wyraz w postanowieniu Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt XIII GU 26/07 oddalającym wnioski o ogłoszenie upadłości, zarówno spółki, jak i jej wierzycieli. Tym samym według organu powyższy wniosek nie został złożony - jak to stanowi art. 116 § 1 lit. a) O.p. - we "właściwym czasie". W tej sytuacji organ uznał, że złożenie przez skarżącego tego wniosku nie może być wystarczające do uwolnienia go od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.
W ocenie Sądu, przyjęcie stanowiska organu prowadziłoby do sytuacji, w której samo objęcie funkcji członka zarządu w niewypłacalnej spółce oznaczałoby automatyczne ponoszenie odpowiedzialności za jej długi oraz brak możliwości uwolnienia się od tej odpowiedzialności, poprzez zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w właściwym czasie, liczonym od chwili objęcia funkcji członka zarządu. Tymczasem ustawodawca sformułował przesłankę egzoneracyjną, związaną ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, z której może skorzystać każdy członek zarządu, który wykaże terminowe zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. W przypadku nowego członka zarządu termin ten musi uwzględniać datę powołania do tegoż zarządu.
Stanowisko zaprezentowane przez organ oznaczałoby też nierówne traktowanie osób pełniących funkcje członków zarządu. Zachodziłaby bowiem możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności przez osobę, w przypadku której, w czasie sprawowania przez nią funkcji członka zarządu nastąpiła niewypłacalność spółki, a zatem osobę, która mogła się do powstania takiego stanu przyczynić. Podmiot ten mógłby bowiem poprzez terminowe złożenie wniosku nie ponosić odpowiedzialności. Z kolei osoba wstępująca następnie do zarządu, która nie miała wpływu na wcześniejszą sytuację spółki, nie miałaby praktycznie takiej możliwości.
Dokonując przedstawionej powyżej interpretacji Sąd miał też na uwadze, że każdorazowo odpowiedzialność członków zarządu, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie, jeżeli zachodzą wymienione w nim pozytywne przesłanki i brak jest którejkolwiek z okoliczności wyłączających tę odpowiedzialność. Tym samym nie można zaakceptować wykładni rozszerzającej stosowanie tej instytucji.
Z akt sprawy wynika, że skarżący objął funkcję członka zarządu spółki po wystąpieniu stanu niewypłacalności, czyli po dniu [...] grudnia 2006 r. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki od dnia [...] lipca 2007 r., na mocy uchwały nr [...] rady nadzorczej z dnia [...] lipca 2007 r. Jak to już wskazano, w dniu [...] lipca 2007 r. (wraz z innymi członkami zarządu) skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, który został rozpoznany przez właściwy sąd. Skarżący dopełnił zatem swoich obowiązków, czyli po stwierdzeniu wystąpienia przesłanki niewypłacalności zgłosił niezwłocznie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.
W konsekwencji zasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p.
Odnosząc się natomiast do zarzutu, że podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT-4R) za 2020 r. nie został zapłacony przez spółkę należy wskazać, że zgodnie z art. 62 § 1 O.p., jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku; a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. Natomiast zgodnie z art. 55 § 2 O.p., jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Dokonaną w dniu [...] czerwca 2021 r. przez spółkę wpłatę w kwocie [...]zł organ podatkowy zaliczył na zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4R za styczeń 2013 r., w tym: kwotę [...]zł zaksięgowano na należność główną, kwotę [...]zł na odsetki za zwłokę, a kwotę [...]zł - na koszty upomnienia. Sformułowany w powyższym zakresie w skardze zarzut jest więc niezasadny.
Sąd nie znalazł nie znalazł też podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do skargi dokumentów. W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, ponieważ zgromadzone w aktach sprawy dowody były wystarczające do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Nadto, wniosek o ich przeprowadzenie w istocie obligował Sąd do poczynienia ustaleń faktycznych, na okoliczności przedstawione w treści wniosku, co byłoby sprzeczne z przepisem art. 106 § 3 p.p.s.a. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Celem postępowania, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] października 2021 r. Jednocześnie, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., Sąd umorzył postępowanie podatkowe, gdyż w sprawie zaistniała, przewidziane w art. 208 § 1 O.p., przesłanka bezprzedmiotowości tego postępowania. O zwrocie kosztów sądowych nie orzeczono, ponieważ skarżący został zwolniony od ich ponoszenia.