Postanowieniem z 28 stycznia 2025 r. nr 2002-SEE.7112.31.2023.209 organ egzekucyjny oddalił wniesione zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, uznając, że aktualizacja operatu szacunkowego została sporządzona prawidłowo.
W zażaleniu na ww. postanowienie skarżący wniósł o uchylenie ww. zaskarżonego postanowienia wskazując, że zostało wydane z naruszeniem art. 156 ust. 3 zd. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021, poz. 1899 ze zm., dalej: "u.g.n."). W uzasadnieniu wskazał, że rzeczoznawca majątkowy dokonał zmiany wartości rynkowej nieruchomości. Zdaniem skarżącego w sytuacji gdy zachodzi potrzeba korekty (zmiany) wartości nieruchomości, powinien być sporządzony nowy operat. Rzeczoznawca nie mógł dokonać tylko potwierdzenia aktualności operatu poprzez dołączenie do operatu klauzuli.
Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie DIAS na wstępie przytoczył treść art. 110u, art. 110s § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), art. 156 ust. 1, ust. 3
i ust. 4 u.g.n.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że istota zgłoszonych zarzutów i ich argumentacja koncentruje się głównie na kwestionowaniu prawidłowości potwierdzenia przez rzeczoznawcę aktualności operatu szacunkowego oraz sporządzeniu korekty do operatu szacunkowego w związku ze zmianą oszacowanej wartości nieruchomości.
DIAS wskazał, że w sprawie były sporządzone trzy protokoły opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tj. z 18 września 2023 r., z 18 lipca 2024 r. oraz z 2 stycznia 2025 r. Zasadność sporządzenia trzeciego protokołu wynikała z potrzeby uwzględnienia wydanych uprzednio przez organy orzeczeń w zakresie uznania za zasadnych zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zakończonych protokołami z 18 września 2023 r. i z 18 lipca 2024 r. Postanowienia nie zostały zaskarżone i są prawomocne.
DIAS zaznaczył również, że 5 września 2023 r. został sporządzony operat szacunkowy, w którym wartość nieruchomości została oszacowana przez biegłego na kwotę 9.714 868 zł. Następnie 27 czerwca 2024 r. rzeczoznawca majątkowy sporządził opracowanie zatytułowane "Operat szacunkowy (korekta)", w którym wartość nieruchomości podał w dwóch wersjach, z uwzględnieniem oraz bez uwzględnienia umów najmu zawartych na czas oznaczony, wskazując, że wartość nieruchomości wynosi 9.714 868 zł, natomiast po uwzględnieniu zapisów w dziale III księgi wieczystej - 3 195 851 zł. Ponadto, na ostatniej stronie opracowania wskazał, że powyższe wyliczenia powinny znaleźć się w operacie szacunkowym z 5 września 2023 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że dodatkowe opracowanie, sporządzone przez biegłego 27 czerwca 2024 r., stanowi integralną część operatu szacunkowego z 5 września 2023 r. i jako całość może stanowić, po potwierdzeniu aktualności, podstawę dokonania przez organ egzekucyjny opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zakończonego protokołem z 2 stycznia 2025 r. Zdaniem DIAS potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego nastąpiło zgodnie z art. 154 ust. 3 u.g.n., przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym i operacie szacunkowym (korekta) oraz dołączenie do akt analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do WSA
w Białymstoku. Zaskarżonemu w całości postanowieniu zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.), polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnieniu, czy w przedmiotowej sprawie dokonano hierarchizacji środków egzekucyjnych.
II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 § 2 w zw. z art. 1a pkt 12 u.p.e.a. poprzez zastosowanie najdotkliwszego środka egzekucyjnego, dotyczącego egzekucji z nieruchomości;
b) art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez pominięcie możliwości zastosowania innych środków egzekucyjnych, o łagodniejszym charakterze.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w postępowaniu egzekucyjnym
w administracji powinna być stosowana zasada stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego oraz ważna reguła, jaką jest obowiązek stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, czyli racjonalnego działania. Zdaniem autora skargi, w niniejszej sprawie naruszono powoływaną zasadę i regułę. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy pominęły dysproporcje pomiędzy należnością wierzyciela, a majątkiem dłużnika. Skarżący zaznaczył, że wszczęcie egzekucji z nieruchomości nastąpiło na podstawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w G., zaopatrzonego w klauzulą wykonalności, celem zabezpieczenia należności D. Spółki z o.o. w R.w kwocie 20.056,12 zł. Z kolei wartość rynkowa egzekwowanej nieruchomości wg operatu szacunkowego, to kwota ponad 9 mln zł. Jednocześnie skarżący wskazał inny środek egzekucyjny, równie skuteczny, który będzie dla niego mniej uciążliwy,
tj. egzekucja z nieruchomości [...].
Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie DIAS w przedmiocie oddalenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zabudowanej nieruchomości.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 110u § 1 u.p.e.a. zgodnie, z którym zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Art. 110u § 1 u.p.e.a. przyznaje wszystkim uczestnikom postępowania prawo wniesienia zarzutów na czynność organu egzekucyjnego, jakim jest opis i oszacowanie wartości nieruchomości. W odniesieniu do tych zarzutów organ egzekucyjny "wypowiada się" w postanowieniu, na które przysługuje zażalenie. Ustawa nie określa podstaw tych zarzutów, ale należy przyjąć, że dopuszczalne jest podniesienie w zarzucie każdego uchybienia organu egzekucyjnego dotyczącego tej czynności oraz uchybień rzeczoznawcy majątkowego.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie kwestionuje trafności rozstrzygnięcia organu odwoławczego w przedmiocie opisu i oszacowania nieruchomości. Podnosi natomiast zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wskazując na dysproporcję pomiędzy należnością wierzyciela, a majątkiem dłużnika oraz wyrządzeniem rażącej szkody na mieniu dłużnika. W ocenie sądu podnoszony dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego, zarzut zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego nie może być przedmiotem rozpatrzenia w trybie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Tym samym zarzut naruszenia art. 7 § 2 w zw. z art. 1a pkt 12 u.p.e.a. poprzez zastosowanie najdotkliwszego środka egzekucyjnego, dotyczącego egzekucji z nieruchomości jest bezpodstawny oraz art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez pominięcie możliwości zastosowania innych środków egzekucyjnych, o łagodniejszym charakterze, jest bezzasadny.
