Spór w badanej sprawie dotyczy odpowiedzi na dwa pytania: czy Rada Gminy Sidra w § 1 pkt. 2 lit. e uchwały z 30 października 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości zgodnie z prawem określiła stawkę od budynków pozostałych w wysokości 11,48 zł od 1 m2 oraz czy obligatoryjne jest sporządzanie uzasadnienia do projektu uchwały i uchwały w sprawie określenia wysokości stawek od podatku od nieruchomości.
W świetle art. 217 Konstytucji RP określanie m.in. stawek podatku może nastąpić jedynie w ustawie. Zgodnie z art. 168 ustawy zasadniczej, jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie. Wskazana regulacja konstytucyjna wynikająca z odczytywanych łącznie art. 217 i 168, stanowi odzwierciedlenie regulacji zawartej w umowie międzynarodowej przyjętej przez Rzeczpospolitą Polską w 1993 r. – Europejskiej Karcie Samorządu Lokalnego (Dz.U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 sprost., dalej: "EKSL"). Art. 9 ust. 3 tej umowy stanowi, iż przynajmniej część zasobów finansowych społeczności lokalnych powinna pochodzić z opłat i podatków lokalnych, których wysokość społeczności te mają prawo ustalać, w zakresie określonym ustawą.
Nie ulega wątpliwości, że jednostki samorządu terytorialnego, w tym przede wszystkim gminy, mają zagwarantowane konstytucyjnie prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie (art. 168 Konstytucji RP), którego rozwinięciem jest przepis art. 5 u.p.o.l. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od budynków lub ich części. Stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.p.o.l. przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 2 tego przepisu, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. W przypadku przepisów, które zawierają wyliczenia niewyczerpujące, trzeba mieć na względzie, że kryteria inne niż wymienione w przepisie powinny być adekwatne do tych, które zostały w nim wymienione. Niewątpliwie kryteria, na które wskazał ustawodawca w przepisie art. 5 ust. 3 u.p.o.l., odnoszą się do budynków, a nie osób je użytkujących. Oznacza to, że ustawa posługuje się kryterium przedmiotowym, czego konsekwencją jest możliwość rozszerzenia czynników różnicujących stawki podatku tylko i wyłącznie w oparciu o takie kryterium (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 829/15, opubl. CBOSA).
Trzeba mieć wobec tego na uwadze, że podane w art. 5 ust. 3 u.p.o.l. kryteria zróżnicowania stawek podatku wskazują, że wolą ustawodawcy jest, by wysokość stawki podatku uzależniona była od wartości budynku (lokalizacja, rodzaj zabudowy, stan techniczny, wiek budynków) lub przedmiotu prowadzonej działalności gospodarczej, co należy postrzegać nie inaczej, jak konieczność przyjęcia takiego czynnika, który doprowadzi do tego, aby podatek był relatywny względem przedmiotu opodatkowania. Rada Gminy nie może natomiast różnicować stawek podatku dla poszczególnych rodzajów budynków według innego kryterium, które byłoby nieadekwatne do określonego w przepisie art. 5 ust. 3 u.p.o.l. Przepis ten nie wyklucza zatem wprowadzenia przez radę gminy w uchwale, ustalającej szczegółowe stawki podatkowe, dalszych podziałów budynków na mniejsze i większe według powierzchni i różnicowania dla nich stawek podatkowych, jeżeli tylko nie spowoduje to przekroczenia stawki maksymalnej, ustalonej dla poszczególnych rodzajów nieruchomości w ustawie i w wydanych na jej podstawie rozporządzeniach wykonawczych.
Z kolei zestawienie art. 217 i 168 Konstytucji RP z art. 5 u.p.o.l. wskazuje jednoznacznie, że w nim właśnie określone zostały zasady ustalania stawek oraz zakres uprawnień rady gminy. Rada gminy jest zobowiązana na mocy art. 5 ust. 1 u.p.o.l. do określania wysokości stawek podatku od nieruchomości. Stawki określone przez radę nie mogą przekraczać stawek maksymalnych corocznie waloryzowanych na podstawie art. 20 u.p.o.l. i ogłaszanych w drodze obwieszczenia.
