O niedopuszczalności egzekucji decydują przyczyny o dwojakim charakterze. Po pierwsze, są to przesłanki podmiotowe, które dotyczą uczestników postępowania, a przede wszystkim zobowiązanego i organu egzekucyjnego. Egzekucja będzie niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych, jeżeli przepisy prawa wyłączają możliwość jej prowadzenia wobec określonej osoby, która została wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany. Egzekucja będzie też niedopuszczalna, gdy prowadzi ją podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Natomiast niedopuszczalność egzekucji o charakterze przedmiotowym zachodzi wówczas, gdy dotyczy zarówno podstaw, jak i przedmiotu egzekucji. Niedopuszczalna będzie egzekucja obowiązku, który nie podlega egzekucji administracyjnej lub wynika z nieostatecznej lub nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej. Innym przykładem może być brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, brak wymagalności obowiązku, jego wygaśnięcie lub nieistnienie, określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią tego obowiązku wynikającą z decyzji administracyjnej, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. W chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne nie podlegało umorzeniu z uwagi na ww. okoliczności.
Okoliczność prowadzenia odrębnego postępowania egzekucyjnego w zakresie kosztów upomnienia, w sytuacji prowadzenia egzekucji głównego obowiązku o charakterze niepieniężnym nie świadczy o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W tym postępowaniu, nieuiszczone koszty upomnienia stanowią obowiązek o charakterze pieniężnym i mogą być dochodzone w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez organ egzekucyjny właściwy dla obowiązków o charakterze pieniężnym, czyli Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T.. Wobec powyższego w ocenie organu niezasadne jest stanowisko Skarżącego, że skoro koszty upomnienia podlegają ściągnięciu w trybie właściwym dla kosztów egzekucyjnych, to również i one powinny zostać określone oraz egzekwowane po zakończeniu postępowania głównego, dotyczącego obowiązku niepieniężnego, na podstawie prawnej obowiązku wywodzonej z postanowienia wydanego na podstawie art. 64c § 9 u.p.e.a. Organ podkreślił, że obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia powstaje z chwilą doręczenia upomnienia – czyli wezwania w drodze pisemnej do wykonania obowiązku. Konieczność pokrycia tych kosztów przez zobowiązanego występuje w razie skutecznego doręczenia upomnienia. Obowiązek ten powstaje z chwilą doręczenia upomnienia.
W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia organu odwoławczego oraz o uchylenie w całości postanowienia organu pierwszej instancji z jednoczesnym wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zarzucił naruszenie:
- art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 44 § 4 k.p.a., art.. oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 15 §1 zd. 2 u.p.e.a. z uwagi na błędne wnioski jakie organ wyciągnął z analizy zgromadzonego materiału dowodowego, tj. przez błędne założenie co do skuteczności doręczenia Skarżącemu upomnienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej jako "Inspektor" albo "Wierzyciel") nr [...] z dnia [...] marca 2024 r., tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2024 r. wystawionego przez Wierzyciela oraz zawiadomienia z dnia [...] maja 2024 r. o zajęciu rachunku bankowego w ramach tzw. doręczenia zastępczego, co musi prowadzić do uznania, że nie powstały dla Skarżącego żadne skutki materialnoprawne, ani procesowe, które byłyby następstwem prawidłowego doręczenia upomnienia (oraz tytułu wykonawczego i zawiadomienia), a tym samym Skarżący nie powinien być obciążony kosztami upomnienia oraz kosztami egzekucyjnymi;
- art. 64cd § 1 w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. przez potwierdzenie zasadności niezastosowania tych przepisów przez organ pierwszej instancji (co oznacza w istocie podtrzymanie odmowy ich zastosowania w sprawie), co doprowadziło do:
• bezzasadnej odmowy zwrotu Skarżącemu kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi, naliczonych i pobranych od Skarżącego w zakończonej egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego;
a na płaszczyźnie proceduralnej (jako konsekwencji naruszenia art. 64cd § 1 w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a.)
