Wyrok WSA z dnia 08 stycznia 2026, sygn. I SA/Bd 522/25

w szczególności, jeśli urząd pracy podczas osobistej rejestracji zaakceptował rejestrację i zgłosił go do ubezpieczenia. Skarżący zaznaczył, że złą wiarę trzeba udowodnić. Zgodnie z art. 7 k.c. jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub zlej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. Domniemanie to może być obalone

i wówczas przyjmuje się złą wiarę. W świetle art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym dowody korzystne dla strony. Oparcie rozstrzygnięcia na domniemaniach, a nie dowodach ani okolicznościach faktycznych, narusza te przepisy;

4) naruszenie art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. W razie uchylenia decyzji z 2022 r., organ nie będzie uprawniony do ponownego nałożenia obowiązku zapłaty, ponieważ nie nakłada się takiego obowiązku po upływie 5 lat od dnia udzielenia świadczenia. Postępowanie podlegać więc będzie umorzeniu jako bezprzedmiotowe;

5) naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Skarżący wskazał, że od ponad trzech lat pozostaje w stanie niepewności prawnej co do swojej sytuacji majątkowej i obowiązku zapłaty kosztów świadczeń.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa NFZ

z [...] lipca 2025 r., nr [...] oraz uchylenie decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...]/[...], a także stwierdzenie, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw.

z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z.

Ponadto skarżący zawarł w skardze szereg wniosków dowodowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte Sąd podziela.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2025 r. utrzymująca w mocy wydaną - po wznowieniu postępowania - decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2022 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. – na podstawie m.in. art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - Prezes NFZ odmówił skarżącemu uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2022 r. ustalającej, że M. M. jest zobowiązany do poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej w wysokości [...] zł.

W pierwszym rzędzie wskazać należy na skutki, jakie dla oceny niniejszej sprawy wynikają z faktu oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r. sygn. akt II GSK 589/24 skargi kasacyjnej Prezesa NFZ od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 334/23. Zgodnie bowiem z art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wskazuje się w literaturze "przepis art. 153 p.p.s.a. będzie miał zastosowanie w przypadku zarówno wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., jak i wyroku wydanego na podstawie art. 188 p.p.s.a., kiedy Naczelny Sąd Administracyjny uchyli zaskarżony wyrok i uwzględni skargę" (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2019, s. 689). Ponadto zgodnie z zasadą wynikającą z art. 170 p.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Przez ocenę prawną, o której mowa wprost w art. 190 i art. 153 p.p.s.a., a pośrednio także w art. 170 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, nadto ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji bądź też postanowienia. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt II FSK 268/24).

W doktrynie zauważa się ponadto, że w zakresie oceny prawnej mieści się m.in. wyjaśnienie jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem (por. T. Woś [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2016, s. 892, wraz

z powołanym tam orzecznictwem).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podać, że tut. Sąd jest związany poglądami zaprezentowanymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. sygn. akt II GSK 589/24 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 334/23.

Na wstępie należy zatem zauważyć, że w podanym wyroku WSA stwierdził, iż działając z urzędu skontrolował niniejszą sprawę pod kątem prawidłowości zastosowania przez organ przepisów o wznowieniu postępowania. W tym zakresie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa przez Prezesa NFZ, a stanowiskiem tym tut. Sąd obecnie jest związany.

Istota sporu sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia czy rację ma organ twierdząc, że skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów udzielonych mu świadczeń zdrowotnych (poczynając od [...] lipca 2017 r.), czy też rację ma skarżący, że nie ma obowiązku poniesienia tych kosztów, gdyż zgłaszając się do szpitala

w dniu [...] lipca 2017 r. i składając oświadczenie o posiadanym prawie do ubezpieczenia zdrowotnego działał w przekonaniu, że jest ubezpieczony zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 24 u.ś.o.z., bowiem w dniu [...] lipca 2017 r. uzyskał status bezrobotnego.

W tym miejscu przypomnieć należy, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów u.ś.o.z. według stanu na dzień zdarzenia rozumianego jako rozpoczęcie udzielania świadczeń, tj. [...] lipca 2017 r. Stosownie do art. 50 ust. 6 u.ś.o.z. w przypadku niepotwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w inny sposób świadczeniobiorca może złożyć pisemne oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej.

Zgodnie z art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. w przypadku, gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku:

1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo

1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo

2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 6

- osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia,

o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1.

