Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wydanej przez Prezesa KRUS decyzji z dnia [...] maja 2025 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń.
Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w myśl którego Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.
Z unormowania tego wynika, że przesłankami warunkującymi umorzenie należności jest złożenie w tym zakresie stosownego wniosku i zaistnienie ważnego interesu zainteresowanego. Pojęcie ważnego interesu zainteresowanego nie zostało przez ustawodawcę ściśle zdefiniowane, dlatego też o tym, czy w sprawie zachodzi ważny interes zainteresowanego decydują różnorakie czynniki. O jego zaistnieniu świadczyć może zarówno trudna sytuacja finansowa, majątkowa, osobista czy zdrowotna zobowiązanego, jak i wystąpienie zdarzeń nadzwyczajnych (takich jak klęska żywiołowa, niezawiniona utrata możliwości zarobkowania, choroba lub ciężkie kalectwo), które zaburzyły w istotny sposób codzienne funkcjonowanie strony, w tym negatywnie wpłynęły na stan środków przeznaczonych na zwykłe utrzymanie. W tych ostatnich przypadkach, tj. okoliczności dotyczących zainteresowanego (takich jak trudna sytuacja finansowa, majątkowa, osobista czy zdrowotna), mając na uwadze przedmiot rozpoznania (tj. umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z KRUS) ważny interes zainteresowanego zachodzić będzie w sytuacji, gdy pomiędzy obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń i jego sytuacją materialną występować będzie taka zależność, że zwrot należności mógłby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego lub/i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych (por. : wyrok NSA z dnia z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt GSK 37/22.
Podkreślić należy, że w przypadku badania przesłanek umorzenia należności
z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, ustawodawca pozostawił Prezesowi KRUS swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie obowiązku zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ rentowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest niepobieranie tego, co w świetle prawa nie przysługuje, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze,
z reguły od samego zobowiązanego niezależnych. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ rentowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że umorzenie zadłużenia w kwocie [...]zł jest zgodne z prawem. Zauważyć bowiem należy, że na dzień złożenia wniosku z dnia [...] lutego 2025 r. (data wpływu do organu [...] lutego 2025 r.) o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, kwota tych należności wyniosła właśnie [...] zł. Jak wynika bowiem
z akt sprawy i stanowiska organu, skarżący pobierał z KRUS rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy. W dniu [...] września 2024 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w G. wniosek o emeryturę pracowniczą. Wniosek ten został rozpoznany przez Zakład pozytywnie decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. Emerytura pracownicza jest świadczeniem niższym od renty rolniczej. Organ podał, że pomimo to skarżący zrezygnował z wypłaty renty rolniczej na rzecz emerytury pracowniczej. Organ administracji wstrzymał więc skarżącemu od [...] stycznia 2025 r. wypłatę renty rolniczej i dodatku pielęgnacyjnego oraz świadczenia uzupełniającego. [...] organ stwierdził, że od [...] września 2024 r. do [...] grudnia 2024 r. skarżącemu zostały wypłacone dwa świadczenia: renta rolnicza z KRUS i emerytura pracownicza
z ZUS. Organ ustalił, że we wskazanym okresie skarżący pobrał z KRUS nienależne świadczenia w łącznej kwocie [...]zł. Część tej należności w wysokości [...] zł została zwrócona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który potrącił ją
z wyrównania przyznanej skarżącemu emerytury pracowniczej. W aktach administracyjnych znajduje się pismo ZUS skierowane do KRUS-u z dnia [...] stycznia 2025 r. oraz wydruki przelewów z dnia [...] stycznia 2025 r. (k. 690 i 696, t. II akt administracyjnych), potwierdzające przekazanie kwoty [...]zł. W związku z tym do zwrotu pozostałej kwoty, tj. [...] zł nienależnie pobranych świadczeń, organ administracji zobowiązał skarżącego decyzjami z dnia [...] lutego 2025 r., które są prawomocne (k. 669-672, 686-687, 690-693, 715-719, t. II akt administracyjnych).
Nie budzi zatem wątpliwości, że na dzień wpływu wniosku o umorzenie zaległości, tj. [...] lutego 2025 r. istniały należności do zwrotu w kwocie [...]zł, a nie [...] zł. Zatem wniosek o umorzenie mógł być oceniany wyłącznie
w zakresie należności podlegających zwrotowi i istniejących na dzień jego złożenia, czyli w kwocie [...]zł. W związku z tym nie można domagać się umorzenia należności już uregulowanych na dzień złożenia wniosku. Wobec tego, że cała istniejąca należność na dzień złożenia wniosku, tj. [...] zł została umorzona, to
w pełni uprawnione było odstąpienie od uzasadnienia decyzji, przy zawarciu wielu pouczeń. Zgodnie bowiem z art. 107 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony.
Skarżący natomiast uważa obecnie, że organ powinien umorzyć także kwotę [...]zł, którą nieprawnie miał zabrać mu ZUS w G. i przekazać do KRUS w G.. Podnieść należy, że w ramach umorzenia należności nie można umorzyć pobranej (zwróconej) już kwoty, skoro miało to miejsce jeszcze przed złożeniem wniosku. Istnienie należności podlega ocenie na dzień złożenia wniosku. Skoro art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi
o umorzeniu należności Kasy, to nie można w tym trybie domagać się umorzenia należności w tej części, w której już ona nie istnieje. Faktycznie skarżący bowiem domaga się "zwrotu" pobranej (przekazanej przez ZUS) kwoty, a nie umorzenia należności istniejącej. Granicami niniejszej sprawy jest zagadnienie umorzenia należności, a nie zwrotu należności pobranych/przekazanych przez ZUS.
W konsekwencji Prezes KRUS był uprawniony do umorzenia wyłącznie kwoty [...]zł, a nie [...] zł. Zatem wniosek mógł być oceniany w zakresie należności nienależnie pobranych i nadal istniejących.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że analiza akt sprawy pozwala uznać, iż organ w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy i wydał rozstrzygnięcie nienaruszające przepisów prawa, w tym postępowania administracyjnego. W tym stanie sprawy, tut. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji
i wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.
w zw. § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia [...] maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763), przyznając Pełnomocnikowi z urzędu kwotę [...]zł podwyższoną o podatek od towarów i usług (110,40 zł) wyliczony według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów
o podatku od towarów i usług.