2) art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika z dnia [...] sierpnia 2025 r. i niezastosowanie przepisu art. 59b tej ustawy, tj. nieumorzenie postępowania, z uwagi na wydaną przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałę z dnia 16 czerwca 2025 r. o sygn. III FPS 1/25. Zgodnie z sentencją przedmiotowej uchwały, zarządzenie zabezpieczenia musi być doręczone pełnomocnikowi zobowiązanej, a nie zobowiązanej. Takie uchybienie miało miejsce w sprawie podatkowej VAT skarżącej (rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pod sygnaturą I SA/Bd 117/25), w związku tym postępowanie zabezpieczające nie zostało uprzednio skutecznie zainicjowane, a dalej nie mogło się ono przekształcić w postępowanie egzekucyjne, a dalej nie mogły być w jego ramach zastosowane żadne środki egzekucyjne. Z tego powodu organy podatkowe w tej sprawie rozstrzygały o zobowiązaniu podatkowym w VAT, które było już przedawnione, z uwagi na nieskuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia,
3) art. 54b § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie czynności egzekucyjnej z urzędu w sytuacji, kiedy czynność ta została dokonana z naruszeniem ustawy, tudzież art. 54b § 2 u.p.e.a. (ponieważ dalsza realizacja zastosowanego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej jest niecelowa lub nie doprowadzi bezpośrednio do wyegzekwowania środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucji lub powoduje niewspółmierne trudności lub wydatki egzekucyjne w stosunku do środków pieniężnych, które mogą zostać wyegzekwowane). Wszystko to zapewne również dlatego, że organ egzekucyjny zdaje sobie sprawę z tego, że skarżącej przysługuje roszczenie odszkodowawcze wobec tego organu oraz wierzyciela za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego, co wynika z art. 168b § 1 u.p.e.a., a który to organ teraz robi wszystko, aby nie przyznać się do popełnionego błędu,
4) art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez złamanie zasady celowości (stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku) oraz art. 7 § 3 u.p.e.a., poprzez złamanie zasady niezbędności (niedopuszczalności stosowania środka egzekucyjnego, gdy obowiązek stał się bezprzedmiotowy).
W oparciu o powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. i umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2025 r. obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług. Na podstawie tego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny dokonał, m.in. zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, zawiadomieniem z dnia [...] maja 2025 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2025 r. zobowiązana złożyła skargę na powyższą czynność egzekucyjną. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W wyniku rozpatrzenia wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] września 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Podstawą rozstrzygnięcia organu był art. 54 § 1 u.p.e.a. W myśl tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1); zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
Wyjaśnić należy, że przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
W skardze strona naruszenia prawa przez czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, upatruje w braku przekształcenia się postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne, gdyż zarządzenia o zabezpieczeniu zostały doręczone zobowiązanej, a nie jej pełnomocnikowi, w rezultacie – zdaniem skarżącej - nie nastąpiło w ogóle skuteczne wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wskazuje też, że z powodu doręczenia jej zarządzeń o zabezpieczeniu, a nie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, nie doszło do zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 4 Ordynacji podatkowej i tym samym zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu. Z tych względów – w ocenie strony – dokonana czynność egzekucyjna powinna być uchylona przez organ egzekucyjny z urzędu.
Wobec przytoczonych wyżej regulacji oraz zarzutów podniesionych w skardze, podkreślić należy, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, stanowiącą w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do tej konkretnej czynności egzekucyjnej. Innymi słowy, w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA z dnia: 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17; 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; 24 października 2014 r., II GSK 1377/13). W postępowaniu tym nie orzeka się więc o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., II FSK 290/13). Nie ma podstaw, aby skargę na czynność egzekucyjną traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 2 u.p.e.a.), zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
Skoro kognicja organu egzekucyjnego jest ograniczona, to nie jest możliwe w trybie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. badanie również przedawnienia zobowiązań podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2024 r., III FSK 815/23).
Zatem w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA z dnia: 5 grudnia 2019 r., II FSK 48/18; 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13).
W związku z powyższym, bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy pozostają argumenty skarżącej odnoszące się do braku skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zakresem skargi mogła być objęta jedynie ta część postępowania egzekucyjnego, której dotyczy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, tj. czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
W realiach sprawy oprotestowany środek egzekucyjny został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., zaś jego zastosowanie reguluje przepis art. 79 u.p.e.a.
Według art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.
Natomiast w myśl art. 79 § 4 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób; 2) wzywa organ rentowy, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli; c) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.
W rozpatrywanej sprawie czynność egzekucyjna zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej została przeprowadzona zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a., przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanej, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zawiadomienie o zajęciu doręczono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. w dniu [...] maja 2025 r. W tym samym dniu, zawiadomienie o zajęciu doręczono pełnomocnikowi skarżącej. Organ rentowy w odpowiedzi na dokonane zajęcie poinformował, że przysługuje zobowiązanej świadczenie w wysokości [...] zł, które od dnia [...] czerwca 2025 r. będzie przekazywane na rachunek organu egzekucyjnego.
Podstawę zastosowanego środka egzekucyjnego stanowiło prawidłowo sporządzone zawiadomienie o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, które zawierało wszystkie wymagane dla tego dokumentu elementy określone w art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a., zgodne ze wzorem ustalonym dla tego rodzaju druków w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.
W konsekwencji Sąd uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem. Organ prawidłowo dokonał oceny czynności egzekucyjnej – zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej - przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne tej czynności. Z kolei skarżąca nie przedstawiła skutecznych argumentów, które wskazywałyby na zasadność zarzutów skargi. Z podanych już wyżej względów w ramach skargi na czynność egzekucyjną nie ma znaczenia argumentacja dotycząca braku zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz wygaśnięcia zobowiązania podatkowego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, a taqkże konieczności uchylenia z tych powodów czynności egzekucyjnej. Tym samym organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawnych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.