1) art. 153 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) poprzez:
a) nieuwzględnienie w pełnym zakresie oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 255/23, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. I GSK 1532/23, w efekcie określenie wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela w sposób całkowicie arbitralny, nieweryfikowalny;
b) błędne uznanie przez organ administracyjny, że miarkowanie wysokości opłaty egzekucyjnej w ten sposób, aby ostateczna kwota pozostawała w odpowiedniej relacji do czynności, nakładu pracy i trudności prowadzonej egzekucji administracyjnej polega na określeniu kosztów w maksymalnej wysokości wyliczonej według proporcji stawki procentowej za daną czynność (5% za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, 6% za zajęcie ruchomości) w stosunku do maksymalnej wysokości kosztów za zajęcie nieruchomości określonej w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.;
c) określenie kosztów egzekucyjnych na poziomie znacząco przewyższającym czasochłonność i pracochłonność czynności egzekucyjnych, co jest nadmierną sankcją, o której mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14;
2) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, w szczególności nie poczynienie ustaleń faktycznych w zakresie dotyczącym faktycznego nakładu pracy związanego z wykonaniem poszczególnych czynności egzekucyjnych oraz nie uwzględnienie ich przy rozstrzygnięciu sprawy, w efekcie czego zasadność żądania zapłaty kosztów w takiej, a nie innej wysokości jest całkowicie nieweryfikowalna, co świadczy o naruszeniu przez organy administracji zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów;
3) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia motywów jakimi się kierował organ określając opłatę w takiej a nie innej wysokości, poza odniesieniem się do maksymalnej dopuszczalnej opłaty wyliczonej w proporcji do maksymalnej opłaty za zajęcie nieruchomości oraz poza ogólnikowym wskazaniem, jakie czynności zostały wykonane w postępowaniu egzekucyjnym, bez określenia czasochłonności oraz stopnia trudności poszczególnych czynności.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że Naczelnik US w ogóle nie zawarł w uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 kwietnia 2025 r. ustaleń faktycznych dotyczących rzeczywistego nakładu pracy oraz stopnia skomplikowania czynności egzekucyjnych. W odniesieniu do opłaty za zajęcie rachunku bankowego w Santander Bank ograniczył się do wskazania, że ma świadomość, że egzekucja z rachunku bankowego w Santander Bank, (w związku z którą naliczył opłatę w kwocie 21.375 zł) nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, gdyż z tego środka wyegzekwowano zaledwie kwotę 172,67 zł, a nakład pracy związany z egzekucją z tego środka był nieznaczny. Uznał jednak, że skoro przy egzekucji z ruchomości sytuacja wyglądała zupełnie inaczej, to naliczenie opłaty w kwocie 21.375 zł jest zasadne.
W ocenie wierzyciela powyższe rozumowanie jest nieprawidłowe i niezgodne z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Białymstoku. Organ administracyjny powinien w danym zakresie uwzględnić rzeczywisty nakład pracy oraz stopień skomplikowania czynności, a także wysokość wyegzekwowanej kwoty i w sposób proporcjonalny do tych wielkości określić wysokość opłaty za zajęcie. Odrębnie – według tej samej metodologii – powinien organ egzekucyjny określić wysokość opłat należnych w związku z egzekucją z ruchomości, na które oprócz opłaty za zajęcie ruchomości (wyliczonej przy uwzględnieniu nakładu pracy oraz stopnia skomplikowania wszystkich czynności dokonywanych przez pracowników organu egzekucyjnego) powinny składać się również wydatki egzekucyjne obejmujące w szczególności koszty ogłoszeń, koszty biegłego skarbowego. Dopiero po określeniu wielkości obu opłat za zajęcie składników majątku zobowiązanego organ egzekucyjny powinien zastosować art. 64 § 5 u.p.e.a., tj. pomniejszyć opłatę za zajęcie ruchomości o opłatę naliczoną w związku z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub postanowień organów egzekucyjnych obu instancji oraz o skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm prawem przewidzianych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 64c § 1 u.p.e.a. stanowi, że opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2-4. Zasadą jest więc, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy dotyczących kosztów egzekucyjnych, m. in. z art. 64c § 4 tej ustawy. Zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Stosownie do art. 64 c § 6a u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty
egzekucyjne obciążają wierzyciela. Zaś z § 7 ww. art. 64 c u.p.e.a. wynika, iż organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w trakcie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr 8/2018 z 31.10.2018 r., jest następstwem umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego postanowieniem z 10.02.2023 r. nr 2012-
SEE.7113.2.2023.172, które nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej sytuacji było to, że koszty egzekucyjne nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego, a w konsekwencji - zgodnie z art. 64c § 4 - obciążają wierzyciela. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie ma już możliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest wierzyciel należności pieniężnych objętych tytułem wykonawczym. Pogląd w tej kwestii znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, tj. np. w wyrokach NSA z 08.03.2006 r. sygn. akt II FSK 400/05 oraz z 20.01.2009 r. sygn. akt II FSK 1027/08, wyroku WSA w Białymstoku z 15.12.2010r. sygn. akt I SA/Bk 569/10 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie WSA w Białymstoku wyrokiem z 11.10.2023 r. sygn. akt I SA/Bk 255/23 uchylił postanowienie Dyrektora z 12.05.2023 r. znak 2001-IEE.7192.32.2023 oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Naczelnika z 29.03.2023 r. nr 2012-SEE.7113.2.2023.529K w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 39 444,49 zł. Od ww. wyroku WSA w Białymstoku Dyrektor wniósł skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyrokiem z 04.12.2024 r. sygn. akt I GSK 1532/23 oddalił. WSA w Białymstoku w ww. wyroku z 11.10.2023 r. wskazał, że spor w sprawie dotyczy wykładni art. 64 ust. 1 pkt 4 u.p.e.a. w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 28.06.2016 r., SK 31/14 i zasadności zastosowania w okolicznościach sprawy opłaty, o jakiej mowa w art.8 ust 1 ustawy z 04.07.