Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu o nałożeniu kary porządkowej stanowił art. 262 § 1 o.p. Zgodnie z tym przepisem strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego:
1) nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub
2) bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności, lub
2a) bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach, lub
3) bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem,
mogą zostać ukarani karą porządkową do 3700 zł.
Stosownie do art. 262 § 1a o.p., jeżeli stroną jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, organ podatkowy może ukarać karą porządkową osobę, która według przepisów dotyczących ustroju danej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej jest jej ustawowym reprezentantem, członkiem organu uprawnionego do jej reprezentowania lub jest upoważniona do prowadzenia jej spraw. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio.
Kwota, o której mowa powyżej, wynika z obwieszczenia Ministra Finansów z 7 sierpnia 2024 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 262 § 1 o.p. - Ordynacja podatkowa na 2025 r. (M. P. z 2024 r. poz. 744).
Celem regulacji zawartych w art. 262 § 1-6 o.p. jest nie tylko zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu postanowieniom organów podatkowych, ale przede wszystkim zapewnienie sprawnego przebiegu postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie. Należy też zaznaczyć, że w postępowaniu w sprawie nałożenia kary porządkowej ustawodawca przewidział dwa odrębne środki "odwoławcze", tj. tryb zażaleniowy (art. 262 § 5 o.p.) oraz wniosek o uchylenie kary porządkowej (art. 262 § 6 o.p.). W pierwszym z nich rozpatruje się zarzuty przeciwko samemu nałożeniu kary. Natomiast składając wniosek o uchylenie kary porządkowej organ ocenia zasadność twierdzenia o zaistnieniu okoliczności usprawiedliwiających niewykonanie nałożonego przez organ podatkowy obowiązku. Oba te tryby są odrębne i niezależne od siebie, zwłaszcza że w obu odmienny jest tryb procesowania, jak i przesłanki, które podlegają badaniu. W konsekwencji, mimo że u ich podstaw spoczywa ta sama okoliczność prawna (podjęcie orzeczenia o ukaraniu karą porządkową), toczą się one w istocie niezależnie od siebie. Każdy z przysługujących środków prawnych rodzi odmienne skutki. W sprawie niniejszej rozstrzygnięcie organów podatkowych oparte było na przepisie art. 262 § 5 o.p. i okoliczności dotyczące tego postępowania były przedmiotem oceny sądu.
Przesłankami nałożenia kary porządkowej są w szczególności skierowanie do strony przez organ podatkowy prawidłowego wezwania do określonego zachowania się spośród wymienionych w art. 262 § 1 o.p., a następnie bezzasadna odmowa wezwanego podmiotu wykonania wezwania.
Prawidłowość wezwania w znaczeniu art. 262 § 1 o.p. oznacza, że wezwanie powinno spełniać wymogi określone w art. 155-159 ww. ustawy (por. wyrok NSA z 21 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 4279/21). Na podstawie art. 155 § 1 o.p. organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia m.in. wyjaśnień lub przedłożenia dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Instytucja określona w art. 155 § 1 o.p. służy zbieraniu dowodów i wyjaśnianiu stanu faktycznego. Na mocy art. 122 o.p. organy podatkowe mają obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast z art. 187 § 1 o.p. wynika obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. W orzecznictwie podkreśla się, że chociaż organ podatkowy ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, to nie oznacza to, że strona postępowania nie ma obowiązku przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, na żądanie organu, będących w jej posiadaniu (por. wyroki NSA: z 19 listopada 2010 r., II FSK1270/09, z 30 listopada 2010 r., II FSK 921/10). Należy przy tym dodać, że to organ podatkowy jako gospodarz postępowania podatkowego decyduje, jakie działania należy podjąć w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Stwierdzić należy, że organ miał prawo uznać, iż ewidencja środków trwałych jest niezbędna do ustalenia środków trwałych spółki znajdujących się na terenie miasta Ł. podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Podobnie dokumentacja techniczna zbiornika asfaltu i wytwórni technologicznej stanowią dowody, które organ może uznać za niezbędne dla stwierdzenia, czy podlegają one opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a zatem do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia.
Zasadniczą przesłanką nałożenia kary porządkowej jest, zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 oraz 2a o.p., "bezzasadność odmowy" dokonania konkretnej czynności procesowej przez stronę, przy czym chodzi tu o odmowę nie mającą podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy. Nie ma zatem znaczenia to, czy w przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, ale kwestia istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Znamiona "bezzasadnej odmowy", o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie, nosi postępowanie strony, która bez uzasadnionej przyczyny nie realizuje wezwania organu, tj. jeżeli z okoliczności sprawy nie wynika, że jest to uzasadnione obiektywnymi okolicznościami (por. wyrok NSA z 6 marca 2018 r., II FSK 1695/16). Odmowa powinna mieć jednoznaczny charakter i wskazywać na brak woli poddania się obowiązkom nałożonym przez organy podatkowe. Podatnik nie jest podmiotem właściwym do oceny tego, jakie dokumenty są istotne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i nie jest uprawniony do kwestionowania potrzeby ich złożenia. Obowiązkiem strony jest natomiast przedstawienie żądanych przez organ dokumentów (por. wyrok NSA z 6 marca 2018 r., II FSK 1695/16). Należy też podkreślić, że nałożenie kary porządkowej może nastąpić również w przypadku częściowego niezrealizowania wezwania organu podatkowego (zob. wyrok NSA z 11 grudnia 2024 r. sygn. akt III FSK 444/23).