W myśl art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 50 ust. 18 u.ś.o.z., koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu

w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 24 u.ś.o.z. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.

Podać należy, że z akt administracyjnych wynika, iż w dniach [...] lipca 2017 r., [...] grudnia 2017 r., [...] lutego 2018 r., [...] lutego 2018 r., [...] marca 2018 r. skarżącemu zostały udzielone świadczenia opieki zdrowotnej o wartości [...] zł oraz w dniu [...] listopada 2017 r. nastąpiła refundacja leków w kwocie [...]zł. Łącznie wartość udzielonych skarżącemu świadczeń wyniosła [...] zł.

Istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, że świadczenia zdrowotne zostały udzielone po złożeniu przez skarżącego oświadczenia o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. Ponadto w dacie składania oświadczenia, tj. [...] lipca 2017 r., skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku - decyzja Starosty [...] z dnia [...] lipca 2017 r. stanowiąca załącznik nr [...] do wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Następnie skarżący zgłosił się do szpitala, gdzie przebywał do [...] lipca 2017 r. W ostatnim dniu hospitalizacji zostało wystawione przez lekarza zaświadczenie, które obejmowało okres od [...] lipca 2017 r. (fakty bezsporne między stronami). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Starosta L. uchylił poprzednio wydaną w dniu [...] lipca 2017 r. decyzję i odmówił skarżącemu przyznania statusu osoby bezrobotnej poczynając od [...] lipca 2017 r., bowiem na podstawie dostarczonego do PUP zaświadczenia lekarskiego organ stwierdził, że w dniu rejestracji skarżący nie był zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia (decyzja z dnia [...] sierpnia 2017 r. stanowi załącznik nr [...] do wniosku

o wznowienie postępowania administracyjnego). Skarżący zaskarżył decyzję Starosty zarówno do organu II instancji, jak i do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1461/17 skargę oddalił. Orzeczenie jest prawomocne co oznacza, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] października 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącemu przyznania statusu osoby bezrobotnej - poczynając od dnia [...] lipca 2017 r.

W poprzednio wydanym wyroku z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 334/23 WSA w Bydgoszczy podzielił stanowisko Prezesa NFZ, że skarżący w dniu rozpoczęcia pobierania świadczeń zdrowotnych (od [...] lipca 2017 r.) był osobą nieubezpieczoną i nie posiadał uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Skoro bowiem skarżący nie nabył statusu osoby bezrobotnej w tym dniu, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1461/17, to nie podlegał również rejestracji jako osoba posiadająca ubezpieczenie zdrowotne na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 24 u.ś.o.z. Potwierdza to także znajdujący się aktach sprawy wyciąg z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych

z [...] czerwca 2023 r., zgodnie z którym w okresie od [...] listopada 2016 r. do [...] czerwca 2018 r. skarżący nie był osobą ujawnioną w rejestrze. Stanowisko to znalazło także aprobatę w wyroku NSA z dnia 4 czerwca 2024 r. sygn. akt II GSK 589/24.

Jednakże wówczas orzekający WSA w Bydgoszczy nie podzielił argumentacji Prezesa NFZ w zakresie zagadnienia odstąpienia od zastosowania art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. Przepis ten przewiduje brak konieczności opłacenia kosztów udzielonych świadczeń zdrowotnych, jeżeli osoba, która z nich skorzystała złożyła oświadczenie

o posiadanym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej i składając to oświadczenie działa w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada takie prawo. W ocenie wówczas orzekającego Sądu w aktach sprawy brak jest uzasadnienia dla stwierdzenia przez Prezesa NFZ, że:

- "można założyć, że Pan M. M. zarejestrował się jako osoba bezrobotna tylko po to, żeby uzyskać prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z zaplanowaną hospitalizacją";

- "Pan M. M. wiedział, że nie spełnia przesłanek do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a mimo to zarejestrował się jako osoba bezrobotna".