• bezpodstawnego zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. i utrzymania w mocy postanowienia pierwszoinstancyjnego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynikało, że należało na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. uchylić to postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji,
jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy;
- art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. wobec lakonicznego uzasadnienia postanowienia, które to uzasadnienie w dużej mierze nie odnosi się do kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co tym bardziej sprawia, że ta jego cecha (zdawkowość) uniemożliwia weryfikację postanowienia pod kątem zgodności z prawem procesowym i materialnym, jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy;
- art. 8 § 1 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania), gdyż organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie do adekwatnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego powołanego przez Skarżącego w zażaleniu z dnia [...] marca 2025 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] marca 2025 r. i wydał rozstrzygnięcie na niekorzyść Skarżącego, co oznacza, że nie akceptuje tego orzecznictwa jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy;
- art. 10 § 1 k.p.a. (zasada wysłuchania stron), gdyż organ odwoławczy nie umożliwił Skarżącemu wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy, jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] kwietnia 2025 r., utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., którym to postanowieniem odmówiono zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] maja 2024 r. nr [...]. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Wskazać należy, że wnioskiem z [...] stycznia 2025 r. Skarżący zwrócił się do organu egzekucyjnego o zwrot kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi, na podstawie art. 64cd § 1 u.p.e.a. w związku z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. Skarżący podnosi, że wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej. Zarzucił, że upomnienie wzywające do wykonania obowiązku szczepień u syna, nie zostało mu prawidłowo doręczone, zatem nie było podstawy prawnej do prowadzenia egzekucji kosztów upomnienia. Podkreślił, że niedopuszczalne jest wszczęcie odrębnego postępowania egzekucyjnego co do kosztów upomnienia, w oderwaniu od postępowania egzekucyjnego w sprawie głównego obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z kolei organ utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zwrotu kosztów egzekucyjnych podnosi, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem.
Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącego na podstawie wystawionego przez wierzyciela, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. tytułu wykonawczego z [...] maja 2024 r., nr [...], obejmującego zaległość z tytułu nieuiszczonych kosztów upomnienia w kwocie należności głównej [...] zł. Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] maja 2024 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego uznano za doręczone - w trybie art. 44 k.p.a. – w dniu [...] czerwca 2024 r. Bank realizując zajęcie rachunku bankowego, [...] czerwca 2024 r. przekazał kwotę [...]zł organowi egzekucyjnemu, którą zaspokojono egzekwowaną należność. Dyrektor podał, że [...] maja 2024 r., za pośrednictwem organu egzekucyjnego, Zobowiązany wniósł do wierzyciela zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie obowiązku oraz wnosząc o jego umorzenie i zawieszenie. W uzasadnieniu wskazał, że nie otrzymał upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku szczepień u syna, a zatem nie wiedział o konieczności poniesienia kosztów z tym związanych. Podał, że wyegzekwowanie należności jest następstwem błędnego uznania przez wierzyciela istnienia obowiązku szczepień ochronnych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. postanowieniem z [...] czerwca 2024 r., oddalił zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku. W uzasadnieniu wskazał, że upomnienie zostało wysłane na adres zamieszkania figurujący w placówkach zdrowia. Przesyłkę awizowano dwukrotnie w dniach [...] i [...] marca 2024r. i nie została ona odebrana. Wobec czego upomnienie uznano za doręczone w dniu [...] kwietnia 2024 r. w trybie art. 44 k.p.a. W kwestii obowiązku szczepień ochronnych wyjaśnił, że są one wymagane dla każdego, kto przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowienie wierzyciela stało się ostateczne i prawomocne.
Mając na uwadze nakreślone granice sporu stwierdzić należy, że oceny sprawy należy dokonać z zastosowaniem normy prawnej wynikającej z art. 64cd § 1 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie przepis art. 64cd u.p.e.a. stanowił bowiem formalnoprawną podstawę orzekania przez organy obydwu instancji. Zgodnie z tym przepisem prawa, jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi. Prawidłowe zastosowanie art. 64cd § 1 u.p.e.a. wymaga zatem ustalenia w pierwszej kolejności czy wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne, bądź niezgodne z prawem.
