Podać należy, że zgodnie z art. 1 pkt 1 u.p.o.l. ustawa normuje podatek od nieruchomości. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (niemającym zastosowania w przedmiotowej sprawie). Z treści art. 4 ust. 1 pkt 1-2 u.p.o.l. wynika, iż podstawę opodatkowania stanowi: dla gruntów - powierzchnia; dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Stawki podatku, stosownie do treści art. 5 ust. 1 u.p.o.l. określa rada gminy. W kontrolowanej sprawie dotyczącej podatku od nieruchomości na 2021 r. zastosowanie mają stawki podatku od nieruchomości określone w Uchwale Rady Miasta Torunia z dnia 24 września 2020 r. Nr 472/20 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2020 r. poz. 4641; dalej także jako: "uchwała RMT"). Roczna stawka podatku od nieruchomości od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na sposób zakwalifikowania - stosownie do § 1 pkt 1 lit. a uchwały RMT wynosi - wynosi 0,95 zł od 1 m2 powierzchni. Zgodnie zaś z § 1 pkt 2 lit. b uchwały RMT roczna stawka podatku od nieruchomości od budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej – 24,64 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej. Zgodnie z art. 6 ust. 9 u.p.o.l., osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane: 1) składać, w terminie do dnia 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku; 2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia; 3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15. każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia.
Istota sporu pomiędzy Spółką a organem podatkowym dotyczy zwolnienia w podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. Zgodnie z tym przepisem prawa, zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
Na wstępie wskazać należy, że analogiczny spór był już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 69/26 (wyrok z dnia 21 kwietnia 2026 r.). Sąd podziela pogląd zaprezentowany w tym wyroku i w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją w nim zawartą.
Przechodząc do rozpoznania istoty sporu wyjaśnić należy, że zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. ma na celu m.in. zrekompensowanie właścicielowi nieruchomości zabytkowej ciążące na nim szczególne obowiązki w korzystaniu z nieruchomości, powodujące ograniczenia w gospodarczym wykorzystaniu nieruchomości i w czerpaniu zysków z jej posiadania wynikające z ustawy o ochronie zabytków. Ponadto, założeniem wprowadzenia tego rodzaju zwolnienia było zmotywowanie podatnika do podejmowania działań, mających na celu utrzymanie i konserwację obiektu zabytkowego. Mianowicie samo umieszczenie budynku w rejestrze zabytków to za mało, żeby jego właściciel był zwolniony z podatku od nieruchomości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 831/13). Kluczowym jest bowiem ustalenie czy podatnik utrzymuje i konserwuje nieruchomość zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, a nie, czy podejmuje jakiekolwiek działania w tym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2487/14). Uzupełnieniem regulacji art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. są unormowania ustawy o ochronie zabytków, a w szczególności jej art. 5, zgodnie z którym opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: 1) naukowego badania i dokumentowania zabytku; 2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; 3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; 4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; 5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury. Tym samym istota opieki nad zabytkiem, podobnie jak ochrony zabytków, została określona w sposób otwarty, tzn. przez podanie tylko wybranych, najbardziej charakterystycznych jej aspektów. Rola dysponenta zabytku w tym zakresie sprowadza się do dwojakiego rodzaju aktów staranności: 1) postępowania w stosunku do zabytku w taki sposób, aby został on zachowany w jak najlepszym stanie oraz 2) umożliwienia innym osobom dostępu do danego zabytku, w tym specjalistom przygotowanym do prowadzenia odpowiednich prac przy zabytku, np. naukowych czy konserwatorskich. Innymi słowy, celem opieki nad zabytkiem jest jak najdłuższe utrzymanie go w jak najlepszym stanie oraz jak najlepsze jego wykorzystanie dla dobra ogólnego. Ze względu na swoje walory, np. historyczne czy naukowe, zabytek przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem jego właściciela (posiadacza), którego interesy zostają z tego względu wyraźnie ograniczone. Możliwość takiego ustawowego ograniczenia sygnalizuje art. 140 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Przepis ten zawiera ogólną definicję prawa własności rzeczy, z której wynika, że prawo własności nie ma charakteru absolutnego, niczym nieograniczonego w swojej treści. Przeciwnie – do istoty własności należy z jednej strony szeroko ujęta swoboda korzystania z rzeczy własnej, z drugiej zaś strony ograniczenia tej swobody, stanowiące granicę prawa własności (tak: Balwicka-Szczyrba M. (red.), Sylwestrzak A. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2026). Do najważniejszych z ustaw ograniczających prawo własności należy zaliczyć ustawę o ochronie zabytków, która ogranicza sposób korzystania z rzeczy ruchomych i nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, wprowadza nadzór konserwatorski, ograniczając tym samym sposób korzystania z rzeczy (tak: Nazaruk P. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2024).