Zdaniem wówczas orzekającego WSA, Prezes NFZ wykluczył na podstawie faktów

(i oceny prawnej tych faktów), które nastąpiły po chwili, w której skarżący zgłosił się do szpitala i złożył sporne oświadczenie, że skarżący składając oświadczenie działał

w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu co do posiadanego uprawnienia. Sąd miał na uwadze, że decyzja Starosty o przyznaniu statusu bezrobotnego została uchylona

i skarżącemu odmówiono tego statusu. Nastąpiło to jednak dopiero w dniu [...] października 2017 r. (data ostatecznej decyzji organu odwoławczego, od której skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy

z dnia 30 maja 2018 r., II SA/Bd 1461/17). Stąd Sąd uznał, że powyższe późniejsze fakty nie mają znaczenia dla oceny stanu świadomości skarżącego w dniu [...] lipca 2017 r., kiedy zgłosił się do Szpitala. To właśnie moment składania oświadczenia w szpitalu powinien być poddany ocenie przez Prezesa NFZ pod kątem działania przez skarżącego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu co do posiadanego prawa.

Z poprzedniego wyroku WSA wynika, że w tamtym momencie skarżący posiadał decyzję Starosty o przyznaniu mu statusu osoby bezrobotnej, co zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 24 u.ś.o.z. uzasadniało przekonanie skarżącego o posiadanym prawie do ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto skarżący posiadał również kopię zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego (druk ZZA – załącznik nr [...] do wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] września 2022 r.).

Zdaniem tut. Sądu w sprawie istotne jest stanowisko w poprzednim wyroku WSA, że okoliczność, iż skarżący posiadał skierowanie do szpitala wystawione w dzień poprzedzający rejestrację w PUP nie podważa twierdzenia skarżącego, że w dniu rejestracji jako bezrobotny skarżący nie czuł się niezdolny do pracy, jak również nie posiadał orzeczenia lekarskiego odnośnie zdolności do pracy. Skierowanie do szpitala nie jest bowiem dokumentem stanowiącym orzeczenie o zdolności/braku zdolności do pracy. Dokumentem takim jest natomiast m.in. zaświadczenie lekarskie wystawiane zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych

z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2016 r. poz. 372 ze zm.). Zatem jego niezdolność do pracy zaistniała w znaczeniu prawnym dopiero po wykonanym zabiegu i wystawieniu zaświadczenia lekarskiego. Nastąpiło to w dniu wypisania skarżącego ze szpitala, tj. [...] lipca 2017 r. za okres od [...] lipca 2017 r.

W konsekwencji wówczas orzekający WSA stwierdził, że przedmiotem oceny Prezesa NFZ w kontekście zastosowania art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. jest stan świadomości skarżącego z chwili składania oświadczenia o posiadanym prawie do świadczeń zdrowotnych, co nastąpiło przy zgłoszeniu się do szpitala [...] lipca 2017 r.

W podanym wyroku WSA stwierdził, że w aktach kontrolowanej sprawy brak jest dokumentów czy protokołów z zeznań świadków, które podważyłyby stanowisko skarżącego, że w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. w dniu [...] lipca 2017 r. przedstawił pełne informacje na temat swojej kondycji fizycznej i planów związanych

z leczeniem.

Powyższe stanowisko WSA znalazło akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego

w wyroku z 4 czerwca 2024 r. sygn. akt II GSK 589/24. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem stwierdził: "Nie jest też zasadny zarzut błędnej wykładni art. 50 ust. 17 ustawy

o świadczeniach. Przepis ten przewiduje brak konieczności opłacenia kosztów udzielonych świadczeń zdrowotnych, jeżeli osoba, która z nich skorzystała złożyła oświadczenie o posiadanym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej i składając to oświadczenie działa w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada takie prawo. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "działania w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń". Z tego powodu każdy przypadek należy analizować i oceniać indywidualnie (tak m.in. D. E. Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS 2017, z. 2, s. 7-13), co też zrobił w tej sprawie WSA wskazując, że jego zdaniem przedmiotem oceny Prezesa NFZ

w kontekście zastosowania art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. powinien być w tej sprawie stan świadomości skarżącego z chwili składania oświadczenia o posiadanym prawie do świadczeń zdrowotnych, co nastąpiło przy zgłoszeniu się do szpitala (4 lipca 2017 r.). Zdaniem NSA taki sposób rozumienia tego przepisu przez WSA jest prawidłowy. Oceny stanu świadomości osoby składającej oświadczenie o posiadaniu prawa do świadczeń należy dokonać na moment jego składania. Wszystkie zaś późniejsze okoliczności faktyczne (w tym przypadku - wynikające z uchylenia decyzji o przyznaniu statusu bezrobotnego, czego konsekwencją była utrata tego statusu z mocą od [...] lipca 2017 r., potwierdzona prawomocnym wyrokiem WSA z 30 maja 2018 r.) nie mają znaczenia – co zasadnie stwierdził Sąd – dla oceny działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń."

