Wyrok WSA z dnia 21 maja 2025, sygn. I SA/Bk 100/25

Odnosząc się do zarzutu, że Naczelnik obowiązany był do rozpatrzenia argumentów przedstawionych przez skarżącego w zakresie naruszenia art. 6 § 1 u.p.e.a, DIAS podniósł, że unormowania u.p.e.a., w szczególności art. 6 u.p.e.a., ustanawiają prawo i obowiązek wierzyciela doprowadzenia do legalnej egzekucji należności (w tym zaległości podatkowych) bez nieuzasadnionej zwłoki, która wszak stanowić może niedopuszczalną bezczynność wierzyciela. Nie wynika z nich natomiast obowiązek badania intencji zobowiązanego. Skoro zobowiązanie podatkowe stało się zaległością podatkową, znaczy to, że zobowiązany nie wykonał go w zgodnych z prawem terminie i wysokości. W takim przypadku wystawienie i realizacja tytułu wykonawczego co do zasady nie stanowią naruszenia prawa.

DIAS podniósł, że do dnia wystawienia tytułów wykonawczych 10 czerwca 2024 r. skarżący nie podjął widocznych dla organu działań jednoznacznie zmierzających do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji DIAS z 21 maja 2024 r. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 11, art. 18 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") wobec sporządzenia postanowienia w sposób niezgodny z ww. przepisami nie znajdował uzasadnienia.

Organ odwoławczy wskazał również, że art. 33 § 2 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog podstaw do wniesienia zarzutów. Podniósł, że nie mieści się w nim zarzut dotyczący naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. art. 34 § 2 pkt 2 lit. a w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. wobec braku uznania złożonych przez zobowiązanego zarzutów i utrzymanie w mocy postanowienia dotyczącego oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, podczas gdy w sprawie ziściły się przesłanki do uznania zarzutów w całości z uwagi na fakt, że Naczelnik określił obowiązek niezgodnie z treścią przepisu prawa oraz z uwagi na brak wymagalności obowiązku. Z uwagi na te okoliczności DIAS zobowiązany był do uwzględnienia złożonego zażalenia, czego w niniejszej sprawie nie uczynił;

- art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 i w zw. z art. 18 u.p.e.a. wobec utrzymania w mocy postanowienia oddalającego zarzut zgłoszony w sprawie egzekucji administracyjnej, podczas gdy organ działał w sposób rażąco naruszający zasadę działania z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także w sposób sprzeczny z zasadą zaufania. Również rozpatrując zgłoszony zarzut działał w sposób rażąco naruszający ww. zasady;

- art. 15 k.p.a., z uwagi na to, że DIAS przeprowadził postępowanie z naruszeniem zasady dwuinstancyjności. DIAS nie dokonał bowiem ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, ignorując podniesione przez skarżącego argumenty;

- art. 124 § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wobec sporządzenia zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy postanowienia w sposób niezgodny z ww. przepisami, albowiem skarżącemu nie są znane motywy rozstrzygnięcia i nie są one przekonujące. Naczelnik, jak i DIAS nie dokonały przede wszystkim prawidłowej oceny w zakresie argumentów podniesionych przez skarżącego dotyczących przeprowadzenia czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy tj. art. 6 § 1 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe zarzuty na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Spór w sprawie koncentruje się wokół zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego odnośnie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Na wstępie należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z 10 czerwca

2024 r. o numerach: [...] zostało zakończone 19 czerwca 2024 r., w związku z wyegzekwowaniem dochodzonej należności przez organ egzekucyjny, a zatem zarzuty wniesiono w terminie.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie skarżący wniósł zarzuty wskazując jako ich podstawę art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., tj. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, oraz pkt 6 lit. c, tj. brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a (odroczenie terminu wykonania obowiązku) i b (rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej).

Zdaniem sądu oba zarzuty zostały prawidłowo potraktowane jako niezasadne.

Odnośnie podniesionego przez stronę zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. prawidłowo wskazały organy, że w niniejszej sprawie podstawą do wystawienia ww. tytułów wykonawczych z 10 czerwca 2024 r. była ostateczna decyzja DIAS z 21 maja 2024 r. nr 2001-IOD.4102.8.2024. Wyrokiem z 9 października 2024 r. sygn. akt I SA/Bk 256/24 (nieprawomocnym) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję. Słusznie przyjęto, że powyższy zarzut oparty jest na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a., tj. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a. i w tym trybie go rozpatrzyły, kierując się zasadą określoną w art. 7 k.p.a.

W zakresie naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a., zarzut ten może być wniesiony wyłącznie w sytuacji, gdy obowiązek wynikający z tytułu egzekucyjnego nie jest adekwatny do obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a. W rozumieniu przywołanego przepisu, orzeczeniem tym jest decyzja ustalająca wymiar podatku.

Należy wyjaśnić, że w przypadku zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia bada się jedynie, czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, który może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, wysokości egzekwowanej należności, okresu, terminu, od którego nalicza się odsetki, podstawy prawnej należności ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia.

