d) SKO pominęło zły stan techniczny budynków – faktyczny stan techniczny budynków jako ruin, które nie są wykorzystywane, jest kluczowym dowodem w sprawie; jeżeli budynki nie nadają się do użytkowania, to ich wartość podatkowa powinna być odpowiednio niska lub nawet zerowa;
e) brak prowadzenia działalności gospodarczej – fakt ten został potwierdzony wykreśleniem firmy z działalności, z rejestru gminy D. w dniu [...] kwietnia 2005 r., o czym świadczy załączona do odwołania decyzja Wójta; w związku z powyższym, nie istnieje żadna podstawa prawna do opodatkowania tych budynków jako związanych z działalnością gospodarczą;
f) brak deklaracji o nieruchomościach – skarżący nie złożyli deklaracji o przedmiotowych nieruchomościach, ponieważ na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy Wydział XV Gospodarczy z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt XV Gzd/05 oraz decyzji Wójta Gminy D. z dnia[...] kwietnia 2005 r., uznali, że wobec wykreślenia działalności gospodarczej i bardzo złego stanu technicznego budynków, podatnik nie był zobowiązany do ich opodatkowania; brak informacji ze strony organów administracji oraz fakt, że budynki zostały wyłączone z użytkowania na mocy wyroku sądu, wprowadziły go w błędne przekonanie, co do istnienia obowiązku podatkowego; taka sytuacja narusza zasadę zaufania obywateli do organów państwowych i nie może być podstawą do pociągnięcia podatnika do odpowiedzialności podatkowej;
5) naruszenie zasady bezstronności – SKO wydało decyzję, która jest ewidentnie niekorzystna dla skarżących, pomimo braku obiektywnych podstaw do takiego rozstrzygnięcia, a ponadto jest sprzeczna z zasadą prawnej słuszności, gdyż prowadzi do oczywistej krzywdy podatników.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalanie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Z akt sprawy wynika, że w latach 1990 – 2005 B. W. prowadził działalność gospodarczą w zakresie [...] pod nazwą Z.M. "B." w P. Ostatnią informację w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. złożył w dniu [...]stycznia 2006 r. W informacji tej wskazano powierzchnię budynków mieszkalnych oraz powierzchnię pozostałych budynków (powierzchnia pozostałych budynków uwzględniała budynki wykorzystywane wcześniej do prowadzenia działalności gospodarczej). Następną informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych B. W. złożył w dniu [...] października 2019 r., w której nie zgłosił do opodatkowania budynków po prowadzonej działalności gospodarczej oraz budynku garażu. W związku z tym faktem organ podatkowy skierował pismo do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. o przeprowadzenie kontroli budynków będących własnością podatników. Kontrola w dniu [...]sierpnia 2020 r. potwierdziła istnienie budynków, nieużytkowanych ze względu na zły stan techniczny. Przeprowadzono też w dniu [...] czerwca 2021 r. oględziny nieruchomości.
Pismem z dnia[...] lutego 2024 r. B. W. wraz A.W. (żoną) wystąpili o wznowienie postępowań podatkowych zakończonych ostatecznymi decyzjami podatkowymi w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2018. Jako przesłankę wznowienia postępowania podatnicy wskazali na nowe dowody, tj. brak ujęcia budynków w ewidencji gruntów i budynków oraz fakt, iż budynki te - z uwagi na fakt zaprzestania jej prowadzenia od 2004 r., nie podlegały podatkowi od nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. Wójt Gminy D. odmówił wznowienia postępowań podatkowych za lata 2005 - 2018 r. Po wniesieniu odwołania, decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.
W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu poddana została zatem decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania podatkowego. Podkreślić należy, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 § 1 O.p. Wskazać należy, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 128 O.p. Zasada ta służy ochronie ogólnego porządku prawnego. Trwałość decyzji pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Dlatego też tryby nadzwyczajne służą do weryfikacji decyzji ostatecznych wyłącznie w wyjątkowych i określonych przepisami prawa sytuacjach. Należy też zauważyć, że postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Wznowienie postępowania nie jest też środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, niezależnie od stopnia tej wadliwości (por. wyroki NSA z dnia: 14 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2687/16; 30 maja 2025 r., sygn. akt I FSK 514/22).
Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił skarżącym uchylenia decyzji ostatecznych w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2018, z uwagi na brak istnienia przesłanki wymienionej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek, mianowicie nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody muszą istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi, dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Z kolei przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
W rozpatrywanej sprawie przesłanką wznowienia postępowania, na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jest - według skarżących – pominięcie przez organ przy wydawaniu decyzji podatkowych braku wpisania budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą ([...], garażu, [...] oraz oczyszczalni ścieków) do ewidencji gruntów i budynków, oraz nieuwzględnienie faktu, że budynki nie podlegały podatkowi od nieruchomości, gdyż były w ruinie i nie były wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.
Podnosząc także w skardze te podstawy wznowienia postępowań podatkowych, zarzucono organowi podatkowemu, że opierał się na ewidencji gruntów i budynków i będąc świadomy braków tej ewidencji, dokonał wymiaru podatku (str. 18 skargi). Wskazano na zaniechanie przez organ przeprowadzenia postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w zakresie wymiaru podatku i naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Podkreślono też, że organ nie rozpatrzył zebrany materiał dowodowy i błędnie go ocenił. Wyjaśniono, że informacja złożono w 2006 r. w sprawie podatku od nieruchomości wynikała z błędów formalnych lub nieznajomości przepisów prawnych. Zdaniem skarżących, organ powinien także przedstawić dokumentację potwierdzająca prawidłowy wymiar podatku. W konsekwencji w skardze zarzucono naruszenia art. 122 i art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 1 O.p., art. 7 k.p.a., a także art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Ten ostatni przepis stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony i jednolity jest pogląd, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące i organy te nie mają kompetencji do ich zmiany w postępowaniu podatkowym. Zmiana taka jest możliwa tylko w odpowiednim, odrębnym postępowaniu administracyjnym i wywiera skutki na przyszłość (por. wyroki NSA: z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 530/22; z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt III FSK 385/21; z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt III FSK 4693, 4706 i 4707/21). Przy tym właściciele nieruchomości są zobowiązani zgłaszać właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne).
W rozpatrywanej sprawie budynki związane z prowadzoną przez B. W. działalnością gospodarczą nie zostały ujęte w ewidencji gruntów i budynków. Nie oznacza to jednak, że nie podlegały one podatkowi od nieruchomości Faktycznie bowiem istniały (zostały wybudowane). Stanowiły zatem przedmiot opodatkowania (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Także w judykaturze podkreśla się, że również budynki niewpisane do ewidencji gruntów i budynków podlegają opodatkowaniu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 376/16).
Wójt Gminy D. dokonywał wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2018 na podstawie danych zawartych w informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. oraz danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, co uwidocznione jest w treści wydanych decyzji. W informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. B. W. wykazał powierzchnię budynków mieszkalnych (300 m2) oraz pozostałych budynków (2.413,01 m2). Organ opodatkował wszystkie budynki, zgodnie z oświadczeniem podatnika, stawką właściwą dla budynków pozostałych.
Należy zauważyć, że strona po złożeniu informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. nie składała żadnych dokumentów ani nie powoływała się na żadne zmiany stanu faktycznego w odniesieniu do budynków, które miałyby wpływ na wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości. Jeżeli informacja w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. zawierała błędne dane ze względów formalnych czy wskutek nieznajomości przepisów prawnych, to powinna być w odpowiednim trybie skorygowana przez podatnika.