Zdaniem NSA, zasadnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w chwili składania oświadczenia w dniu [...] lipca 2017 r. skarżący posiadał decyzję Starosty

o przyznaniu mu statusu osoby bezrobotnej, co zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 24 u.ś.o.z. uzasadniało jego przekonanie o posiadanym prawie do ubezpieczenia zdrowotnego, wsparte nadto posiadanym przez skarżącego drukiem ZZA czyli zgłoszeniem do ubezpieczenia zdrowotnego. W dotychczasowym utrwalonym orzecznictwie podkreśla się m.in., że "Na ulgowe traktowanie powinny zasługiwać te sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne", ale nie są to jedyne przypadki, do których ma zastosowanie ten wyjątek (por. m.in. wyroki NSA: z 11 stycznia 2022r., sygn. akt II GSK 1780/21; z dnia: 26 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1828/21; z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1001/19).

Dalej NSA wywiódł, że skoro zgromadzone w aktach sprawy dowody wskazują na to, że skarżący zgłosił się do PUP, zarejestrował się jako osoba bezrobotna i uzyskał potwierdzenie tego faktu w postaci decyzji z [...] lipca 2017 r. oraz zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego (ZZA z tej samej daty), a następnie udał się do szpitala

i złożył oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej, będąc - jak twierdzi - przekonany na podstawie posiadanych dokumentów o jego prawdziwości – przedwczesne (wobec braku innych dowodów) było uznanie, że nie działał w usprawiedliwionym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń. Trafnie bowiem zarzucił Sąd organowi, że w aktach sprawy brak jest dowodów (dokumentów czy protokołów z zeznań świadków), które podważyłyby stanowisko skarżącego, że

w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. w dniu [...] lipca 2017 r. przedstawił pełne informacje na temat swojej kondycji fizycznej i planów związanych z leczeniem.

NSA podkreślił, iż zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że ani decyzje zmieniające wcześniejsze rozstrzygnięcie o statucie skarżącego jako osoby bezrobotnego, ani wydane po dniu [...] lipca 2017 r. zwolnienie lekarskie, ani też posiadanie przez skarżącego skierowania do szpitala wystawionego w dzień poprzedzający rejestrację

w PUP, które nie jest dokumentem stanowiącym orzeczenie o braku zdolności do pracy przez co nie podważa twierdzenia skarżącego, że w dniu rejestracji jako bezrobotny skarżący nie czuł się niezdolny do pracy, nie stanowią okoliczności uzasadniających odmowę zastosowania przez Prezesa NFZ art. 50 ust. 17 u.ś.o.z.

Skoro zgodnie z art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia

o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała

w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, ocena okoliczności stanu faktycznego powinna odbywać się w tej sprawie według stanu faktycznego istniejącego w dniu [...] lipca 2017 r. oraz istniejącego na ten dzień stanu świadomości skarżącego co do przysługujących mu uprawnień. W związku z powyższym zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że Prezes NFZ nie przeprowadził samodzielnie dowodów na okoliczność indywidualnego badania stanu świadomości skarżącego na dzień [...] lipca 2017 r., które podważyłyby działanie skarżącego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu co do posiadanego prawa do świadczeń zdrowotnych.

Mając na uwadze przywołane powyższe poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego i WSA należy stwierdzić, że organ nie wykonał należycie zaleceń wskazanych w wydanych wyrokach. Z akt administracyjnych wynika, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia [...] marca 2025 r., znak: [...] zwrócił się do Powiatowego Urzędu Pracy w L. z prośbą

o przesłanie informacji "czy Pan M. M. w dniu rejestracji w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna tj. [...] lipca 2017 r. złożył własnoręcznie podpisane oświadczenie w obecności pracownika powiatowego urzędu pracy, o prawdziwości przekazanych danych i zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu osoby bezrobotnej oraz czy Pan M. M. poinformował, że przedstawił pełne informacje na temat swojej kondycji fizycznej oraz planów związanych z leczeniem, że posiada skierowanie do szpitala na Oddział chirurgii [...], wystawiane w dniu [...] lipca 2017 r. przez lekarza specjalistę?".

