W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej podał, że w postępowaniu administracyjnym z dniem [...] sierpnia 2025 r. E. S. ustanowiła D. S. pełnomocnikiem, który w jej imieniu wniósł odwołanie od decyzji I instancji za pośrednictwem ePUAP. Informację o przekazaniu skargi do II instancji (pismo z dnia [...] sierpnia 2025 r.) wysłano pocztą tradycyjną do E. S., a nie do jej pełnomocnika. Następnie organ pismem z dnia [...] sierpnia 2025 r. powiadomił pełnomocnika o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z aktami sprawy a następnie pismem z dnia [...] października 2025 r. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Oba pisma wysłał poprzez e-Urząd Skarbowy na konto indywidualne pełnomocnika. Pełnomocnik oświadczył, że nie ma w systemie e-Urząd Skarbowy zdefiniowanego pełnomocnictwa do działania w imieniu E. S.. Wszelkie pisma oraz pełnomocnictwo kierował do organu poprzez ePUAP. Zdaniem pełnomocnika, jako adres do doręczeń należało traktować adres ePUAP, z którego pełnomocnik wysłał pisma do organu.
W związku z powyższym, w ocenie pełnomocnika, zaskarżona decyzja nigdy nie weszła do obrotu prawnego, co za tym idzie wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji oraz umorzenie postępowania, z uwagi na przedawnienie z początkiem 2026r. W razie niepodzielenia argumentu o nieistnieniu aktu administracyjnego, wniósł o uznanie decyzji za przedwczesną, z uwagi na wydanie jej zanim organ rozpoznał wniosek E. S. o dużo dalej idącym skutku, czyli o umorzenie zaległości podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł.
Z akt sprawy wynika, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt [...] nastąpiło odpłatne zniesienie współwłasności wyodrębnionego lokalu mieszkalnego położonego w T. przy ul. [...]/[...]. Na podstawie ugody pomiędzy rozwiedzionymi małżonkami, skarżąca została jedynym właścicielem tego lokalu z obowiązkiem spłaty na rzecz byłego męża w wysokości [...] zł. Z tytułu zniesienia współwłasności - w części dotyczącej spłat, powstał obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. Z uwagi na to, że wartość spłaty wyniosła [...] zł, obciążający skarżącą z powyższego tytułu podatek od czynności cywilnoprawnych wyniósł [...] zł. Wskutek tego, iż deklaracja podatkowa została złożona dopiero w 2025 r. (a powinna w 2020 r.), odsetki za zwłokę stanowią kwotę [...]zł.
Pismem z dnia [...] czerwca 2025 r. skarżąca wystąpiła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z wnioskiem o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych. We wniosku wskazał, że w razie nieuwzględnienia jej wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w całości lub w części, wnosi o rozłożenie zaległości z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł na raty płatne po [...] zł miesięcznie. Wniosek uzasadniła Pani trudną sytuacją uniemożliwiającą spłatę zaległości w sposób jednorazowy. Poinformowała, że nie posiadała wiedzy o obowiązku złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, jak i samej zapłaty należnego podatku. Jest osobą niesłyszącą, z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Nadto wskazała, że w 2021 r. sprzedała mieszkanie w T., a uzyskane środki pieniężne przeznaczyła na zakup mieszkania w W..
Prezydent M. T. postanowieniem z dnia [...] lipca 2025 r. wyraził zgodę na udzielenie skarżącej indywidualnej ulgi w formie rozłożenia na 18 rat zapłaty zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2025 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. rozłożył na 18 rat zapłatę zaległości podatkowej w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami: "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy.
O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane. W szczególności niezbędne jest ustalenie sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika. Interes podatnika musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. Najogólniej rzecz ujmując, spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po stronie podatnika szczególnych przyczyn powodujących, że żądanie zapłaty podatku bez rozłożenia na raty może zachwiać podstawami jego bytu ekonomicznego. Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można przy tym ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy losowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje losowe, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz ponoszonych wydatków (por. wyroki NSA: z dnia 10 marca 2010 r., I FSK 31/08; z dnia 4 sierpnia 2017 r., II FSK 1915/15). W związku z tym w postępowaniu podatkowym w sprawie o przyznanie ulgi w spłacie zaległości podatkowych szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., II FSK 1134/15).
Z kolei odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej (por. S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 255).
Podjęcie decyzji w zakresie wystąpienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" wymaga uprzedniego zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. W tym zakresie obowiązki organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też w art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona).
Należy też podkreślić, że użycie w przepisie art. 67a § 1 pkt 2 O.p. wyrazu "może" oznacza, że organ na zasadzie uznania administracyjnego dokonuje wyboru alternatywnego rozstrzygnięcia polegającego na udzieleniu bądź odmowie udzielenia ulgi. Mając jednak pozostawiony wybór takiego lub innego rozstrzygnięcia, organ podatkowy ma zawsze obowiązek wszechstronnego wytłumaczenia się w uzasadnieniu decyzji, dlaczego podjął właśnie takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Przyznana zatem organom podatkowym swoboda w rozstrzyganiu nie oznacza dowolności.
Trzeba również zauważyć, że zastosowanie ulgi polegającej na odroczeniu lub rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. Nie można mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, np. jeżeli miesięczne przychody równoważą ponoszone miesięcznie wydatki i brak jest środków na spłatę zaległości podatkowych w ewentualnych ratach (por. wyrok NSA z 18 maja 2011 r., II FSK 1873/10). Nie można również mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli ich realizacja uzależniona jest od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Dlatego też zasadna jest odmowa rozłożenia na raty zaległości podatkowej, jeżeli osiągane przez stronę dochody nie gwarantują, że ewentualnie udzielona ulga byłaby możliwa do wykonania (por. wyrok NSA z 19 lutego 2008 r., I FSK 263/07; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2020 r., II FSK 724/18).