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów podatkowych, że w kontrolowanej sprawie spełniono wyżej wymienione warunki zastosowania kary porządkowej.
Jak wynika z akt sprawy, organ prowadzący postępowanie, na podstawie art. 155 § 1 o.p. w piśmie z 24 września 2025 r. wezwał skarżącą do przedłożenia pełnej ewidencji środków trwałych Spółki znajdujących się na terenie miasta Ł. aktualnej na dzień 1 stycznia 2025 r., zawierającej zestawienie wszystkich środków trwałych, dokumentacji technicznej, fotograficznej i innej dostępnej dla zbiornika asfaltu z osprzętem do wytwórni mas bitumicznych nr [...] oraz wytwórni, linii technologicznej [...] nr inw. [...], wskazanie obiektów i instalacji technicznie z nimi związanych, jak również pisemnych wyjaśnień dotyczących wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości w/w linii technologicznej [...]. Przedmiotowe wezwanie zawierało pouczenie o skutkach niezastosowania się do niego, jako zagrożone karą porządkową na podstawie art. 262 o.p. w kwocie do 3.700 zł. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, przesłanie protokołu odbioru i wydania rzeczy do umowy leasingu operacyjnego nr [...], faktury nr [...] z 11 stycznia 2023 r. dotyczącej zakupu zbiornika asfaltu z osprzętem do wytwórni mas bitumicznych, umowy leasingu operacyjnego z 31 lipca 2018 r. przedmiotowego zbiornika czy też wyciągu z ewidencji środków trwałych obrazujących jedynie zbiornik asfaltu z osprzętem do wytwórni mas bitumicznych, nie wypełniało obowiązków nałożonych wezwaniem.
Należy podkreślić, że w wystosowanym do skarżącej wezwaniu, organ w sposób jasny i niepozostawiający wątpliwości sprecyzował treść żądania, uzasadnił zarówno przyczynę żądania, jak i jego podstawę prawną. Co istotne, wezwanie zawierało pouczenie o możliwości ukarania karą porządkową w przypadku bezzasadnej odmowy zastosowania się do wezwania. W wezwaniu wskazano też termin, w jakim organ oczekuje realizacji obowiązków.
Oczywiście należy mieć na uwadze, że podatnik nie może być karany za brak wykonania wezwania organu, jeżeli obiektywnie nie mógł on z przyczyn od siebie niezawinionych uczynić zadość żądaniu organu. Ponadto odmowa, o której mowa w art. 262 § 1 o.p. musi być wyraźna - nie wolno jej domniemywać. Zachowanie strony musi uzewnętrzniać wolę odmowy. Innymi słowy musi to być zachowanie, z którego wynika, że strona nie zamierza (nie chce) wykonać żądania organu, nie tylko w wyznaczonym terminie, ale w ogóle.
W przedmiotowej sprawie organy słusznie oceniły brak wykonania nałożonych na skarżącą obowiązków jako bezzasadną odmowę ich wykonania. Przedstawione przez skarżącą argumenty o współpracy nie świadczą o prawidłowości jej zachowania wobec organu. Wobec wyznaczenia konkretnego terminu realizacji obowiązku bez znaczenia jest podnoszona w skardze okoliczność, że nowy termin rozpoznania sprawy wyznaczono na 5 grudnia 2025 r. Dodatkowo sąd zauważa, że Prezydent jeszcze przed wszczęciem postępowania podatkowego pismami z 11 kwietnia 2025 r. i z 4 lipca 2025 r. wzywał spółkę do przedłożenia pełnej ewidencji środków trwałych spółki. Kolejne wezwanie dokonane pismem z 24 września 2025 r. powinno być dla spółki jasnym sygnałem, że powinna mu zadośćuczynić niezwłocznie.
Wbrew twierdzeniu skarżącej, żądanie organu podatkowego do wykazania wszystkich środków trwałych nie wykracza poza jego kognicję.