W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na uznanie, iż nie zachodzą przesłanki warunkujące udzielenie Spółce zwolnienia w podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. W kontrolowanej sprawie Miejski Konserwator Zabytków w Toruniu pismem z dnia 6 maja 2024 r. (na wniosek Spółki) poinformował, że "nie wykazano się działalnością o charakterze budowlano-konserwatorskim przy ww. obiekcie w celu konserwacji, utrzymania i zabezpieczenia zabytku (...)", przy czym obiektem wskazanym w treści tego pisma była nieruchomość przy [...] (akta postępowania podatkowego - segregator nienumerowana karta). Po ponownym wniosku Podatnika, Miejski Konserwator Zabytków w Toruniu pismem z dnia 17 czerwca 2024 r. rozszerzył swoje stanowisko wskazując: "Stan budynków ulega systematycznemu pogorszeniu co wymaga podjęcia prac o charakterze budowlano-konserwatorskim. Określono to w korespondencji z 05.01.2023 jak również stwierdzone zostały ostatnio uszkodzenia szczytu wschodniego budynku przy ul. [...]. Należy też wspomnieć o powolnej degradacji gzymsu w obu koszach (budynek nr [...]), a także systematycznemu zanieczyszczeniu elewacji budynku nr [...] przez odchody ptasie oraz otwarte, niezabezpieczone otwory okienne, przez które widać przegnitą podsufitkę i ptactwo." (akta postępowania podatkowego - segregator nienumerowana karta).
Podkreślenia przy tym wymaga pogląd prezentowany w orzecznictwie i akceptowany przez tut. Sąd, że zasadniczo to organ konserwatorski jest właściwy do określenia, czy dany zabytek jest, czy też nie jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków. Wydawane przez Wojewódzkiego Konserwatora Ochrony Zabytków zaświadczenia mają moc dokumentów urzędowych (tak: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 2618/21). Art. 194 § 1 O.p. stanowi natomiast, że dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Z art. 38 ustawy o ochronie zabytków wynika, że kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami prowadzą organy nadzoru konserwatorskiego, a w szczególności wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Nadmienić przy tym należy, że stosownie do art. 96 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków, wojewoda, na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, może powierzyć, w drodze porozumienia, prowadzenie niektórych spraw z zakresu swojej właściwości, w tym wydawanie decyzji administracyjnych, gminom, powiatom, związkom gmin, związkom powiatów, związkom powiatowo-gminnym albo związkom metropolitalnym, położonym na terenie województwa.
Skoro w świetle art. 38 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, kontrolę w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów tej ustawy sprawuje konserwator zabytków to ten organ jest też właściwy do określenia czy dany zabytek jest, czy też nie jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami tej ustawy. Za słuszne zatem, co do zasady, należy uznać stanowisko, że organy podatkowe przed wydaniem decyzji podatkowej, w razie wątpliwości, mogą i powinny zwrócić się do się do nadzoru konserwatorskiego o stosowne informacje dotyczące konkretnego obiektu i wywiązywania się przez podatnika z ciążących na nim obowiązków w zakresie opieki nad zabytkiem. Skoro bowiem organy podatkowe nie dysponują wiedzą pozwalającą ocenić stan zabytku i sposób jego konserwacji to prawidłowym jest oparcie się organu podatkowego na informacji pochodzącej od konserwatora zabytków. Informacje, udzielone przez właściwy organ nadzoru konserwatorskiego, powinny dotyczyć kwestii związanych ze stanem danego obiektu, obowiązkami ciążącymi na właścicielu obiektu, zwłaszcza wynikającymi z zaleceń i decyzji tego organu wydawanych na podstawie ustawy o ochronie zabytków. Natomiast kwestia oceny czy i w jakim zakresie spełniony został określony w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. warunek stosowania zwolnienia podatkowego należy do organu podatkowego.
Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązek podatkowy obciąża podatników w poszczególnych latach w rozmiarze adekwatnym do stanu faktycznego istniejącego w danym roku podatkowym. Cała argumentacja skargi, zmierzająca do wykazania braku zasadności dokonywania remontów i konserwacji obiektów zabytkowych z uwagi na brak stosownych zaleceń ze strony konserwatora zabytków, nie może mieć więc wpływu na opodatkowanie nieruchomości w roku 2021. Na kwalifikację prawnopodatkową budynku lub gruntu ma bowiem wpływ wyłącznie stan przedmiotu opodatkowania jako okoliczność faktyczna istniejąca w danym roku podatkowym a nie przyczyny tego stanu. Dopóki więc obiekt jest wpisany do rejestru zabytków podlega stosownym reżimom a właściciel zobowiązany jest do podejmowania działań, o których stanowi art. 5 ustawy o ochronie zabytków. Uiszczania przez Spółkę bieżących opłat za media nie można utożsamiać z opieką nad zabytkiem zwłaszcza, że stwierdzony stan budynku przy [...] (opisany w pismach Miejskiego Konserwatora Zabytków w Toruniu) wskazuje na zaniedbania, które prowadzą do pogorszenia kondycji zabytku. Podatnik decydując się na nabycie prawa własności obiektu zabytkowego musiał mieć świadomość swoich obowiązków jako właściciel nieruchomości, zatem powinien dochować wszelkiej staranności i podjąć działania adekwatne do występujących zagrożeń. Ponadto właściciel obiektu zabytkowego, jak zauważono wyżej, winien dążyć do zachowania takiego stanu technicznego, który nie doprowadzi do pogarszania budynku. W ocenie Sądu, słusznie organy podatkowe stwierdziły, że informacje uzyskane od Miejskiego Konserwatora Zabytków w Toruniu jednoznacznie wskazują, że zabytek ulega niszczeniu, jest w złym stanie technicznym.
Niezasadne są zarzuty Spółki dotyczące działania Miejskiego Konserwatora Zabytków w Toruniu w oparciu o jego zależność służbową od Prezydenta Miasta Torunia. Wskazać należy, że do czuwania nad stanem zabytków i wykonywaniem obowiązków przez ich właścicieli powołane są organy ochrony zabytków, a jednym z nich, zgodnie z art. 89 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków jest wojewoda, w imieniu którego zadania i kompetencje, w tym zakresie, wykonuje wojewódzki konserwator zabytków. Do zadań wykonywanych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków należy między innymi wydawanie decyzji, postanowień i zaświadczeń w sprawach określonych w ustawie oraz w przepisach odrębnych, sprawowanie nadzoru nad prawidłowością prowadzonych prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i innych działań przy zabytkach, organizowanie i prowadzenie kontroli w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz współpraca w sprawach ochrony zabytków z innymi organami administracji publicznej (art. 91 ust. 4 pkt 4, 5, 6 i 7 ustawy o ochronie zabytków). Zatem to wojewódzki konserwator zabytków jest organem ochrony zabytków uprawnionym do zajmowania stanowiska w kwestii utrzymywania i konserwacji zabytku. Jak wskazano powyżej stosownie do art. 96 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków, zadania wojewódzkiego konserwatora zabytków mogą być powierzone przez wojewodę w drodze porozumienia m.in. gminom położonym na terenie województwa. W związku z tym prawidłowym jest oparcie się przez organ podatkowy na informacjach i opiniach Miejskiego Konserwatora Zabytków w Toruniu, który zarówno w treści pisma z dnia 6 maja 2024 r., jak i w treści pisma z dnia 17 czerwca 2024 r. wskazał jako podstawę prawną wydania zaświadczenia m.in. art. 96 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków.