W celu ustalenia, czy w sprawie zaistniał "ważny interesu podatnika" organ poddał szczegółowej analizie sytuację ekonomiczną i zdrowotną skarżącej. Ustalono, że jest ona współwłaścicielem (z synem i córką) mieszkania położonego w W. przy ul. [...]/[...] o powierzchni 46 m2. Uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Zatem łączne miesięczne dochody wynoszą [...] zł. Wskazała też, że ponosi miesięczne wydatki związane z: kosztami eksploatacji mieszkania - [...] zł; opłatami abonamentowymi i za telefon - [...] zł; ubezpieczeniem - [...] zł; innymi aspektami życia (wyżywienie, leki, ubranie, środki czystości i inne) - ok. [...] zł. Zatem łączne miesięczne wydatki wynoszą około [...] zł. Skarżąca oświadczyła również, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł.
Jak wynika ze złożonych przez skarżącą zeznań rocznych o wysokości osiągniętego dochodu (PIT-37) za lata 2023-2024 uzyskała ona dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokościach odpowiednio: [...] zł i [...] zł.
Ponadto, na podstawie wydruków z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Finansów, ustalono, że jest skarżąca jest użytkownikiem wieczystym w [...] części udziału w nieruchomości położonej w W., dla której Sąd Rejonowy XV Wydział Ksiąg Wieczystych dla [...] w W. prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], oraz użytkownikiem wieczystym w [...] części udziału w nieruchomości położonej w W., dla której Sąd Rejonowy XV Wydział Ksiąg Wieczystych dla [...] prowadzi księgę wieczystą o numerze [...].
Biorąc pod uwagę okoliczności podnoszone przez stronę oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika. Uznał bowiem, iż skarżąca może mieć trudności w uregulowaniu zaległości podatkowej w sposób jednorazowy. Organ przychylił się więc do wniosku skarżącej co do spłaty zaległości podatkowej w ratach po [...] zł miesięcznie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił przy tym, że uwzględniając osiągane przez stronę stałe dochody z tytułu emerytury oraz ponoszone przez wydatki na utrzymanie, istnieje realna szansa na wywiązanie się przez nią z przyznanego układu ratalnego.
Jednocześnie organ uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka interesu publicznego. W tym zakresie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odwołał się do art. 32 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Stwierdził, że każdy ma obowiązek ponoszenia danin publicznych, w tym podatków. Podkreślił, iż udzielenie skarżącej ulgi w spłacie podatku stanowiłoby odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i równości wobec prawa. Nadto, organzauwazył, że wpływy budżetowe z tytułu podatków stanowią ważne źródło finansowanie zadań publicznych i służą ogółowi społeczeństwa.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy sposób prawidłowy przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe i dokonał wnikliwej i wyczerpującej analizy sytuacji majątkowej skarżącej. Organ zasadnie uznał, że w sprawie zachodzi ważny interes podatnika i słusznie, zgodnie z żądaniem strony, rozłożył na raty zaległość w podatku od czynności cywilnoprawnych. Sytuacja materialna skarżącej, stwarza realną możliwości wywiązania się przez nią z układu ratalnego. Natomiast jednorazowa zapłata należności mogłaby zachwiać podstawami jej bytu ekonomicznego
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony co do przedwczesności decyzji o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej, z uwagi na wydanie jej przed rozpoznaniem wniosku skarżącej o umorzenie tej zaległości. Wskazać należy, że decyzja o odmowie umorzenia zaległości podatkowej została wydana przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. w dniu [...] sierpnia 2025 r. Tym samym decyzja o rozłożeniu zaległości na raty nie została wydana przedwcześnie, obydwie decyzje zostały wydane w tym samym dniu ([...] sierpnia 2025 r.).
Nie można też podzielić zarzutu skarżącej zawartego w piśmie z dnia [...] grudnia 2025 r., iż zaskarżona decyzja nie weszła do obrotu prawnego, z uwagi na to, że organ wysyłał do pełnomocnika skarżącej pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego e-Urząd Skarbowy, a nie platformy e-PUAP. Jak to wynika z pisma Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2026 r. i załączonej do tego pisma "Informacji" (zał. nr [...]), pełnomocnik skarżącej – D. S. w dniu [...] września 2022 r. wyraził zgodę na doręczanie mu korespondencji za pośrednictwem systemu teleinformatycznego e-Urząd Skarbowy. Zgoda ta nie została wycofana. Sama natomiast okoliczność kierowania przez pełnomocnika pism do organu za pośrednictwem platformy e-PUAP, nie oznacza, że nastąpiła skuteczna zmiana adresu do doręczeń.
W piśmie z dnia [...] grudnia 2025 r. strona zarzuciła także brak doręczenia jej pełnomocnikowi pisma z dnia [...] sierpnia 2025 r. Pismem tym organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 227 § 1 i 2 O.p., przekazał wniesione odwołanie wraz z aktami sprawy do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz ustosunkował się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Pismo to zostało doręczone skarżącej – E. S..
W ocenie Sądu, brak doręczenie tego pisma pełnomocnikowi stanowi uchybienie, jednakże uchybienie to samo w sobie nie może być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji. Uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonych aktów z powodu naruszenia przepisów postępowania może nastąpić jedynie wtedy, jeżeli to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Skarżąca nie wykazała takiego wpływu na wynik sprawy. Nadto, z pisma pełnomocnika z dnia [...] sierpnia 2025 r. skierowanego do Izby Administracji Skarbowej w B. wynika, że pełnomocnik zapoznał się z treścią pisma z dnia [...] sierpnia 2025 r. i wniósł do organu stosowne zastrzeżenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. i § 23 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Przyznana kwota obejmuje VAT (110,40 zł).