W zakresie odpowiedzi na pytanie nr 2 organ wskazał, że skoro strony transakcji w zawartych umowach nie złożyły skutecznie zgodnego oświadczenia, że wybierają opodatkowanie podatkiem VAT, a zatem nie zrezygnowały skutecznie ze zwolnienia, to w sprawie znajdzie zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku. Organ stwierdził, że Wnioskodawcy nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących zakup zabudowanej nieruchomości stanowiącej działki nr [...], a stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytanie nr 2 uznał za nieprawidłowe.
W skardze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji podatkowej zarzucając naruszenie:
- art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p.") skutkujące niewłaściwym zastosowaniem art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy o VAT, gdyż wydana interpretacja nie znajduje oparcia w powołanych przepisach prawa, przez co narusza zasadę legalizmu,
- art. 14c § 2 i art. 121 § 1 O.p. skutkujące niewłaściwym zastosowaniem art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy o VAT, gdyż wydana interpretacja nie odnosi się do stanu faktycznego wskazanego przez Skarżącego we wniosku, nie zawiera całościowej oceny stanowiska Skarżącego ani uzasadnienia prawnego w tym zakresie,
- art. 14c § 2 i art. 121 § 1 O.p. skutkujące niewłaściwym zastosowaniem art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, gdyż wydana interpretacja nie odnosi się do stanu faktycznego wskazanego przez Skarżącego we wniosku, nie zawiera całościowej oceny stanowiska Skarżącego, ani uzasadnienia prawnego w tym zakresie,
- art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy o VAT przez błędne uznanie, iż strony transakcji nabycia zabudowanej nieruchomości stanowiącej działki nr [...] nie złożyły w akcie notarialnym oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia z VAT,
- niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego art. 86 ust. 1 ustawy o VAT poprzez błędne uznanie, iż Skarżący jako nabywca w/w nieruchomości stanowiącej działki nr [...] nie ma prawa do odliczenia VAT.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 146 § 1 i przy odpowiednim zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sąd uchyla zaskarżoną interpretację w razie stwierdzenia, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub procesowego w sposób - odpowiednio - mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania. W myśl natomiast art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczenia się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny, co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest przy tym związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w opisanym we wniosku o interpretację stanie faktycznym strony zawarły oświadczenie o wyborze opodatkowania dostawy zabudowanej nieruchomości. A w konsekwencji czy Wnioskodawcy przysługiwało prawa do odliczenia podatku VAT z faktury dokumentującej zawartą transakcję. Skarżąca stoi na stanowisku, że w ramach stanu faktycznego opisanego we wniosku doszło w akcie notarialnym do skutecznego oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia a w konsekwencji transakcja dostawy nieruchomości jest zgodnie z wolą stron umowy opodatkowana podatkiem od towarów i usług. W ocenie organu, samo podanie w treści aktu notarialnego ceny netto, stawki i kwoty podatku VAT nie spełnia warunku złożenia zgodnego oświadczenia stron, że "wybierają opodatkowanie dostawy budynku budowli lub ich części".
W sporze tym Sąd za zasadne uznaje stanowisko Skarżącej.
Na wstępie należy zaznaczyć, że z istoty postępowania dotyczącego udzielenia indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (art. 14b i art. 14c O.p.) wynika, że organ interpretujący, a następnie także sąd administracyjny w ramach kontroli zaskarżonej interpretacji, są związani przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego. Specyfika postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej polega, bowiem przede wszystkim na tym, że organ wydający interpretację "porusza się" niejako tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej. Zakreślając natomiast ramy prawne sprawy wskazać należy na art. 43 ust. 10 u.p.t.u. zgodnie z którym podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:
1) są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;
2) złożą:
a) przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub
b) w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów
- zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.
W art. 43 ust. 11 u.p.t.u. zawarte zostały wymogi oświadczenia, o którym mowa w ust. 10 pkt 2, stosownie do treści tego przepisu musi ono również zawierać:
1) imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;
2) planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części w przypadku o którym mowa w ust. 10 pkt 2 lit. a;
3) adres budynku, budowli lub ich części.
Wyjaśnić jeszcze wypada, że przywołana treść art. 43 ust. 10 i 11 obowiązuje od dnia 01 października 2021r. na podstawie art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy Prawo bankowe (Dz. U. z 2021r., poz. 1626).