Jak przy tym wynika z obydwu decyzji podatkowych Wójt Gminy D. dokonując wymiaru podatku od nieruchomości za wskazane lata podatkowe brał pod uwagę dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, był zatem świadomy braku wpisania budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą do tej ewidencji. Także w skardze podkreśla się, że organ opierał się na ewidencji gruntów i budynków oraz był świadomy braków tej ewidencji. W ocenie strony rozbieżność między treścią ewidencji gruntów i budynków (budynki nie były w niej ujęte) a informacją w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. (budynki były w niej wykazane), powinna skłonić organ do wyjaśnienia tej rozbieżności. Brak jednak wyjaśnienia tych rozbieżności w tamtym czasie nie może być obecnie "sanowany" w postępowaniu wznowieniowym. Jak to już bowiem zaznaczono postępowanie to nie jest kontynuacją postępowania zwykłego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 122 i art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 1 O.p. Wprawdzie przepisy te mają zastosowanie także w postępowaniu wznowieniowym, ale - jak już wskazano - nie oznacza to, że w tym postępowaniu powinno nastąpić ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Zebranie dowodów istotnych dla sprawy w ramach tego postępowania sprowadza się do badania, czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 O.p., a zatem ustalenie, czy przesłanki wznowieniowe wskazane we wniosku miały rzeczywiście miejsce, a nie ponowne kompleksowe zgromadzenie i ocena materiału dowodowego, które były podstawą do wydania decyzji ostatecznej. W tym kontekście nieuzasadnione jest także żądanie strony przedstawienia przez organ dokumentacji potwierdzająca prawidłowy wymiar podatku.
W rezultacie stwierdzić należy, że brak wpisania budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą do ewidencji gruntów i budynków nie może być podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Jest to, tym bardziej zasadne, że wydając decyzje podatkowe za wskazane lata podatkowe organ opierał się na ewidencji gruntów i budynków i był świadomy braków tej ewidencji, co podkreślają obydwie strony. Zatem okoliczność ta była organowi znana. Podstawą wznowienia nie może być również odmienna ocena dowodów (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2025 r., sygn. akt I FSK 1226/22). Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., gdyż w postępowaniu podatkowym nie stosuje się przepisów k.p.a.
Strona wskazuje również, że organ nie uwzględnił faktu, iż budynki nie podlegały podatkowi od nieruchomości, gdyż były w ruinie i nie były wykorzystywane do działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu okoliczność, że budynki nie były w latach 2005-2018 wykorzystywane w działalności gospodarczej, nie oznacza, iż nie mogą być one opodatkowane według stawki jak dla budynków pozostałych. Należy też zauważyć, że dopiero całkowite i trwałe pozbawienie obiektu budowlanego dachu powoduje, że przestaje być on budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia o podatkach i opłatach lokalnych. Budynek posiada dach do momentu jego całkowitego usunięcia, demontażu, rozbiórki. Uszkodzenie lub częściowe usunięcie nie oznacza, że dany obiekt nie posiada dachu. W efekcie nawet niewielka pozostała część dachu konstytuuje budynek (por. Leonard Etel i inni, Podatki i opłaty lokalne. Komentarz, Warszawa 2020, str. 38). Także w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że stan dachu, jego uszkodzenie lub częściowe usunięcie nie oznacza, że dany obiekt "nie posiada dachu", a przez to przestaje być budynkiem w rozumieniu ustawy podatkowej. Dopiero obiekt całkowicie i trwale pozbawiony dachu, nieosłonięty, nieograniczony od góry przestaje być budynkiem (por. wyroki NSA: z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 321/14; z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II FSK 812/12; z dnia 27 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2933/17). W konsekwencji podnoszona przez stronę okoliczność złego stanu technicznego budynku, czy też brak przydatności do użytkowania nie są wystarczające do uznania, że dany obiekt nie stanowi budynku i nie podlega opodatkowaniu (por. wyroki NSA z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1728/18 oraz II FSK 1730/18). Ustawowa definicja budynku nie uwzględnia stanu technicznego budynku, a zatem nawet jego "zdewastowanie", nie ma wpływu na to czy jest on budynkiem, czy też nie, w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w konsekwencji czy podlega opodatkowaniu (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 3614/21).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie przyznania pełnomocnikom kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Na koszty te składa się wynagrodzenie:
- adwokata M. C. w kwocie 590,40 zł, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 110,40 zł,
- adwokata A. B. w kwocie 590,40 zł, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 110,40 zł.