W tym miejscu należy też wyjaśnić, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie (przed 30 lipca 2020 r.) kwestia uciążliwości środka egzekucyjnego stanowiła podstawę zarzutu egzekucyjnego, co regulował art. 33 ust. 1 pkt 8 u.p.e.a. Przy czym, jeżeli upływ terminu do wniesienia zarzutów następuje przed zastosowaniem danego środka egzekucyjnego, to wówczas interes zobowiązanego winien być chroniony poprzez uprawnienie do złożenia skargi na czynności egzekucyjne przewidzianej w art. 54 u.p.e.a
Z akt sprawy wynika, że skarżący nie skorzystał z prawa do złożenia zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. czy też skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 54 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym przed 30 lipca 2020 r.
Przewidziane w przepisach u.p.e.a. środki ochrony prawnej zostały ukształtowane w taki sposób, aby ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, kiedy dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne i nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, np. skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyrok NSA z 10 października 2023 r. sygn. akt III FSK 3680/21, opubl. Lex nr 3654123).
W ocenie sądu bezpodstawne jest twierdzenie autora skargi, że wszczęcie egzekucji z nieruchomości nastąpiło na podstawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w G., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności celem zabezpieczenia należności D. Spółki z o.o. w R.w kwocie 20.056,12 zł. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, ze wszczęcie egzekucji z nieruchomości nastąpiło na wniosek Burmistrza Miasta A. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości oraz łącznego zobowiązania pieniężnego w łącznej kwocie 107.284,93zł (w tym należność główna: 92.780,20 zł). W wyniku zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej Naczelnik przejął do łącznego prowadzenia egzekucji z przedmiotowej nieruchomości w trybie administracyjnym tytuł wykonawczy, który stanowi nakaz zapłaty na rzecz wierzyciela cywilnoprawnego D. Spółka z o.o. (tom 1, 141-145).
Ponadto z akt sprawy, wbrew twierdzeniom skarżącego, wynika że nie doszło do zmiany wartości nieruchomości. Sąd popiera stanowisko organu odwoławczego,
że sporządzone przez biegłego opracowanie z 27 czerwca 2024 r. jest uzupełnieniem operatu szacunkowego z 5 września 2023 r., a nie korektą wartości nieruchomości. Biegły nie skorygował oszacowanej wartości nieruchomości, a podał wartość w dwóch wersjach, z uwzględnieniem oraz bez uwzględnienia praw (tj. umów najmu), które pozostają w mocy bez zaliczenia na cenę nabycia, do czego zobowiązywał go art. 110s § 1 u.p.e.a.
Jak słusznie stwierdził DIAS, operat szacunkowy, uzupełniony korektą, wraz z jego aktualizacją, został sporządzony zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.
Zgodnie z art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Natomiast stosownie do art. 156 ust. 3 tej ustawy operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Wykorzystanie operatu szacunkowego należy przy tym rozumieć jako przyjęcie go za podstawę do sporządzenia protokołu opisu i oszacowania. Stosownie do art. 156 ust. 4 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.
W ocenie sądu przy sporządzeniu operatu nie doszło do naruszenia prawa, w tym art. 156 ust. 3 i ust. 4 u.g.n., operat nie zawiera również błędów, które dyskwalifikują jego wartości dowodowe. Z akt sprawy wynika, że skarżący składając zarzuty oraz zażalenie nie wskazywał na żadne błędy w dokonaniu wyliczeń wartości rynkowej nieruchomości. Jak słusznie stwierdził DIAS, dodatkowe opracowanie, sporządzone przez biegłego 27 czerwca 2024 r., stanowi integralną część operatu szacunkowego z 5 września 2023 r. i jako całość mogły stanowić, po potwierdzeniu aktualności, podstawę dokonania przez organ egzekucyjny opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zakończonego protokołem z 2 stycznia 2025 r. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego nastąpiło zgodnie z art. 154 ust. 3 u.g.n., przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym i operacie szacunkowym (korekta) oraz dołączenie do akt analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.
Odnosząc się do wskazanego przez skarżącego innego składnika majątkowego w postaci nieruchomości objętej Kw nr[...], z którego egzekucja byłaby mniej dolegliwa, sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że powołana nieruchomość nie jest własnością strony skarżącej, lecz Spółki "[...]". Oznacza to, że nie może być ona przedmiotem egzekucji prowadzonej na rzecz Burmistrza Miasta A., celem wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, wystawionymi na skarżącego i M. D.
Za niezasadny sąd uznał zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. DIAS
w toku postępowania podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy, dokonując jego oceny w zgodzie
z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Ustalenia poczynione przez organ, znajdują potwierdzenie w zgromadzonych w sprawie dowodach, zaś skarżący nie przedstawił dowodów, które podważałyby istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, uznane przez organ za udowodnione.
W świetle powyższych ustaleń za niezasługujące na uwzględnienie uznaje sąd podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak
i przepisów proceduralnych.
W tym stanie rzeczy skargę oddalono w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na co pozwalał przepis art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy procesowej.