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, tj. czy można w sprawie interpretować i zastosować te przepisy w ten sposób, że wystarczającym jest, by kwota opłaty za czynności egzekucyjne nie przekroczyła kwoty 40 000 zł. NSA przyznał rację Sądowi I instancji: cyt. "(...) że regulacja ustawy zmieniającej, a w szczególności jej art. 8 ust. 1, nie stanowi wykonania zaleceń TK sformułowanych w powołanym wyroku, a odnoszących się do postępowania egzekucyjnego wszczętego i niezakończonego przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. W tym miejscu godzi się jedynie powtórzyć, iż treść art. 6 ust. 2-4 oraz art. 7-11 nie stanowi podstawy, by uznać, że ustalając graniczną kwotę poboru opłaty w wysokości 40.000 zł, ustawodawca wykonał zalecenia zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić m.in. maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Ustalenie granicznej kwoty poboru opłaty w art. 8 ustawy zmieniającej nie może zostać uznane za realizację wyroku TK (podobnie NSA w wyroku z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt III FSK 86/23). Z treści art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej nie wynika, by ustawodawca niejako uzupełniał art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. o treść odpowiadającą zwrotowi "nie więcej jednak niż 40000 zł", tak jak czyni to w przypadku ograniczania kwot naliczonych opłat. Przepis art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej koryguje wysokość opłaty pobieranej, naliczonej wcześniej w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Naliczenie to następuje stosownie do przepisów obowiązujących w chwili dokonania czynności egzekucyjnej, a "pobór" opiera się na wcześniejszym naliczeniu opłat, o których stanowi adekwatny do stanu faktycznego sprawy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podzielił stanowisko ukształtowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym opłaty egzekucyjne powinny być pobierane z zachowaniem odpowiedniej proporcji. Przy czym w realiach stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy nie jest wykluczone, że kwota 40000 zł jako maksymalna kwota opłaty egzekucyjnej może stanowić kwotę nieuzasadnioną wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych oraz realizującą w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. Przy czym miarkowanie to powinno odbywać się przy odpowiednim zastosowaniu w drodze analogii art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a." Powyższe świadczy więc, na co słusznie zwrócił uwagę organ w zaskarżonym postanowieniu, że zdaniem NSA w przedmiotowej sprawie opłaty egzekucyjne powinny być ustalone z zastosowaniem analogii do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Orzeczenie wydane przez sąd administracyjny wiąże organ, co oznacza, że organ ma obowiązek zastosować się do wytycznych zawartych w tym orzeczeniu. W związku z powyższym, ponownie rozpatrując sprawę organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu w kwestii spornej, tj. obliczając opłatę egzekucyjną za czynności – zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz zajęcie ruchomości - zastosował wskazaną przez NSA analogię do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie mają więc zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym do 19.02.2021 r. Stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego pobiera się opłatę w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Obowiązek uiszczenia opłaty za powyższe zajęcie powstał z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, tj. 16.11.2018 r. (art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. za zajęcie ruchomości organ egzekucyjny pobiera opłatę w wysokości 6% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. Według art. 64 § 5 u.p.e.a., jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, za dokonanie kolejnej czynności egzekucyjnej pobiera się opłatę egzekucyjną pomniejszoną o opłatę za wcześniej dokonaną czynność egzekucyjną, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. Organ, obliczając opłatę za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego przyjął więc wskazaną przez ustawodawcę w art. 64 § 1 pkt 6 stawkę maksymalną w kwocie 34 200 zł - 8% opłaty za zajęcie nieruchomości i zastosował analogicznie metodę obliczeniową dla proporcjonalnego obliczenia opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Santander Bank S.A. Skoro zatem opłata procentowa od 8% została ograniczona do 34 200 zł, to zachowując proporcję należało przyjąć, że 5% maksymalna opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego wynosi 21 375 zł. Zastosowanie kolejnego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości spowodowało naliczenie opłaty w kwocie 4 275 zł stanowiącej różnicę między maksymalną opłatą 6% za zajecie ruchomości w kwocie 25 650 zł oraz maksymalną opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w kwocie 21 375 zł. Niezasadnie zatem wierzyciel wskazał na nieuwzględnienie przez organ wytycznych wyrażonych przez Sąd.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 §1 w zw. z art. 80 K.p.a. oraz w zw. Z art. 18 u.p.e.a. Organ podjął wszelkie czynności niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie prowadzone było w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, w uwzględnieniem zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 153 ppsa.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.