W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy prawidłowo wskazał rozporządzenie Ministra Finansów z 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. 2024 poz. 431), które definiuje wzory tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej oraz objaśnienia do poszczególnych pozycji tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie, jak słusznie stwierdził DIAS, dane zamieszczone w bloku "D" tytułu wykonawczego zawierają ww. cechy charakterystyczne egzekwowanego obowiązku pozwalające stwierdzić prawidłowość egzekwowanego obowiązku. Porównanie treści ostatecznej decyzji stanowiącej podstawę egzekwowanego obowiązku z treścią ww. tytułów wykonawczych nie pozostawia wątpliwości, że wystawione przez wierzyciela ww. tytuły wykonawcze były zgodne z treścią decyzji.

W ocenie sądu bezzasadny okazał się również zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny, sformułowany w oparciu o dyspozycję art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.

Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 27 października 2022 r., I SA/Ol 416/22). O braku wymagalności obowiązku decyduje bowiem inna kategoria zdarzeń, na co wskazuje treść art. 33 § pkt 6 lit. a i b u.p.e.a., w świetle którego, należą do nich takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (pod lit. c) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a i b, musi mieć zatem charakter tego rodzaju, co wymienione w tym przepisie.

W orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 21 września 2022 r., I SA/Sz 309/22). W przedmiotowej sprawie, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, żadna z ww. przyczyn nie miała miejsca.

W konsekwencji niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 34 § 2 pkt 2 lit. a w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.

Bezpodstawny okazał się również zarzut naruszenia art. 6 §1 u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel może nie podejmować czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jeżeli wysokość należności pieniężnej nie przekracza dziesięciokrotności kosztów upomnienia, chyba że okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest krótszy niż 6 miesięcy.

Strona skarżąca naruszenia tego przepisu upatruje w tym, że - jak twierdzi - postępowanie egzekucyjne w ogóle nie powinno było zostać wszczęte, gdyż zamierzała ona dobrowolnie uiścić należność wynikającą z decyzji DIAS z 21 maja 2024 r. nr 2001-IOD.4102.8.2024. Skarżący otrzymał tę decyzję 5 czerwca 2024 r., a Naczelnik po zaledwie 5 dniach kalendarzowych i 3 dniach roboczych od tej daty wystawił tytuły wykonawcze, a także dokonał zajęć, w tym przede wszystkim na rachunkach bankowych, przy czym skarżący nie posiadał wiedzy o prowadzonym przez organ postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący podnosi, że brak wiedzy o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym oraz krótki upływ czasu od dnia otrzymania decyzji organu drugiej instancji spowodowały, że nie posiadał on faktycznych możliwości zgromadzenia, w tak krótkim czasie, wymaganych środków (kwota zajęcia wynosiła 534.513,34 zł) i ich dobrowolnego uregulowania. Na potwierdzenie tego, że dążył do pilnej zapłaty wymaganych należności wskazał, że w dniu 18 czerwca 2024 r., po zwolnieniu z zajęcia rachunków bankowych, dokonał spłaty w całości wymaganej i dochodzonej należności.

Zasadniczo organ egzekucyjny przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania. Jak wynika z art. 6 § 1 u.p.e.a., wierzyciel ma prawny obowiązek wszczęcia egzekucji w sytuacji "uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku". W utrwalonym i ugruntowanym w tej kwestii orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że "tylko wówczas, gdy zobowiązany świadomie zmierza do niewykonania ciążącego na nim obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, można przypisać mu uchylanie się od jego wykonania w rozumieniu art. 6 § 1 u.p.e.a." (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., II FSK 1705/12). Jednocześnie wskazuje się np., że "w przypadku wszczęcia przez zobowiązanego postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, wierzyciel może odstąpić od podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny (na przykład obawa bezskuteczności egzekucji w wypadku zwłoki w jej wszczęciu), ale nie ma prawnego obowiązku odstąpienia od podjęcia takich czynności" (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., II FSK 1957/10). Za sprzeczne z interesem publicznym uznaje się takie prowadzenie postępowania egzekucyjnego, którego celem jest w zasadzie tylko obciążenie strony kosztami. Co do zasady postępowanie ma na celu wyegzekwowanie należności publicznej, a nie uzyskanie przez organ dodatkowych "korzyści" wynikających z uzyskania dodatkowych kosztów egzekucyjnych tylko z tego względu, że jest to dopuszczalne w świetle przepisów (tak NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2018r., II FSK 3602/16).

Chociaż Sąd w pełni podziela zaprezentowane wyżej poglądy, to stwierdza jednak, że nie mogą one wywrzeć skutku w tej sprawie tj. w ramach sformułowanych przez stronę zarzutów z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Ewentualne wszczęcie egzekucji pomimo braku uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku, nie wpływa w żaden sposób na ocenę działania organu w aspekcie określenia obowiązku zgodnie/niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia oraz istnienia wymagalności obowiązku.

Za całkowicie bezzasadny sąd uznał zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie postanowienia jest prawidłowe, zawiera wszystkie wymagane elementy. Organ nie tylko powołał prawne podstawy rozstrzygnięcia i wyczerpująco wyjaśnił jego motywy, ale też odniósł się do wszystkich podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów. DIAS przeanalizował przy tym wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, nie naruszając art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 i w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Sąd nie doszukał się również innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. Okoliczność, że oceny wywiedzionej przez organ nie podziela skarżący, nie świadczy o jej nieprawidłowości.

Mając powyższe na względzie, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.