W odpowiedzi na powyższe pismo Powiatowy Urząd Pracy w L. pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r., znak: [...] poinformował, że "(...) Pan M. M. (...), rejestrując się jako osoba bezrobotna w dniu [...].07.2017 r. w karcie rejestracyjnej bezrobotnego będącej wnioskiem o dokonanie rejestracji podpisał własnoręcznie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, w obecności pracownika powiatowego urzędu pracy, oświadczenie, iż wszystkie podane przez niego w trakcie rejestracji dane są zgodne ze stanem faktycznym oraz że został pouczony o warunkach zachowania statusu bezrobotnego.

Punkt 1 powyższego oświadczenia brzmi "Jestem osobą niezatrudnioną

i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia

w pełnym wymiarze czasu pracy (...)".

Ponadto, rejestrujący się w powiatowym urzędzie pracy otrzymują "Informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy (prawa i obowiązki)", zawierającą definicję statusu "bezrobotnego", której odbiór potwierdzają również własnoręcznym podpisem. Osoba rejestrująca się w urzędzie pracy informująca pracownika o złej kondycji zdrowotnej zostaje "zbadana: pod kątem zdolności i gotowości do podjęcia pracy, a dysponowanie skierowaniem na oddział szpitalny w dacie rejestracji lub przed wyklucza zainteresowanego z możliwości nabycia statusu bezrobotnego.

Otrzymując od rejestrującego się w powiatowym urzędzie pracy informację o braku zdolności lub gotowości do podjęcia pracy lub o posiadaniu skierowania do szpitala, Starosta wydaje decyzję o odmowie uznania go za osobę bezrobotną uzasadniając ją nieposiadaniem zdolności lub gotowości do podjęcia pracy.".

Ponadto Powiatowy Urząd Pracy w L. poinformował, że "Sytuacja powyższa nie dotyczyła Pana M. M. gdyż świadomy odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań potwierdził własnoręcznym podpisem swoją zdolność

i gotowość do podjęcia pracy.".

Tut. Sąd zauważa jednak, że powyższa odpowiedź Powiatowego Urzędu Pracy w L. nie stanowi wystarczającej okoliczności w kontekście przywołanych poglądów

i zaleceń Sądów Administracyjnych. Wynika bowiem z tego pisma Powiatowego Urzędu Pracy w L., że skarżący oświadczył, iż jest osobą "zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze". Ustaleń jednak należy dokonać także w kontekście tego, czy skarżący przedstawił "pełne informacje na temat swojej kondycji fizycznej

i planów związanych z leczeniem", na co wskazał WSA w podanym wyżej wyroku i zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący bowiem podnosił i obecnie w skardze wskazuje m.in., że podczas rejestracji w PUP otwarcie poinformował urzędniczkę o posiadanym skierowaniu do szpitala oraz wprost poprosił

o dokument potwierdzający prawo do świadczeń, aby móc go okazać przy przyjęciu na oddział. Dalej podał: "Urzędniczka urzędu pracy została przeze mnie poinformowana

o moich zamiarach udania się do szpitala na zabieg. Dokonała rejestracji i wydała dokumenty, nie kwestionując mojego prawa do ubezpieczenia. Informowałem o tym wyraźnie upewniając się, czy mogę spokojnie w szpitalu powiedzieć, że posiadam ubezpieczenie i prawo do świadczeń. Urzędniczka PUP powiedziała, że mogę jeszcze w systemie eWUŚ podświetlać się na czerwono, więc na wszelki wypadek może dać mi kopię zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego ZUS ZZA, który to dokument udowadnia, że jestem ubezpieczony. Otrzymując ten dokument byłem przekonany, że przysługuje mi prawo do świadczeń. Nikt nie poddawał wówczas tego w wątpliwość. Nikt w Urzędzie Pracy nie wskazywał również, że nie mam prawa rejestrować się jako osoba bezrobotna, nikt nie miał zastrzeżeń lub wątpliwości co do mojego stanu zdrowia ani zdolności do pracy. Byłem całkowicie pewien, że posiadam ubezpieczenie zdrowotne i że mogę udać się do szpitala i skorzystać ze świadczeń."