Podkreślić należy, że dla skutecznego przeniesienia własności nieruchomości wymagana jest forma aktu notarialnego, który oprócz treści mających zasadnicze znaczenie dla danej czynności prawnej zawiera również oświadczenia stron regulujące ich prawa i obowiązki, w tym dotyczące terminu wydania nieruchomości i objęcia jej w posiadanie przez kupującego. Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022r. poz. 1360 ze zm.) z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Dla oceny sprawy istotne jest, że przywołany art. 43 ust. 10 i 11 u.p.t.u. (w brzmieniu obecnie obowiązującym jak i w poprzedniej treści tego przepisu) nie nakłada innych (poza wskazanymi w ich treści) warunków formalnych które regulowałyby formę lub treść oświadczenia o wyborze opodatkowania dostawy. W szczególności z treści tych przepisów nie wynika aby oświadczenie obejmowało wprost wskazanie że strony umowy "rezygnują ze zwolnienia" i "wybierają opodatkowanie" w rozumieniu art. 43 ust. 10 pkt 2 lit. b ustawy VAT. Sąd akceptuje zatem stanowisko Skarżącej, iż dla oceny skuteczności oświadczenia decydujące jest czy strony w treści aktu notarialnego w sposób wystarczający wyraziły wolę opodatkowania dostawy przedmiotowo zwolnionej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w akcie notarialnym umowy o przeniesienie prawa własności (zamiany nieruchomości) z dnia [...].12.2023r.:
- cena sprzedaży zabudowanej nieruchomości została określona poprzez wskazanie kwoty brutto z adnotacją, iż kwota brutto obejmuje należny podatek VAT,
- w § 1 ust. 1 pkt 24 wskazano, iż Spółka (czyli Wnioskodawca) jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (podatku VAT), a dostawa towaru, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.), wskutek zbycia przez Spółkę (czyli Wnioskodawcę) przedmiotów zamiany, dokumentowanej niniejszym aktem, jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług (VAT), według stawki 8% (osiem procent) w zakresie lokalu mieszkalnego oraz według stawki 23% (dwadzieścia trzy procent) w zakresie pozostałych praw;
- w § 2 ust. 3 pkt 22 wskazano, iż czynności dokumentowanych niniejszym aktem małżonkowie S. R. S. i B. E. S. dokonują w całości w ramach i na potrzeby prowadzonej przez S. R. S. działalności gospodarczej, opisanej w pkt 21;
- w § 2 ust. 3 pkt 23 i 24 wskazano, iż S. R. S. jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (podatku VAT), i dostawa towaru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług, wskutek zbycia przez małżonków [...] przedmiotów zamiany, dokumentowanej w/w aktem, jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług (VAT), według stawki 23% (dwadzieścia trzy procent),
- w § 4 pkt 41 wskazano, iż do w/w aktu notarialnego przedłożono wydruk z wykazu podmiotów zarejestrowanych, jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do rejestru VAT, wygenerowany według stanu z dnia [...] grudnia 2023 r. obejmujący przedsiębiorcę [...] - Z. S. i wspólnicy spółkę jawną z siedzibą w B., [...] - jako czynnego podatnika VAT.
Ponadto zgodnie z adnotacją na końcu aktu notarialnego notariusz nie pobrał podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 pkt 4 lit. a) w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 ppkt b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Jak wskazano w treści wniosku o interpretację, została wystawiona faktura ze stawką 23 % dokumentująca sprzedaż a Wnioskodawca zapłacił cenę sprzedaży wraz z podatkiem VAT. Transakcja sprzedaży (zamiany) nieruchomości była związana z działalnością gospodarczą prowadzona przez Strony transakcji.
Zdaniem Sądu stan faktyczny opisany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej ponad wszelką wątpliwość wskazuje, że wolą stron umowy z dnia [...] grudnia 2023r. było skorzystanie z prawa do rezygnacji ze zwolnienia od opodatkowania dostawy nieruchomości. Służyło temu wskazanie w treści aktu notarialnego ceny towaru łącznie z podatkiem od towarów i usług, bezpośrednie oświadczenie sprzedającego o opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT według stawki 23%, wskazanie że strony transakcji są czynnymi podatnikami podatku VAT a czynność jest dokonywana w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, informacja o nie pobraniu podatku od czynności cywilnoprawnych przez notariusza a następnie wystawienie faktury dokumentującej dokonaną dostawę i zapłata podatku VAT. Przyjęcie w tej sytuacji że strony nie zrezygnowały ze zwolnienia od opodatkowania dostawy pozostaje w sprzeczności z tymi wyrazami woli stron, które wskazano powyżej (i opisano w stanie faktycznym wniosku o interpretację). Taka ocena przedstawionego przez Spółkę stanu faktycznego jakiej dokonał organ, stanowi przedłożenie kwestii formalnych ponad istotę i treść zamierzonej przez podatników transakcji, które zdaniem Sądu zostały dostatecznie jasno wyrażone. Powyższe stanowi o naruszeniu art. 43 ust. 10 i ust. 11 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię.
