Postanowieniem z 10 kwietnia 2025 r., nr 2001-IOV-2.4103.18.2025, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie można co najwyżej mówić o spełnieniu przez skarżącą formalnych przesłanek zastosowania instytucji przywrócenie terminu. W ocenie organu podatkowego w niniejszej sprawie nie nastąpiło jednakże uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia przez stronę odwołania, co w świetle obowiązującego stanu prawnego pozbawia skarżącą możliwości skutecznego skorzystania z instytucji przywrócenia terminu do dokonania ww. czynności procesowej.
Jak zauważył Dyrektor IAS, pełnomocnik, w kontekście braku odbioru decyzji, powołał się na kwestie techniczne wynikające ze zmiany przez niego komputera i systemu oprogramowania, co skutkowało trudnościami i koniecznością poświęcenia czasu na naukę oraz dostosowanie do nowych rozwiązań. Organ zauważył jednak, iż są to aspekty związane z wewnętrzną organizacją pracy kancelarii adwokackiej, która pozostaje w wyłącznej gestii pełnomocnika. To do zakresu jego działań należy bowiem zapewnienie prawidłowej pracy kancelarii i zabezpieczenie się przed ewentualnymi, mogącymi pojawić się w tym aspekcie niedociągnięciami. Istotnym jest przy tym, że od profesjonalnych pełnomocników oczekiwać należy większej, wręcz maksymalnej staranności w podejmowanych przez nich czynnościach procesowych.
Organ stwierdził, że źródłem niedochowania terminu do złożenia odwołania nie była więc przyczyna o takiej doniosłości, która uzasadniałaby uruchomienie instytucji przywrócenia terminu. Nie była to bowiem sytuacja o charakterze zewnętrznym, niemożliwa do zapobieżenia, tj. do przezwyciężenia przy użyciu dostępnych środków. Trudno w tym przypadku mówić o zupełnym braku winy pełnomocnika i przyjąć, że nie dopuścił się o na tym tle nawet niewielkiego niedbalstwa. Przeciwnie, naruszenie terminu było prostą konsekwencją nieodebrania przez niego decyzji podatkowej, czego skutecznie nie mogą usprawiedliwiać podnoszone okoliczności, których istota ogniskuje się wokół trudności w obsłudze nowego sprzętu komputerowego i oprogramowania. Uwagi pełnomocnika w ww. zakresie mają przy tym dość ogólnikowy charakter i nie zostały w żaden sposób udokumentowane.
Zdaniem organu nie może umknąć z pola uwagi fakt, że chociaż pełnomocnik powołuje się na okoliczność zmiany komputera i oprogramowania w 2024 r., to w istocie już w 2023 r., w toku prowadzonej wobec skarżącej kontroli celno-skarbowej, korespondencja kierowana przez organ podatkowy poprzez system ePUAP do pełnomocnika była przez niego odbierana nieregularnie. Z treści ostatnio odebranego dokumentu w ww. postanowieniu, tj. postanowienia z 22 listopada 2023 r., o wyznaczeniu wyniku kontroli (nie odebrał bowiem wyniku kontroli), pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu terminu zakończenia kontroli celno-skarbowej do 29 grudnia 2023 r. Z akt sprawy nie wynika jednakże, aby pomimo upływu tego terminu i mających mieć miejsce trudnościach w odbiorze korespondencji, pełnomocnik realnie zainteresował się stanem sprawy. Dyrektor IAS zaznaczył, że nie neguje podnoszonych przez stronę okoliczności wskazujących na trudności w kontaktowaniu się z pełnomocnikiem oraz dowiedzeniu się przez nią o fakcie wydania decyzji podatkowej ze znacznym opóźnieniem, dopiero od organu podatkowego, w związku z jej nieodebraniem przez adwokata. Podkreślił jednak, że zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika, w wyniku których dochodzi do uchybienia terminowi, traktuje się na równie z winą strony.
