Wyrok WSA z dnia 10 czerwca 2026, sygn. I SA/Bk 127/26

Dyrektor IAS w Białymstoku wskazał zatem, że nie ma prawnej możliwości zwrotu podatku zapłaconego w prawidłowej wysokości w związku z wykonaniem decyzji ostatecznej, który na dzień całkowitej spłaty, tj. 28 marca 2025 r. nadal był prawnie wymagalny i nie uległ przedawnieniu. Dodał, że skarżący wielokrotnie już korzystał ze środków prawnych wynikających z art. 240, art. 247 oraz art. 254 o.p. w celu wzruszenia decyzji ostatecznej z 9 sierpnia 2001 r., nr I USkp V-l/861/79/2001, co potwierdzają wydane prawomocne orzeczenia sądowe.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 21 § 1 pkt 1, § 2; art. 59 § 1 pkt 3; art. 68. § 2 pkt 2, § 3, § 4; art. 70 § 1; art. 72 § 1 pkt 1, art. 74 § 1 pkt 1 o.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, oraz art. 73 § 1 pkt 1 o.p., poprzez ich niezastosowanie, pomimo że zostały wprost wskazane we wniosku o uznanie przedawnienia terminu na dostarczenie decyzji wymiarowej z 9 sierpnia 2001 r.

W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz orzeczenie o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z 4 maja 2026 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę.

W odpowiedzi, pismem z 12 maja 2026 r. organ ustosunkował się do stanowiska skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istota sporu dotyczy stwierdzenia, czy w sprawie zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z 17 listopada 2025 r., w którym wystąpił z żądaniem zwrotu podatku wynikającego z decyzji wymiarowej z 9 sierpnia 2001 r., nr I USkp V-1/861/79/2001, wskazując, że decyzja została wysłana i doręczona ponad pół roku po terminie przedawnienia zobowiązania podatkowego. W toku postępowania zażaleniowego skarżący sprecyzował, że w istocie wnosi o zwrot nienależnie pobranego podatku, bazując na art. 72 § 1 o.p., co de facto sprowadza się do żądania stwierdzenia nadpłaty podatku.

Dla porządku należy wskazać, że w myśl art. 72 § 1 pkt 1 o.p., za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W praktyce nadpłata może zatem wystąpić albo gdy podatnik wpłacił kwotę wyższą niż kwota podatku, którą wyznacza ustawa podatkowa lub decyzja podatkowa, albo gdy uiścił kwotę tytułem podatku, gdy obowiązek podatkowy nie istniał lub wygasł. Art. 75 § 1 ustawy stanowi natomiast, że jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku.

Zgodnie zaś z art. 68 § 4 o.p. (w brzmieniu właściwym dla wydania ww. decyzji wymiarowej), zobowiązanie z tytułu opodatkowania dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin do złożenia zeznania rocznego dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, za rok podatkowy, którego dotyczy decyzja. Stosownie zaś do art. 70 § 2 pkt 1 o.p., bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 (odpowiednio art. 48 § 1 w Ordynacji podatkowej - Dz.U. z 1997 r. Nr 137 poz. 926), do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej. Zaś w myśl art. 70 § 4 o.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, a po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W realiach niniejszej sprawy decyzja wymiarowa z 9 sierpnia 2001 r. jest ostateczna i prawomocna, z terminem płatności na 20 września 2001 r. Skuteczność jej doręczenia nie budzi wątpliwości i została potwierdzona wyrokami: WSA w Białymstoku z 27 września 2004 r., I SA/Bk 207/04, oraz NSA z 22 lutego 2006 r., II FSK 263/05 (powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie za organem należy wskazać, ustosunkowując się do pisma skarżącego z 4 maja 2026 r., że w przypadku opodatkowania dochodu nieznajdującego pokrycie w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, w inny sposób liczy się bieg terminu przedawnienia. Zobowiązanie podatkowe za najwcześniejszy rok, czyli za 1995 i następne lata, powstało, gdy decyzja została doręczona do 31 grudnia 2001 r. (5 lat liczone od końca 1996 r., czyli terminu złożenia zeznania za 1995 r.). Wydanie i skuteczne doręczenie podatnikowi przed upływem pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 68 § 4 o.p., decyzji organu podatkowego pierwszej instancji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, skutkuje powstaniem tego zobowiązania. Nietrafnie więc skarżący wskazuje, że Naczelnik Pierwszego US w Białymstoku miał prawo wydać decyzję najpóźniej do 31 grudnia 2000 r.

Sporna decyzja pozostaje w obiegu prawnym, jest wymagalna. Całkowita spłata wynikającego z niej zobowiązania, wraz z odsetkami za zwłokę, nastąpiła 28 marca 2025 r.

W dniu ostatecznej spłaty zobowiązania pozostawały wymagalne ze względu na brak upływu terminu przedawnienia, spowodowanego:

- przerwaniem biegu terminu przedawnienia, poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych: 14 marca 2003 r. w związku z zajęciem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]; 28 grudnia 2007 r. w związku z zajęciem prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie w spółce M. Sp. z o.o.; ostatecznie termin przedawnienia rozpoczął bieg na nowo od 29 grudnia 2007 r.;

- zawieszeniem biegu terminu przedawnienia od 25 listopada 2011 r. do 20 grudnia 2023 r. wskutek wydania szeregu decyzji w zakresie rozłożeni na raty posiadanych zaległości (termin płatności ostatniej raty przypadający na 20 grudnia 2023 r.);

- przerwaniem biegu terminu przedawnienia, poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, w związku z zajęciem 21 czerwca 2024 r. nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], działka nr [...];

- zawieszeniem biegu terminu przedawnienia wskutek wydania decyzji z 29 stycznia 2025 r. o rozłożeniu na dalsze raty z terminem płatności ostatniej raty na 30 czerwca 2025 r.

Skarżący zapłacił podatek wynikający z ostatecznej decyzji z 9 sierpnia 2001 r. i w sprawie nie może być mowy o nadpłacie – strona nie uiściła bowiem ani kwoty wyższej od ustalonej w decyzji, ani kwoty tytułem zobowiązania podatkowego, które w momencie zapłaty nie istniało lub wygasło.

Ustalone w tej decyzji zobowiązanie podatkowe wygasło zatem wskutek zapłaty. Organ nie miał tym samym podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania w zakresie, jaki strona wskazała we wniosku. Zatem zasadna była odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o art. 165a o.p., zgodnie z którym m.in. gdy z jakichkolwiek innych przyczyn, niż wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę niebędącą stroną, postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem sądu zasadnie organ stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka "innych przyczyn", w którą bez wątpienia wpisuje się zaistniała w niniejszej sprawie okoliczność wygaśnięcia zobowiązania wskutek zapłaty. Nieskuteczne jest wobec tego złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. 75 o.p.), w sytuacji, gdy kwota zobowiązania wynika z ostatecznej decyzji podatkowej, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 o.p. Wniosek taki nie wszczyna postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, a organ podatkowy jest zobligowany do zastosowania art. 165a o.p.

Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, co jednocześnie czyni niezasadnym zarzuty naruszenia art. 21 § 1 pkt 1, § 2; art. 59 § 1 pkt 3; art. 68. § 2 pkt 2, § 3, § 4; art. 70 § 1; art. 72 § 1 pkt 1, art. 74 § 1 pkt 1 o.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, oraz art. 73 § 1 pkt 1 o.p. Sąd nie dopatrzył się w sprawie także innych naruszeń przepisów, które dawałyby podstawę do wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143).

Małgorzata Anna Dziemianowicz Justyna Siemieniako Paweł Janusz Lewkowicz