Wobec powyższego w niniejszej sprawie, spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 86 ust. 1 ustawy VAT. Skarżąca jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT, nabyła nieruchomość na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT. Ponadto sprzedaż nieruchomości stanowiła czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, przy spełnieniu warunków, o których mowa w art. 43 ust. 10 i ust. 11 u.p.t.u. zarówno sprzedający jak i Strona wybrali opcję rezygnacji z tego zwolnienia. Zatem skoro Strony transakcji zrezygnowały z ww. zwolnienia, to art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy VAT, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku, nie znajdzie zastosowania w analizowanej sprawie. Wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ, Skarżącej będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturze dokumentującej dokonaną dostawę nieruchomości. Odmienna ocena narusza art. 86 ust. 1 u.p.t.u.
Końcowo już Sąd zwraca również uwagę, że treść przepisów art. 43 ust. 10 i 11 zmieniły się w 2021r. tylko w zakresie dodania możliwości złożenia oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia w akcie notarialnym do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą. Na tle poprzedniej treści tego artykułu sądy administracyjne przyjmowały prawidłowość złożonego w akcie notarialnym oświadczenia co do wyboru opodatkowania w sytuacjach zbliżonych jak w niniejszej sprawie tzn. gdy wola stron co do opodatkowania transakcji nie została wyrażona poprzez zawarcie w tym dokumencie sformułowania "wybieram opodatkowanie", czy też "rezygnuję ze zwolnienia" ale strony wywodziły ją z zapisów aktu notarialnego dotyczących wskazania ceny wraz z podatkiem VAT czy wystawienia faktury czy też nie pobrania podatku od czynności cywilnoprawnych przez notariusza (zob. wyrok z dnia 10 sierpnia 2018r sygn. akt I FSK 1208/15, wyrok z dnia 20 sierpnia 2020r. sygn. akt I SA/Ke 15/20, wyrok z dnia 16 grudnia 2021r. sygn. akt I SA/Sz 761/21, wyrok z dnia 14 kwietnia 2023r. sygn. akt I SA/Wr 456/22, wyrok z dnia 21 kwietnia 2023r. sygn. akt I FSK 404/20). Zatem przywołanie przez Skarżącą wskazanych orzeczeń w uzasadnieniu wniosku o interpretację było zasadne.
Natomiast wyrok na który powołał się organ w zaskarżonej interpretacji w swoim stanie faktycznym odbiega od niniejszej sprawy na tyle, że nie mogże stanowić uzasadnienia na poparcie stanowiska organu. W wyroku z dnia 09 maja 2023r. sygn. akt I SA/Ol 88/23 sąd wyjaśnił: "Sąd (jak i wcześniej organ) jest związany stanem faktycznym wniosku. Z jego treści zaś wynika, że: "(...) ani W. K. G. ani spółka nie złożyli przed zawarciem umowy przenoszącej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości i prawo własności znajdujących się na nich budynków do spółki oświadczenia w Urzędzie Skarbowym o rezygnacji ze zwolnienia z podatku VAT. Takie oświadczenia zostały złożone w dniu [...] września br. (...) w treści aktu notarialnego zawierającego umowę wniesienia aportów również nie powołano się na zamiar rezygnacji ze zwolnienia z podatku VAT (s. 3 wniosku). Czy też: "Jedyną przyczyną braku złożenia wymaganych ustawą oświadczeń było przeoczenie konieczności wykonania tej czynności." (s. 4 wniosku). Mając to na względzie wnioskodawca jak i wnoszący aport nie wypełnili dyspozycji art. 43 ust. 10 pkt 2 ustawy o VAT.".
Jednoczenie Sąd wskazuje, że pogląd zbieżny z powyżej przedstawionym zawarty został w wyroku tut. Sądu z dnia 09 października 2024r. sygn. akt I SA/Bd 419/24.
Ponownie rozpatrując sprawę organ interpretacyjny obowiązany będzie uwzględnić dokonaną przez Sąd wykładnię wskazanych wyżej przepisów ustawy o VAT.
Uznając zatem, że w badanej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego - w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił skarżoną interpretację. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania sądowego składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł, opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej w kwocie [...]zł – zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687 ze zm.).