Stawki maksymalne ulegają corocznie zmianie na następny rok podatkowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Wskaźnik ten ustala się na podstawie komunikatu Prezesa GUS, ogłaszanego w "Monitorze Polskim" w terminie 20 dni po upływie pierwszego półrocza. Od 2007r., stawki maksymalne niezbędne do podjęcia uchwał podatkowych są ogłaszane już w lipcu/sierpniu roku poprzedzającego rok podatkowy. Stawki maksymalne na rok 2025 zostały ogłoszone w obwieszczeniu Ministra Finansów z 25 lipca 2024r. (M.P. z 2024r. poz. 716). W 2025 r. maksymalna stawka podatku od nieruchomości od budynków pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego powierzchni użytkowej wynosi 11,48 zł od 1 m2.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy sąd stwierdził, że Rada Gminy Sidra podejmując kwestionowaną uchwałę miała na uwadze treść pkt 1 obwieszczenia Ministra Finansów z 25 lipca 2024r. (M.P. z 2024r. poz. 716) wedle, którego w roku 2025, maksymalna stawka podatku od nieruchomości od budynków pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego powierzchni użytkowej wynosi 11,48 zł od 1 m2. Skoro Rada Gminy Sidra nie przekroczyła dopuszczalnego maksymalnego pułapu, to uchwała w pkt 2 lit. e, wbrew twierdzeniom skarżącego, jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Oprócz ograniczenia kwotowego co do określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, ustawodawca nie przewidział żadnych innych ograniczeń w tym zakresie.
W ocenie sądu o zasadności rozpoznawanej skargi nie może stanowić twierdzenie skarżącego, że stawka dla budynków pozostałych będzie miała bezpośredni wpływ na jego sytuację materialną, gdyż wysokość wpłynie na stopień jego zubożenia.
Bez znaczenia w kontekście analizowanych przepisów pozostaje również podnoszony przez skarżącego argument, że stawka podatku od budynków "pozostałych", służących do przechowywania opału żywności, narzędzi gospodarskich itd., jest dziesięciokrotnie wyższa od stawki podatku od budynku mieszkalnego. Rozwiązanie takie znajduje podstawę prawną i nie może być kwestionowane przez sąd.
Mając powyższe sąd stwierdził, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 2
w zw. z art. 84 w zw. z art. 217 Konstytucji RP poprzez określenie w § 1 pkt. 2 lit. e uchwały stawki podatku od budynków lub ich części – "pozostałych" w wysokości 11,48 zł do 1 m2.
Poza tym o zasadności skargi nie stanowi wysokość wszystkich stawek maksymalnych przyjętych uchwałą i to, co istotne w tej sprawie, w granicach prawem dozwolonych, w sytuacji kiedy są one jednakowe dla wszystkich podatników, do których uchwała ma zastosowanie. Rada gminy posiada bowiem kompetencje do określenia wysokości stawki podatkowej od powyżej 0 zł do ustawowej stawki maksymalnej. Jednocześnie w art. 5 ust. 3 u.p.o.l., o czym była wyżej mowa, ustawodawca expressis verbis sformułował dla rady gminy uprawnienie do różnicowania wysokości stawek podatkowych dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, z uwzględnieniem w szczególności lokalizacji, sposobu wykorzystywania, rodzaju zabudowy oraz stanu technicznego i wieku budynków, z którego w zaskarżonej uchwale nie zastosowano. Rada gminy przy określaniu wysokości stawek może różnicować ich wysokość, ale nie musi. Jest to uprawnienie wynikające z art. 5 ust. 3 u.p.o.l., a nie obowiązek. Stąd też zarzut, że rada gminy pominęła bez uzasadnienia możliwość różnicowania wysokości stawek, jest bezzasadny.
