Wyrok WSA z dnia 22 lipca 2025, sygn. I SA/Bd 48/25

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia legalności stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2024 r. wystawionego przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T.. W celu wyegzekwowania zaległości, zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]" S.A. Pismem z dnia [...] lipca 2024 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując, że wyrokiem (prawomocnym) z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 41/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] października 2023 r. dotyczącą ustalenia nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. W celu wyjaśnienia, czy należność objęta ww. tytułem wykonawczym jest nadal wymagalna Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. zwrócił się pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. o zajęcie stanowiska w sprawie. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r., sporządzonym na podstawie art. 32aa u.p.e.a., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. poinformował, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest w toku, zatem postępowanie egzekucyjne należy zawiesić do czasu wydania decyzji ostatecznej w przedmiotowej sprawie. Wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wskazując jako przesłankę zawieszenia postępowania wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 41/24. Postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś., na wniosek wierzyciela (art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy.

Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po wniesieniu zażalenia na to postanowienie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z zapytaniem, czy wierzyciel wyraża zgodę na uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia [...] października 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. odmówił wyrażenia takiej zgody, wskazując, że z tytule wykonawczym jako podstawa prawna egzekwowanego obowiązku została wskazana decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ś. z dnia [...] sierpnia 2023 r., która nie została uchylona. W rezultacie postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Z akt sprawy wynika też, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ś. z dnia [...] sierpnia 2023 r. dotyczącą ustalenia nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Następnie zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2024 r. tenże organ zwrócił się do organu egzekucyjnego o podjęcie zawieszonego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 9/25 tut. Sąd oddalił skargę J. W. na decyzję z dnia [...] listopada 2024 r. Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T..

Wskazać należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe (por. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wrocław 2005, str. 415). Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane są w art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

W piśmie z dnia [...] lipca 2024 r. skarżący nie wskazał na jakiej podstawie domaga się umorzenia postępowania egzekucyjnego, jednakże z treści tego pisma wynika – jak trafnie zauważył organ pierwszej instancji - że chodzi o przesłankę wynikająca z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., czyli niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych), a nie merytorycznych. Egzekucja administracyjna jest zatem dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Natomiast przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 marca 2024r., sygn. akt I SA/Sz 649/23 i powołane tam orzecznictwo sądowe i piśmiennictwo). Skarżący niedopuszczalności egzekucji administracyjnej upatruje w uchyleniu decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] października 2023 r. dotyczącej ustalenia nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych.

Kwestia ta nie może być jednak rozpatrywana w oderwaniu od treści art. 29 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (§ 1). Organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli: 1) obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej; 2) organ egzekucyjny uprawdopodobni, że egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne; 3) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2.

W świetle treści art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie może tym samym prowadzić postępowania wyjaśniającego i dokonywać merytorycznej oceny podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela. Postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem merytorycznym, lecz wykonawczym. Celem tego postępowania jest przymusowe wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. Jego przedmiotem mogą być wyłącznie kwestie wyłaniające się w toku samego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 737/05; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 796/10).

W rezultacie zasadność i wymagalność obowiązku nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych. Wymagalność nie jest zatem przesłanką dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Wierzyciel w tytule wykonawczym oświadcza, iż obowiązek w nim określony jest wymagalny. To oświadczenie wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego badającego dopuszczalność egzekucji. Organ egzekucyjny nie analizuje zatem tytułu wykonawczego pod względem merytorycznym. Co do zasady, nie bada więc prawidłowości danych wpisanych w tytule wykonawczym (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el. 2025, Art. 29).

W konsekwencji organ egzekucyjny nie mógł w rozpatrywanej sprawie badać merytorycznie kwestii wymagalności należności objętych ww. tytułem wykonawczym, tym bardziej, że pytany o to wierzyciel potwierdzał wymagalność tych należności. Należy także zauważyć, że tut. Sąd wyrokiem z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 49/25 oddalił skargę J. W. na postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podniesiony zatem w skardze i w piśmie z dnia [...] lipca 2025 r. zarzut braku umorzenia przez organ postępowania egzekucyjnego jest niezasadny. Organ nie naruszył więc art. 59 § 1 pkt 1 oraz art. 29 § 1 u.p.e.a.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W art. 33 § 2 u.p.e.a. zostały wskazane podstawy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. zarzut wnosi się nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. O możliwości wniesienia zarzutów skarżący został pouczony w tytule wykonawczym, doręczonym mu w dniu [...] lipca 2024 r. Nadto, w przypadku wyrządzenia szkody wskutek niezgodnego z przepisami prawnymi wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej zobowiązany może dochodzić odszkodowania od wierzyciela na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (art. 168b § 1 u.p.e.a.).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie przyznania pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...]zł stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł), powiększone o podatek od towarów i usług (110,40 zł).