W związku z tym należy – zdaniem Sądu – podjąć czynności procesowe mające na celu ustalenie przebiegu zdarzeń w dniu [...] lipca 2017 r., co do treści rozmowy (podczas rejestracji) skarżącego i pracownika Urzędu Pracy. Mianowicie należy przesłuchać w charakterze świadka pracownika Urzędu oraz w charakterze strony skarżącego na okoliczność treści podanych informacji przez skarżącego, a mianowicie, czy skarżący podał informacje o swoim stanie zdrowia, w tym o skierowaniu do Szpitala. W razie potrzeby wyjaśnienia tych okoliczności, organ przeprowadzi inne dowody, tut. Sąd nie ogranicza w tym zakresie działań organu. W świetle bowiem wyroków NSA i WSA nie jest wystarczające powołanie się na złożenie oświadczenia, że w dniu zgłoszenia się skarżącego do Urzędu Pracy oświadczył, że jest "zdolny i gotowy" do podjęcia pracy. Skoro stosownie do wyroku NSA posiadanie skierowania do szpitala nie wyklucza, że osoba rejestrująca czuje się zdolna do pracy, to konieczne jest ustalenie, czy ten fakt, tj. posiadanie skierowania do szpitala z adnotacją "pilne", został przez skarżącego w dniu rejestracji ([...] lipca 2017 r.) ujawniony pracownikowi Urzędu Pracy. Jeżeli bowiem został ukryty, to nie ma podstaw do przyjęcia, że ma zastosowanie przepis art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., czyli że skarżący działał

w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, iż posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Pismo z dnia [...] kwietnia 2025 r. Powiatowego Urzędu Pracy nie odpowiada jednoznacznie na pytanie, czy skarżący ujawnił czy nie ujawnił okoliczności skierowania do szpitala. Nie zostały nawet załączone kopie dokumentów, które tego dnia były składane i podpisane przez skarżącego, nie jest znana treść ewentualnych pouczeń skierowanych do skarżącego.

Jednocześnie tut. Sąd dostrzega także upływ czasu od tego zdarzenia, stąd ustalenia można dokonać poprzez wyjaśnienie jaka była ogólna procedura postępowania w Urzędzie Pracy w przypadku zgłaszania zdarzeń związanych ze skierowaniem do szpitala przez osobę rejestrującą się, tj. czy kserokopie dokumentów (np. kserokopie skierowań do szpitala) były przyjmowane, czy były one przechowywane bądź czy informacje/oświadczenia były np. tylko odnotowywane przez pracownika Urzędu Pracy w dokumentacji prowadzonej przez ten Urząd i czy można to obecnie zweryfikować. W związku z tym należy podać: czy i jakie np. adnotacje byłyby dokonywane w przypadku takiego zgłoszenia o posiadaniu skierowania do szpitala, czy taka okoliczność obowiązkowo byłaby odnotowana w dokumentacji prowadzonej przez Urząd Pracy, jeżeli tak, to w jakiej formie, czy można ogólnie (co do zasady) zweryfikować fakt zgłaszania skierowania do szpitala, a jeżeli tak, to w oparciu o jaką dokumentację. Takie wyjaśnienia w zakresie procedury postępowania i ewentualna

w tym zakresie dokumentacja, pozwolą dopiero na ustalenie czy skarżący faktycznie przedstawił pełne informacje na temat swojej kondycji fizycznej i planów związanych

z leczeniem, czy przeciwnie – ich nie podał w dniu rejestracji. Powyższe jest niezbędne do ustalenia czy skarżący przedstawił, czy nie przedstawił pełne informacje na temat swojej kondycji fizycznej i planów związanych z leczeniem, a nie tylko, że złożył oświadczenie, iż jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia.

Sąd powyższego zagadnienia obecnie nie przesądza, lecz stwierdza, że wymaga ono dalszego badania. Dopiero przeprowadzenie wskazanych dowodów (w tym w miarę możliwości włączenie kserokopii dokumentów podpisanych przez skarżącego w dniu [...] lipca 2017 r. w Urzędzie Pracy) pozwoli na ustalenie przebiegu zdarzeń,

a w szczególności treści rozmowy skarżącego z pracownikiem Urzędu Pracy, procedury postępowania w przypadku, gdyby takie zgłoszenie faktycznie zostało dokonane przez zainteresowanego, pomimo podpisania oświadczenia o zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia. Wskazane pismo Powiatowego Urzędu Pracy w L. nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy skarżący zgłosił pracownikowi tego Urzędu Pracy fakt skierowania do szpitala czy nie zgłosił. Sąd zauważa, że już poprzednie wyroki zapadły w stanie faktycznym, w którym okoliczność podpisania przez skarżącego oświadczenia o zdolności do podjęcia zatrudnienia była znana, bowiem rejestracja osoby jako bezrobotnej jest dokonywana po uprzednim złożeniu oświadczenia o zdolności i gotowości do pracy.