Należy wskazać, że organ podatkowy ma prawo wszcząć i prowadzić postępowanie podatkowe wobec nieprzedawnionych zobowiązań podatkowych. Przedmiotem postępowania podatkowego w podatku od nieruchomości jest ustalenie lub określenie prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego, co wynika z władania konkretnymi składnikami majątku, które ustawa zalicza do kategorii podlegających opodatkowaniu. Obejmuje ono weryfikację składników majątku (grunty, budynki, budowle) pod kątem ich opodatkowania, prawidłowej kwalifikacji, powierzchni lub wartości oraz poprawności deklaracji składanych przez podatników. W przypadku opodatkowania budowli istotnym jest zbadanie, czy taki składnik majątku jest związany z działalnością gospodarczą. Postępowanie wszczynane za dany okres zasadniczo powinno obejmować wszystkie składniki majątku znajdujące się we właściwości danego organu podatkowego. Pomimo więc, że skarżąca w korekcie deklaracji zgłosiła swoje wątpliwości co do jednego składnika majątku, organ podatkowy prawidłowo prowadząc postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2025 r., miał prawo wezwać podatnika do przedstawienia pełnej ewidencji środków trwałych Spółki znajdujących się na terenie miasta Ł. aktualnej na dzień 1 stycznia 2025 r. a także innych dowodów pozwalających ustalić, czy dana budowla podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
Spółka zdaje się sugerować, że istnienie po stronie organów obowiązku prowadzenia ewidencji podatkowej nieruchomości zwalnia ją z obowiązku przedłożenia ewidencji środków trwałych.
Wyjaśniając ten aspekt należy wskazać, że w art. 7a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 707 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), na który powołuje się skarżąca w piśmie z 4 marca 2026 r., mowa jest o ewidencji podatkowej nieruchomości, nie zaś o ewidencji środków trwałych. Zgodnie z powołanym przepisem, dla potrzeb wymiaru i poboru podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego i podatku leśnego organy podatkowe prowadzą ewidencję podatkową nieruchomości w systemie informatycznym.
Czym innym jest ewidencja środków trwałych, a czym innym ewidencja podatku nieruchomości, o której mowa w art. 7a ust. 1 u.p.o.l. Zgodnie z tym przepisem dla potrzeb wymiaru i poboru podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego i podatku leśnego organy podatkowe prowadzą ewidencję podatkową nieruchomości w systemie informatycznym (7a ust. 1). Ewidencja podatkowa nieruchomości zawiera dane o podatnikach i przedmiotach opodatkowania, w szczególności wynikające z informacji i deklaracji składanych przez podatników na podstawie przepisów ustawy oraz przepisów o podatku rolnym i podatku leśnym, danych zawartych w księgach wieczystych, w ewidencji gruntów i budynków oraz innych ewidencjach i rejestrach, w tym prowadzonych przez organy administracji publicznej, a w szczególności: aktów notarialnych; ewidencji decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę; planu zagospodarowania przestrzennego; ewidencji prowadzonych przez urzędy skarbowe; Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników.
Użycie w art. 7a ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określenia "w szczególności" oznacza, że ewidencje podatkowe dla potrzeb podatku od nieruchomości mogą być uzupełniane samodzielnie przez organy podatkowe również w oparciu o inne dokumenty niż wymienione w tym przepisie np. postanowienia sądowe o stwierdzeniu nabycia spadku lub też notarialne potwierdzenia dziedziczenia - i to niezależnie od faktu, czy spadkobiercy dokonali stosownych zmian w księgach wieczystych w zakresie wpisów dotyczących prawa własności nieruchomości.
Szczegółowa problematyka dotycząca prowadzenia ewidencji nieruchomości została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie ewidencji podatkowej nieruchomości. W § 3 tego rozporządzenia wskazano, że Ewidencja obejmuje dane niezbędne do wymiaru i poboru podatku od nieruchomości, podatku rolnego lub podatku leśnego, w tym:
1) dane dotyczące podatników podatku od nieruchomości, podatku rolnego lub podatku leśnego, zwanych dalej "podatnikami";
2) dane dotyczące gruntów, budynków lub ich części, a także budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, oraz gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym lub podatkiem leśnym, zwanych dalej "przedmiotami opodatkowania".