Końcowo organ odniósł się do skutków procesowych złożenia w niniejszej sprawie odrębnych wniosków o przywrócenie terminu przez samą stronę (pisma z 4 lutego 2025 r. i 10 lutego 2025 r.) oraz przez jej pełnomocnika (pismo z 11 lutego 2025 r.). W ocenie organu podatkowego wszystkie ww. wnioski stanowiły jedną sprawę administracyjną, a w konsekwencji wymagały łącznego załatwienia.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzuciła następujące naruszenia:
I. dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny i błędne przyjęcie, że skarżąca z przyczyn zawinionych uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy we wniosku o przywrócenie terminu, opatrzonego odwołaniem w sposób możliwie precyzyjny wyjaśniono, że zaistniał błąd w doręczeniu elektronicznym pełnomocnikowi skarżącej jedynie korespondencji z Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku, zaś wszelka pozostała korespondencja doręczana elektronicznie jak i pisemnie poprzez Pocztę Polską S.A. była skutecznie otrzymywana i odbierana przez pełnomocnika:
1) art. 191 o.p. w zakresie przekroczenia zasad swobodnej, zgodnej, z zasadami wiedzy życiowej - w tym wypadku odnoszącej się do uznania za nieomylny system elektroniczny doręczeń oceny materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności, że pełnomocnik wszelką pozostałą korespondencję doręczaną elektronicznie i pisemnie odbierał i odbiera, co do zasadny bez przeszkód i nie istniał żaden powód, by zaniechać odbioru jedynie korespondencji kierowanej przez Urząd Celno-Skarbowy w Białymstoku, tracąc przy tym z pola widzenia, że pełnomocnik skarżącej oraz skarżąca aktywnie uczestniczyli w postępowaniu, dostarczając dokumenty oraz uczestnicząc osobiście w czynnościach z udziałem przedstawicieli organów podatkowych w Pułtusku, jak i w Białymstoku.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: uchylenie postanowienia organu podatkowego drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w ocenie sądu z treści skargi odczytywanej całościowo wynika, że przedmiotem zaskarżenia uczyniono postanowienie DIAS z dnia 10 kwietnia 2025 r. nr 2001-IOV-2.4103.18.2025 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z 23 sierpnia 2024 r. nr 318000-CKZ.3.2.5001.44.2023.78, nie zaś wydane w tym samym dniu i z tym samym numerem postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Choć na wstępie skargi pojawia się odniesienie do tego drugiego postanowienia, to wedle treści zarzutów i wniosków skargi strona skarżąca zmierza
w istocie do podważenia oceny organu w zakresie przesłanek przywrócenia terminu i ostatecznie do osiągnięcia skutku w postaci przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, co wymaga przecież podważenia postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, które ściśle tej kwestii dotyczy. W przekonaniu sądu taka była właśnie intencja strony skarżącej.
Po analizie tak oznaczonej sprawy sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przesłanki wnioskowanego
w niniejszej sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zostały zakreślone w art. 162 o.p. Z powołanego przepisu wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie
o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżąca oraz jej pełnomocnik złożyli w istocie kilka wniosków o przywrócenie terminu. Wychodząc z trafnego założenia, że wszystkie te wnioski zostały złożone w przewidzianym w art. 162 § 2 o.p. terminie, organ poddał je łącznej ocenie w zaskarżonym postanowieniu, co nie budzi zastrzeżeń sądu.
Zasadnie organ odwoławczy uznał, że spełniono jedynie formalne warunki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, natomiast nie została przesłanka uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Wnioski z 4, 10 i 11 lutego 2025 r. zostały bowiem złożone w 7-dniowym terminie liczonym od odebrania kopii decyzji organu I instancji przez skarżącą, tj. od 4 lutego 2025 r., dochowano również czynności wniesienia odwołania, której wnioski te dotyczyły.
W przedmiocie braku winy sąd w pełni podziela ocenę DIAS, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było brakiem należytej staranności po stronie pełnomocnika działającego w imieniu i na rzecz skarżącej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy decyzja podatkowa organu I instancji została wysłana prawidłowo na adres pełnomocnika skarżącej w dniu 23 sierpnia 2024 r. Decyzję wysłano na adres ePUAP wskazany przez pełnomocnika w pełnomocnictwie udzielonym w toku kontroli celno-skarbowej, które to pełnomocnictwo pozostało w mocy i było respektowane przez organ również w postępowaniu podatkowym. Pełnomocnik nie odebrał przesyłki w terminie 14 dni od ww. daty, w związku z czym została ona uznana za doręczoną. W konsekwencji rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania i upłynął on bezskutecznie.
W swoim wniosku pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy
w nieodebraniu przesyłki. Wskazywane ogólnie problemy techniczne jako przyczynę nieodebrania przesyłki przez pełnomocnika trudno uznać za wiarygodne. Okoliczności te nie zostały uprawdopodobnione, szczególnie że jak zwrócił uwagę DIAS, nieodbieranie korespondencji przez pełnomocnika miało miejsce wielokrotnie wcześniej i pełnomocnik nie wykazywał zainteresowania sprawą. Dalece bardziej prawdopodobne są wskazania skarżącej, że pełnomocnik nie działał w sprawie należycie. Jednocześnie fakt, że uchybienie terminu było spowodowane zaniedbaniami pełnomocnika nie powoduje, że skarżącą można uznać za nieponoszącą winy. Zaniechania pełnomocnika obciążają bowiem stronę, którą ten pełnomocnik reprezentuje.
Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935).
Wyrok został wydany w postępowaniu uproszczonym, do czego uprawnia przepis art. 119 pkt 3 ww. ustawy procesowej.