W świetle wyroków NSA i WSA, twierdzenie, że zostało złożone oświadczenie

o zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie pozwala na ustalenie czy obok tego została, czy nie została podana przez skarżącego informacja urzędnikowi

o planach związanych z leczeniem, w tym o posiadanym skierowaniu do szpitala. Zdaniem tut. Sądu nadal aktualne jest zalecenie WSA potwierdzone przez NSA, zgodnie z którym "Trafnie bowiem zarzucił Sąd organowi, że w aktach sprawy brak jest dowodów (dokumentów czy protokołów z zeznań świadków), które podważyłyby stanowisko skarżącego, że w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. w dniu [...] lipca 2017 r. przedstawił pełne informacje na temat swojej kondycji fizycznej i planów związanych

z leczeniem."

Tym samym należy uznać, że postępowanie organu w tym zakresie jest niezupełne, a materiał dowodowy niekompletny.

Uzupełnienie postępowania dowodowego w podanym wyżej zakresie pozwoli organowi na prawidłową ocenę zachowania strony skarżącej i jej świadomości co do uprawnień do świadczeń zdrowotnych. Chodzi bowiem nie o ustalenie, że skarżący złożył oświadczenie o zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia (było to oczywiste, skoro został zarejestrowany jako bezrobotny), lecz o ustalenie, czy mogło dojść do sytuacji, w której skarżący zgłaszał posiadanie skierowania do szpitala czy nie zgłaszał. Na tak postawione pytanie powołane pismo z dnia [...] kwietnia 2025 r. Powiatowego Urzędu Pracy w L. nie odpowiada wprost.

Zdaniem Sądu, powyższe braki materiału dowodowego wskazują na to, że nadal aktualność zachowuje stanowisko, że organ nie zrealizował zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny

z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., na podstawie którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ z wyżej opisanych obowiązków, związanych

z realizacją zasady prawdy obiektywnej, nie wywiązał się prawidłowo, pomimo zaleceń zawartych w poprzednich wyrokach sądów. Dopiero bowiem zgromadzenie w aktach sprawy dokumentów czy protokołów z zeznań świadków, które podważyłyby stanowisko skarżącego, że w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. w dniu [...] lipca 2017 r. przedstawił pełne informacje na temat swojej kondycji fizycznej i planów związanych

z leczeniem, uprawniałoby Prezesa NFZ do dokonania stwierdzenia, że skarżący składając oświadczenie o posiadanym prawie do ubezpieczenia zdrowotnego nie działał w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu co do posiadanego prawa, ponieważ zarejestrował się jako bezrobotny tylko w celu uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej.

Powyższe braki zgromadzonego materiału dowodowego powodują, że w ocenie obecnie rozpoznającego Sądu, odstąpienie przez Prezesa NFZ od zastosowania art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. nadal było przedwczesne.

W związku z tym Sąd nie podziela stanowiska organu, że w postępowaniu wyjaśniono wszelkie okoliczności sprawy w sposób dostateczny do rozważenia możliwości odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. w oparciu o przepis art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. Zdaniem Sądu ustalone przez Prezesa NFZ fakty nadal nie są wystarczające do oceny stanu świadomości skarżącego (działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu), co do posiadanego uprawnienia w chwili składania oświadczenia, że posiada on prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Powyższe powoduje, że w ocenie Sądu zasadne okazały się zarzuty naruszenia przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 i art. 170 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu brak jest natomiast podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodów wymienionych w skardze, stąd też podlegał on oddaleniu. W związku z tym należy zauważyć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające

z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i następuje, gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości,

a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie, przy czym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kolejną instancją (trzecią) postępowania administracyjnego. Wszelkie kwestie związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego powinny być dokonane w postępowaniu przed organami administracyjnymi.

Wobec jednak uwzględnienia skargi, nie ma przeszkód, aby skarżący złożył wnioski dowodowe w postepowaniu przed organem, który umożliwi ich złożenie

i wypowiedzenie się w sprawie przed wydaniem decyzji, stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. Z kolei skarżący obowiązany jest do skrupulatnego i terminowego stosowania się do wezwań organu.

Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja dotyczy postępowania nadzwyczajnego, tj. wznowienia postępowania, a zatem nadal w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...]/[...] ustalająca obowiązek poniesienia przez M. M. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w łącznej wysokości [...] zł.

W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: [...]