o zaistnieniu przesłanki ujawnienia, odkrycia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów.
Zgodnie z wyjaśnieniami podatników powierzchnia budynków na przestrzeni lat 2020-2025 zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej przewyższała powierzchnię użytkową budynków zajętą na prowadzenie działalności gospodarczej
w decyzjach, których uchylenia domagają się odwołujący. W konsekwencji należy uznać, że nawet gdyby przyjąć, że mamy do czynienia z nowymi dowodami
i okolicznościami nieznanych w momencie wydawania tych decyzji to nie można przyjąć, że okoliczności te i dowody miały wpływu na wynik sprawy w sposób który powodowałby zmniejszenie obciążenia podatkowego. Organ na przestrzeni lat 2020-2024 przyjmował do opodatkowania na podstawie informacji złożonej przez podatników powierzchnię użytkową budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej wynoszącą 166 m2. Obecnie podatnik twierdzi, że w latach 2020-2022 zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej była powierzchnia wynosząca 215 m2, w 2023 r. - 251 m2, a w 2024 r. - 405,15 m2 (gdyż dodano parter budynku o pow. 154,15 m2). Podatnik wyraźnie wskazał, że ta powierzchnia (już po odjęciu budynków rozebranych) była użytkowana na działalność prowadzonej przez niego firmy. Pomimo tego, w złożonej deklaracji wykazał jedynie parter budynku o pow. 154,15 m2 pomijając istniejące według niego: budynek nr [...] o pow. 58 m2, budynek garażowy nr [...] o pow. 37 m2 oraz budynek garażowy nr [...] o pow. 120 m2. Oznacza to, że podatnik zaniżał dotychczas powierzchnię użytkową budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej przed organem podatkowym. Również w odniesieniu do roku 2025 organ podatkowy nie przyjął do opodatkowania budynków o powierzchniach 204 m2 ani 697 m2, lecz ustalił podstawę opodatkowania w oparciu o dane wynikające z informacji podatkowych oraz dokumentacji budowlanej przedłożonej przez stronę, w szczególności w zakresie nowo wybudowanego budynku garażowo-biurowego.
Zdaniem organu odwoławczego, w konsekwencji należy stwierdzić, że nawet przy przyjęciu twierdzeń strony o nieistnieniu wskazanych budynków za prawdziwe, okoliczność ta nie odnosi się do rzeczywistej podstawy opodatkowania przyjętej
w decyzjach wymiarowych. Oznacza to, że nie mogła ona mieć wpływu na treść tych decyzji. Brak wpływu wskazywanych okoliczności na wynik sprawy wyklucza uznanie ich za "istotne" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Jan L. S. i W. S. zaskarżyli w całości decyzje co do kwot
i okresów oraz sposobu użytkowania poszczególnych budynków. Podnieśli, że dwa budynki oznaczone na planie jako budynek techniczny oraz budynek tzw. łączności
w roku 2020 (a nawet wcześniej) nie istniały - zostały rozebrane zgodnie z decyzjami i pozwoleniami na budowę i rozbiórkę z roku 2015. Przepisując je jako istniejące z roku na rok był pobierany podatek za dwa budynki opisane jako nieistniejące, na wykazie podatkowym nie były one wyszczególnione a ukryte zbiorczo (nie były wykazywane), co było działaniem celowym.
Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, co do wielkości naliczonego podatku od nieruchomości w latach 2020-2025 za dwa obiekty, które nie istniały lub w częściach były nowo wznoszone. Wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości oraz w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez uchylenie wartości naliczonej za budynki, które nie istniały oraz mylnie naliczone mimo dostarczanej dokumentacji (rok 2023 i 2024 ) na wniosek organu. Wnieśli o zwrot kwot mylnie naliczonych za okres pięciu lat wstecz wraz z odsetkami ustawowymi (zgodnie
z prawem podatkowym).
W skardze zawarto także wniosek o uchylenie podatku za część budynku administracyjnego (parter) zgłoszonego do roku podatkowego 2025. Zdaniem skarżących wymiar został zawyżony, zgodnie z wnioskiem winno być 154 m2, jest 166 m2 (nie wiadomo czego dotyczy wielkość 166 m2 prawdopodobnie parter budynku administracyjnego). Skarżący zauważyli, że zaliczono klatki schodowe, powiększając powierzchnię o kilka metrów, naliczony jest ponadto podatek od urządzeń budowlanych - kostka brukowa.
Podczas rozprawy w dniu 24 czerwca 2026 r. L. J. S. przedstawił ponadto zarzuty do opinii rzeczoznawcy i zarzucił wadliwe opodatkowanie urządzeń budowlanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania podatkowego. Uruchomienie tego trybu postępowania było następstwem pism skarżących podważających wysokość ustalonego podatku od nieruchomości za lata 2020-2025. Skarżący twierdzili konsekwentnie, że podatek został naliczony od dwóch nieistniejących budynków i zgłosili żądanie zwrotu "mylnie zapłaconych podatków za okres 5 lat za budynki 2985 oraz 3014". Wobec ustalenia, że decyzje dotyczące tych okresów są ostateczne organ podatkowy zasadnie przyjął, że żądanie strony należy rozpatrzyć w trybie wznowienia postępowania, a mając na względzie argumentację skarżących, trafnie przyjął, że żądanie to oparte jest na przesłance z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Tego skarżący nie kwestionują.