Chybione okazały się również zarzuty dotyczące nieprawidłowości w działaniu Miejskiego Konserwatora Zabytków Toruniu w zakresie sposobu przeprowadzania kontroli i danych, w oparciu o które sporządzono pisma z dnia 6 maja 2024 r i z dnia 17 czerwca 2024 r. Należy podkreślić, że Skarżąca stawia zarzuty co do oceny stanu faktycznego a nie zupełności materiału dowodowego. Nie stawia również zarzutów co do faktycznych czynności jakie przeprowadziła w związku z utrzymaniem nieruchomości. Tut. Sąd wyjaśnia zatem, że chcąc skorzystać z ulgi, o jakiej mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., podatnik musi wykazać utrzymanie i konserwację zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Nie jest wystarczające utrzymanie nieruchomości w stanie należytym w subiektywnym przekonaniu Skarżącej. Prace porządkowe, naprawcze czy zabezpieczające, o jakich mowa w sprawie, nie wypełniają warunku udzielenia przedmiotowej ulgi. Ustawodawca nie uzależnił przyznania tej ulgi od zaistnienia jakichkolwiek monitów ze strony konserwatora zabytków czy opinii znawców budownictwa. Nie ma też znaczenia dla uzyskania ulgi czy wydatki na konserwację zabytku opłacają się podatnikowi.
Należy wskazać, że zakres postępowania dowodowego jest determinowany treścią norm prawa materialnego, w tym przypadku normą art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. Słuszne było zatem, w ocenie Sądu, stanowisko organu podatkowego, który nie dysponując wiedzą pozwalającą ocenić stan zabytku i sposób jego konserwacji, odwołał się w tym zakresie do pism Miejskiego Konserwatora Zabytków w Toruniu, dotyczących wywiązywania się przez Podatnika z ciążących na nim obowiązków w zakresie opieki nad zabytkiem. W kontrolowanej sprawie treść pism Miejskiego Konserwatora Zabytków w Toruniu ma charakter wiodący wśród dokumentów zebranych w toku prowadzonego postępowania podatkowego. Opinia tego organu korzysta z waloru dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 757/19).
Przeprowadzone przez organy podatkowe postępowanie należy uznać za prawidłowe w świetle przepisów Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy uzyskał miarodajny i wiarygodny materiał dowodowy negujący możliwość skorzystania przez Podatnika z wymienionego w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. zwolnienia od podatku od nieruchomości. Postępowanie podatkowe w kontrolowanej sprawie zostało przeprowadzone, zdaniem Sądu, z poszanowaniem obowiązujących w nim zasad: zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (zgodnie z art. 121 O.p.), zasady podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (stosownie do art. 122 O.p.). Organ nie naruszył obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (o czym stanowi art. 187 § 1 O.p.). Ustalenie czy dana okoliczność została udowodniona zostało dokonane na podstawie oceny całego zebranego materiału dowodowego (stosownie do art. 191 O.p.). Zdaniem Sądu, odmienna od oceny Skarżącej ocena przez organ ustalonego stanu faktycznego nie dowodzi, że naruszono przywołane zasady postępowania, bowiem z ww. przepisów prawa nie wynika, że organy podatkowe obowiązane są interpretować fakty jedynie w sposób zadowalający dla podatnika, a więc w sposób zbieżny z jego stanowiskiem. Podejmując rozstrzygnięcie organ podatkowy podjął wszystkie niezbędne działania w celu ustalenia stanu faktycznego. W niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na poczynienie miarodajnych ustaleń faktycznych, stąd też zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności jest niezasadny. Przeprowadzony wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest w pełni logiczny i nie nosi cech dowolności. Zasadność ocen i wniosków poczynionych przez organy podatkowe na podstawie zebranego materiału dowodowego w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie budzi wątpliwości. Dokonana przez organ ocena dowodów nie wykracza także poza granice wynikające z art. 191 O.p. i nie nosi cech dowolności czy powierzchowności. Wskazać należy, że argumentacja Skarżącej ogranicza się w głównej mierze do polemiki z ustaleniami organu - poprzez zaprzeczenie poczynionym ustaleniom. Tymczasem skuteczność wykazania, że organ podatkowy naruszył zasadę z art. 191 O.p. wymaga wykazania, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego. To bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie Spółki o innej niż przyjął organ wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena organu.
W rezultacie za niezasadną polemikę z prawidłowo zebranym i ocenionym materiałem dowodowym należy uznać ocenę postępowania organów, która została przedstawiona w treści skargi. W niniejszej sprawie dokonując oceny materiału dowodowego sprawy organy zasadnie uznały brak podstaw do zastosowania zwolnienia, o którym stanowi art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. Prawidłowa jest również wysokość zobowiązania podatkowego obliczona w decyzji organu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę bowiem zarzuty skargi okazały się niezasadne, zaś dokonując w pozostałym zakresie kontroli sprawy z urzędu Sąd nie stwierdził naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
J. Ziołek M. Łent U. Wiśniewska