§5 w ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia stanowi, że w ewidencji wykazuje się dane dotyczące przedmiotów opodatkowania, w tym w odniesieniu do budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - wartość stanowiącą podstawę opodatkowania budowli, określoną zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Z kolei ewidencja środków trwałych to obowiązkowy, szczegółowy wykaz składników majątku firmy (rzeczowych aktywów) o wartości powyżej 10.000 zł, kompletnych i zdatnych do użytku, używanych dłużej niż rok. Służy on do ewidencjonowania zakupu, wartości początkowej, amortyzacji i likwidacji składników majątku, co jest podstawą do zaliczania odpisów w koszty uzyskania przychodu. Stosownie do treści art. 22a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163, dalej: "u.p.d.o.f.") środkami trwałymi podlegającymi amortyzacji są m.in. budowle, budynki będące własnością podatnika wykorzystywane przez podatnika, kompletne i zdatne do użytku w dniu pojęcia do używania. Zgodnie z art. 22n ust. 2 u.p.d.o.f. podatnicy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów są obowiązani do prowadzenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Przepis ten wskazuje również niezbędne elementy ewidencji. Art. 22n ust. 6 u.p.d.o.f. stanowi, że w razie braku ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonywane odpisy amortyzacyjne nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Stosownie zaś do treści art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. podstawę opodatkowania stanowi dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. W myśl art. 4 ust. 3 - 6 u.p.o.l. jeżeli obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3, powstał w ciągu roku podatkowego - podstawą opodatkowania jest wartość stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji na dzień powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli budowla, o której mowa w ust. 1 pkt 3, jest przedmiotem umowy leasingu i odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający, w przypadku jej przejęcia przez właściciela, do celów określenia podstawy opodatkowania przyjmuje się wartość początkową przed zawarciem pierwszej umowy leasingu, zaktualizowaną i powiększoną o dokonane ulepszenia oraz niepomniejszoną o spłatę wartości początkowej (ust. 4). Jeżeli od budowli lub ich części, o których mowa w ust. 1 pkt 3, nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych - podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa, określona przez podatnika na dzień powstania obowiązku podatkowego (ust. 5). Jeżeli budowle lub ich części, o których mowa w ust. 5, zostały ulepszone lub zgodnie z przepisami o podatkach dochodowych nastąpiła aktualizacja wyceny środków trwałych - podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego następującego po roku, w którym dokonano ulepszenia lub aktualizacji wyceny środków trwałych (ust. 6).
Istotne jest przede wszystkim to, że z żadnego przepisu nie wynika, iż obowiązek prowadzenia przez organ ewidencji podatkowej nieruchomości miałby zwalniać podatnika z obowiązku prowadzenia i przedstawiania na żądanie organu ewidencji środków trwałych. Wprowadzenie do ewidencji środków trwałych jest elementem istotnym dla ustalenia podstawy opodatkowania, jak też istnienia związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą.
W ocenie sądu, obowiązki nałożone przez organ nie wykraczały zatem w żadnym razie poza granice racjonalności i nie pozostawały w sprzeczności z obowiązującym prawem. Jakkolwiek w judykaturze zgodnie wskazuje się, że z przepisów z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. można wywieść ogólną regułę dowodową, według której obowiązek zgromadzenia dowodów co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie podatkowym, to jednocześnie podkreśla się, że nałożenie na organy obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Podatnik ze swoich zaniedbań nie może czynić zarzutów organom podatkowym, że te nie ustaliły satysfakcjonującego stronę stanu faktycznego sprawy. W orzecznictwie bardzo wyraźnie akcentuje się, że organy podatkowe nie mają obowiązku nieograniczonego poszukiwania dowodów. Mają wprawdzie podejmować wszelkie działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, ale z drugiej strony ustawodawca zastrzegł, że mają to być jedynie działania niezbędne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3424/14).
Wobec bezzasadnej odmowy niewykonania przez skarżącą wezwania z 24 września 2024 r. organ podatkowy był uprawniony zastosować karę porządkową mającą na celu zdyscyplinowanie jej do podjęcia określonego zachowania, podyktowanego obowiązkami organu administracji publicznej. Uchylanie się przez stronę od wykonywania obowiązków w takim postępowaniu powoduje niewątpliwie jego przedłużanie, a niekiedy uniemożliwia jego zakończenie. Pismo organu zawierało pouczenie o skutkach prawnych w przypadku niezastosowania się do wezwania. Jednocześnie kara ta nie została nałożona w wysokości nadmiernej, oscylując w dolnym pułapie wysokości kwoty dopuszczonej przepisami.
Podsumowując, sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wbrew zarzutom strony skarżącej nie doszło do naruszenia art. 262 § 1a o.p.
Końcowo należy zauważyć, że przepis art. 262 § 6 o.p. przewiduje możliwość uchylenia postanowienia nakładającego karę porządkową. Strona musiałaby wykazać, że niewykonanie obowiązku było usprawiedliwione. Z akt sprawy ani pism sądowych nie wynika, aby spółką podjęła próbę wykazania takiej okoliczności, ani też aby niezwłocznie po nałożeniu kary zadośćuczyniła obowiązkowi.
Odnosząc się do wniosku skarżącej z 4 marca 2026 r. o przeprowadzenie dowodów uzupełniających należy wskazać, że pisma strony z: 10 marca 2025 r., 24 marca 2025 r., 13 sierpnia 2025 r. oraz 14 września 2025 r. znajdują się w aktach administracyjnych sprawy i zostały przeanalizowane zarówno przez organy podatkowe, jak i przez skład orzekający w niniejszej sprawie.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), sąd orzekł o oddaleniu skargi.