Wyjaśnienia wymaga, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Dlatego też postępowanie wznowieniowe toczy się w ściśle określonych ramach prawnych, a jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy wystąpiły wyjątkowe okoliczności, precyzyjnie wyliczone w art. 240 § 1 o.p. Wznowienie postępowania,
w ramach którego dopuszczalna jest weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, nie może więc zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Wyłącznym celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było jedną z kwalifikowanych wad przewidzianych w art. 240 § 1 o.p.,
a następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, wydanie jednego z możliwych rozstrzygnięć, przewidzianych w art. 245 § 1 o.p. Instytucja wznowienia postępowania podatkowego nie może być bowiem wykorzystywana do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne, nadzwyczajne postępowanie. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 o.p.
Uwzględniając powyższe uwagi sąd stwierdza, że organ prawidłowo ocenił, że w rozpatrywanym przypadku nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., wobec czego uprawniony był w oparciu o przepis art. 245 § 1 pkt 2 o.p. do wydania decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznych.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt o.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. O zaistnieniu omawianej podstawy można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione cztery przesłanki: 1) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody; 2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie; 3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję; 4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji.
W realiach tego przypadku analiza akt sprawy wskazuje, że powierzchnie nieistniejących zdaniem strony budynków (choć widniejących w ewidencji gruntów
i budynków) nie były opodatkowane w latach 2020-2025. W latach 2020-2024 podstawę opodatkowania stanowiła powierzchnia 166 m2 budynków związanych
z prowadzeniem działalności gospodarczej/zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, zgodnie z danymi zawartymi w informacjach podatkowych składanych przez podatnika, a nie powierzchnia odpowiadająca dwóm nieistniejącym budynkom (łącznie 901 m2). Z kolei w 2025 r. organ podatkowy ustalił podstawę opodatkowania w oparciu o dane wynikające z informacji podatkowych oraz dokumentacji budowlanej przedłożonej przez podatnika, w szczególności w zakresie nowo wybudowanego budynku garażowo-biurowego. Z akt nie wynika aby do opodatkowania przyjęto powierzchnię owych dwóch nieistniejących budynków.
Sąd podkreśla, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy w rozumieniu
art. 240 § 1 pkt 5 o.p., prowadzącą do możliwości weryfikacji ostatecznej decyzji podatkowej, należy rozumieć taką, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że wiedza organu o określonych faktach w dniu wydawania decyzji w postępowaniu zwykłym doprowadziłaby do podjęcia rozstrzygnięcia co do swej istoty odmiennego od dotychczasowego.
W związku z tym, że okoliczność nieistnienia budynków nie miała wpływu na treść decyzji ostatecznych ustalających wysokość podatku za lata 2020-2025, gdyż powierzchnie, na które powołuje się strona nie zostały w ogóle uwzględnione
w podstawie opodatkowania, nie wystąpiła przesłanka wznowienia wymieniona
w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. i brak było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznych.
Jeżeli chodzi o argumenty skargi dotyczące zawyżonego wymiaru podatku
w odniesieniu do budynku administracyjnego zgłoszonego do roku podatkowego 2025, czy też zarzuty dotyczące opodatkowania budowli – to skarżący polemizują
w istocie z oceną dowodów dokonaną przez organ podatkowy w postępowaniu zwykłym, gdzie w ostatecznych decyzjach dokonano "wymiaru" podatku: za 2025 r. m.in. w oparciu o dokumentację budowlaną i wynikające z niej powierzchnie użytkowe nowopowstałego budynku, a za poprzednie lata ustalenia wysokości podatku dokonano z również uwzględnieniem opinii biegłego. Miejscem na kwestionowanie tej oceny były odwołania od tych decyzji i ewentualnie skargi do sądu. W nadzwyczajnym trybie postępowania jakim jest wznowienie nie można podważać ocen i ustaleń decyzji ostatecznej bez m.in. powołania nowych okoliczności czy dowodów, istniejących w dniu ustalenia wysokości podatku
i nieznanych organowi, mogących wpływać na treść wydanej decyzji ostatecznej. Takich okoliczności/dowodów strona nie przedstawiła, poprzestając na polemice
z oceną materiału dowodowego dokonaną już w postępowaniu zwykłym. Dopuszczenie takiej polemiki i rozważanie jej zasadności stworzyłoby kolejną instancję postępowania podatkowego, co byłoby wbrew regule wyrażonej w art. 127 o.p. Możliwość weryfikacji ostatecznej decyzji podatkowej jest możliwa, ale jak już na wstępie zaznaczono w trybie nadzwyczajnym, opartym na przesłankach ściśle określonych w obowiązujących przepisach prawa, których istnienia skarżący nie wykazali.
Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143).
Justyna Siemieniako Paweł Janusz Lewkowicz Marcin Kojło