Ponadto analiza sposobu realizacji tego uprawnienia przez radę gminy
z punktu widzenia jego granic, musi uwzględniać charakter gminy jako jednostki samorządu terytorialnego. Istotą samorządu jest bowiem samodzielność w wykonywaniu administracji publicznej, oznaczająca brak hierarchicznego podporządkowania gminy zarówno w strukturze samorządu terytorialnego, jak też w stosunku do organów administracji rządowej. Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego wykonuje zadania własne we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność (zob. art. 2 ust. 1 u.s.g.), czyli samodzielnie. Jej samodzielność podlega ochronie sądowej (zob. art. 165 ust. 2 Konstytucji oraz art. 2 ust. 3 u.s.g.). Podmiotem gminy jest wspólnota gminna, obejmująca wszystkich jej mieszkańców (por. art. 1 u.s.g.). Oznacza to, że w granicach określonych ustawowo, to wspólnota gminna, działając z reguły przez odpowiednie organy gminy (zob. art. 11a u.s.g.), ma prawo kreowania własnej polityki gospodarczej, społecznej czy fiskalnej. W ostatnim ze wskazanych zakresów uprawnienie do kreowania w granicach ustawowych własnej polityki, wiąże się z odpowiedzialnością gminy za realizację przypisanych jej zadań publicznych mających charakter zadań własnych. Zadania własne w zasadzie powinny być bowiem sfinansowane z dochodów własnych. Tak rozumiana samodzielność gminy został ujęta normatywnie w art. 3 ust. 1 EKSL. Stanowi on, że samorząd lokalny oznacza prawo i zdolność społeczności lokalnych, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na ich własną odpowiedzialność i w interesie ich mieszkańców. W wymiarze fiskalnym oznacza ono, jak wynika z art. 9 ust. 1, prawo, w ramach narodowej polityki gospodarczej, do posiadania własnych wystarczających zasobów finansowych, którymi mogą swobodnie dysponować w ramach wykonywania swych uprawnień. Samodzielność samorządu terytorialnego powoduje, że stanowione przez jego organy akty prawa miejscowego, podejmowane na podstawie odrębnych ustaw, nie mają charakteru wykonawczego w takim rozumieniu, jak akty wykonawcze wydawane w celu wykonania ustawy przez organy administracji rządowej (por. wyrok WSA w Lublinie z 13 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Lu 517/24, opubl. CBOSA).
Sąd nie uwzględnił również zarzutu braku sporządzenia uzasadnienia do projektu uchwały i uchwały.
Wyjaśnić należy, że uzasadnienie aktu prawa miejscowego nie podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Wartość normatywną ma wyłącznie akt prawa miejscowego (normy w nim zamieszczone), a nie jego uzasadnienie, które ma wyłącznie wartość informacyjną i może być brane pod uwagę przy dokonywaniu wykładni celowościowej przepisów aktu prawa miejscowego, jeżeli nie będzie można dokonać wykładni językowej przepisów (Zasady techniki prawodawczej w zakresie aktów prawa miejscowego, praca zbiorowa pod red. D. Szafrańskiego, wyd. C.H.Beck, Warszawa 2016, s. 50-51). Przepis § 131 ust. 1 Zasad techniki prawodawczej, zgodnie z którym: "Do projektu rozporządzenia dołącza się uzasadnienie", stanowi wzorzec poprawnej legislacji (procesu legislacyjnego), który należy rozumieć jako powinność organu samorządu. Niedochowanie tej powinności nie może jednak bezwzględnie skutkować stwierdzeniem nieważności aktu. Akt prawa miejscowego wydany z naruszeniem Zasad techniki prawodawczej "będzie aktem wadliwym, ale ważnym". Dopiero ustalenie, że naruszenie wymagań określonych w zasadach techniki prawodawczej przy wydaniu zaskarżonej uchwały (tj. brak uzasadnienia do jej projektu lub do uchwały) jest na tyle poważne, że uzasadnia zarzut naruszenia nakazu przestrzegania przez prawodawcę zasad poprawnej legislacji (wynikającej z art. 2 Konstytucji RP i zasady demokratycznego państwa prawnego), mogłoby prowadzić do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały jako wydanej z naruszeniem prawa.
To, że kontrolowane uchwała nie posiadała uzasadnienia, nie oznacza, że została uchwalona bez odniesienia do właściwych kryteriów ustawowych (por. art. 5 ust. 1 i 3 u.p.o.l.). Dlatego zarzut skarżącego oparty na braku uzasadnienia do projektu przedmiotowej uchwały, (a także do uchwalonej już uchwały), wskazujący na naruszenie § 143 w zw. z § 131 ust. 1 ww. rozporządzenia oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 1 u.p.o.l. nie mógł odnieść skutku. Brak uzasadnienia projektu uchwały lub do uchwały, wbrew zarzutom skargi, nie stanowi każdorazowo o rażącym naruszeniu prawa. Strona skarżąca nie powołuje się natomiast na naruszenie przepisów ustawowych regulujących zasady wydawania przepisów prawa miejscowego.
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r. sygn. akt: II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998/3/79, wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2005 r. sygn. akt: IV SA/Wa 821/05,LEX nr 192932).
W ocenie sądu, Rada Gminy S. podejmując zaskarżoną uchwałę nie naruszyła prawa w sposób uzasadniający stwierdzenie, że uchwała ta jest sprzeczna z prawem, tj. że w wyniku jej uchwalenia doszło do istotnego naruszenia prawa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.