Dokonując analizy brzmienia art. 64cd § 1 u.p.e.a. należy podkreślić, że podstawą (a zarazem obowiązkiem dla organu) zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest okoliczność, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Chodzi tutaj o wszelkie niezgodności z prawem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 2957/21). Natomiast ustawodawca jedynie po przecinku wymienia przykład takiej niezgodności, tj. "jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu". O tym, że jest to tylko jedna z możliwych niezgodności z prawem świadczy - umieszczony po przecinku - zwrot "w szczególności", który poprzedza wcześniej przywołany fragment. W konsekwencji podkreślić należy, że podstawą zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest każda (jakakolwiek) niezgodność z prawem dotycząca wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, która zostanie ujawniona ("okaże się") po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 301/24). Zatem z brzmienia art. 64cd § 1 u.p.e.a. jasno wynika, że do zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami, nie jest konieczne umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jest to tylko jedna z możliwości (jeden z przypadków), będąca skutkiem faktu, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Jeśli jednak zostanie stwierdzona okoliczność wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego niezgodnie z prawem, która to wadliwość nie powoduje jednak równocześnie konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego, to nie oznacza wykluczenia obowiązku zastosowania art. 64cd § 1 u.p.e.a. Sam bowiem fakt, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, jest wystarczający - a zarazem zobowiązujący organ - do zwrotu zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowanych lub uzyskanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami. Natomiast umorzenie postępowania egzekucyjnego może być tylko jedną z możliwych (ale niekoniecznych) konsekwencji tego wadliwego (niezgodnego z prawem) wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że jako podstawę niezgodnego z prawem prowadzenia postępowania egzekucyjnego, Skarżący wskazuje na fakt, iż nie zostało mu doręczone upomnienie oraz stawia zarzut nieistnienia obowiązku. Organ w niniejszej sprawie zasadnie powołuje się na postanowienie z [...] czerwca 2024r., wydane przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T.. Organ postanowieniem tym oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczący nieistnienia obowiązku. Zauważyć należy, że w petitum zarzutów Zobowiązany wskazując podstawę prawną odwołał się tylko do art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a i zgodnie z tym przepisem zgłosił zarzut "nieistnienia obowiązku" (k. 10 akt admin.). W uzasadnieniu co prawda podnosi okoliczność doręczenia upomnienia w trybie art. 44 § 4 k.p.a. ale czyni to w kontekście braku świadomości konieczności poniesienia kosztów z tym upomnieniem związanych. W ocenie Sądu nie sposób wywieść z treści pisma Skarżącego zatytułowanego "zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej" aby intencją Strony było podniesienie innych zarzutów niż wskazany w petitum pisma. Podkreślić również należy, że organ kwestię doręczenia upomnienia szczegółowo wyjaśnił Zobowiązanemu w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2024r. Zasadnie organ egzekucyjny wskazał, że na powyższe rozstrzygnięcie Strona nie złożyła zażalenia, co oznacza, iż uzyskało ono przymiot ostateczności. Skoro zaś istnienie dochodzonego obowiązku nie zostało skutecznie zakwestionowane w postępowaniu w przedmiocie zarzutów, organ słusznie przyjął, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Ponadto jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania egzekucyjnego nie wystąpiły również przesłanki do umorzenia tego postępowania.
Reasumując, egzekucja była wszczęta i prowadzona zgodnie z prawem, dlatego też zasadnie organ pierwszej instancji odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych. W konsekwencji nie doszło do naruszenia art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 64cd § 1 tej ustawy. Odnosząc się natomiast do pozostałych rzutów skargi to Sąd wskazuje, że w aktach sprawy znajdują się kserokopie dowodów doręczenia z których wynika zachowanie wymogów doręczenia zastępczego wskazanych w art. 44 § 4 k.p.a. co czyni zarzuty w tym zakresie nieuzasadnione. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego w tym art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., 110 § 1 k.p.a., art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a a także art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.