Wyrok WSA z dnia 05 listopada 2025, sygn. I SA/Bk 346/25

w tym czasie przez skarżącego wynagrodzenia z wyszczególnieniem wszystkich jego składników; oraz aby złożył, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli. Dłużnik zajętej wierzytelności, zgodnie z art. 72 § 4 pkt 3 u.p.e.a. został pouczony

o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.

Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor IAS stwierdził, że czynność egzekucyjna zajęcia wynagrodzenia za pracę została przeprowadzona prawidłowo.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Działający w jego imieniu pełnomocnik zaskarżając w całości postanowienie Dyrektora IAS zarzucił naruszenie:

1. art. 24 ust. 4-6 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia, gdyż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia,

w którym stały się wymagalne.

2 . art. 54 § 1 pkt 1 i § 2-3 w związku z art. 15 § 1, art. 33 § 1 i § 2 pkt 1,4 5 i § 5 pkt 3 i art. 59 § 1 pkt 3 i 7 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia wynagrodzenia za pracę w P. sp. z o.o. sp.k. zawiadomieniami z 4 kwietnia 2025 r.

w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych

o nr od: [...] do [...] z 1 sierpnia 2024 r. pomimo podnoszonego zarzutu przedawnienia, gdyż zobowiązanie przedawnia się

z upływem 5 lat, licząc od daty wymagalności, w którym upłynął termin płatności składek, a zatem po upływie określonego czasu zobowiązanie, chociaż niezapłacone, wygasa z mocy prawa łącznie z odsetkami za zwłokę; egzekucja administracyjna przeciwko skarżącemu była wszczęta z naruszeniem przepisów procedury, co daje podstawę do wniesienia zarzutu w zakresie prowadzonego postępowania, bowiem nie doręczono mu żadnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku; przedawnienie zobowiązania uwzględniane jest z urzędu, skutkiem jest wygaśnięcie zobowiązań, a organ po upływie terminu przedawnienia nie może skutecznie żądać zapłaty zaległej należności, a zatem zobowiązanie skarżącego względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest przedawnione i nie może być dochodzone.

3. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że organ nie poczynił żadnych wyjaśnień w zakresie tego, czy należności te nie wygasły w całości lub w części na skutek upływu terminu przedawnienia ani czy zaistniały okoliczności, które miały wpływ na bieg przedawnienia, powodujące jego zawieszenie lub przerwę, stosownie do treści art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, co uniemożliwia pełną kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia.

4. art. 7 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie postanowienia opartego na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione

w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że gdyby okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, nie doszłoby do wydania zaskarżonego postanowienia w takim kształcie.

5. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonego postanowienia na niekompletnym materiale dowodowym i niedokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, podczas gdy z ustalonych faktów oraz zebranego materiału dowodowego wynika, że zebranie kompletnego materiału dowodowego oraz dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego skutkowałoby niewydaniem zaskarżonego postanowienia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty autor skargi wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS w Białymstoku oraz postanowienia Dyrektora ZUS w Białymstoku oddalające skargę na czynności egzekucyjne, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowy I instancji.

Odpowiadając na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądową kontrolą objęte zostało postanowienie oddalające skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną zajęcia wynagrodzenia za pracę.

W związku z tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] zostało wszczęte w 2024 r., zastosowanie znajdują przepisu ustawy egzekucyjnej

w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Stosownie do art. 54 § 2 u.p.e.a., skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.

Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (zob. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2025, art. 54) Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.).

Na uwagę zasługuje, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności

o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3044/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Omawiana skarga może dotyczyć wyłącznie konkretnej czynności organu egzekucyjnego, natomiast nie może obejmować zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy działań wierzyciela poprzedzających wystawienie tytułu wykonawczego (por. wyroki NSA z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2555/10, z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1405/21).

Zdaniem sądu, organ rozpatrujący zażalenie skarżącego prawidłowo ocenił działanie organu egzekucyjnego jako zgodne z prawem.

W sprawie tej, w prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. "a" tiret 2 u.p.e.a. i przewidziany do egzekwowania należności pieniężnych. Czynność zajęcia odbyła się w zgodzie

z obowiązującymi przepisami prawa.

Zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz

z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.

Stosownie do art. 72 § 2 u.p.e.a., zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany stosunku pracy lub zlecenia, nawiązania nowego stosunku pracy lub zlecenia z tym samym pracodawcą, a także w przypadku przejęcia pracodawcy przez innego pracodawcę.

W myśl art. 72 § 3 u.p.e.a., w stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia wynagrodzeniem przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po jego zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu.

W art. 72 § 4 u.p.e.a. przewidziano, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony,

i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób;

2) wzywa pracodawcę, aby:

a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników,

b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli;

3) poucza pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.

W ocenie sądu organ poprawnie stwierdził, że czynność zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonana została z zastosowaniem wymogów określonych w art. 72 u.p.e.a. Znajdujący się w skarżonym postanowieniu i zrelacjonowany we wstępnej części niniejszego uzasadnienia opis działań podjętych przez organ egzekucyjny świadczy o prawidłowym dokonaniu przedmiotowej czynności egzekucyjnej, wpisującym się w treść art. 72 u.p.e.a. Skarżący natomiast nie podnosił żadnych zarzutów dotyczących czynności egzekucyjnej, koncentrując się na zarzutach dotyczących braku doręczenia upomnienia oraz na zarzucie przedawnienia dochodzonych należności. Organy trafnie poinformowały skarżącego, że zarzuty te nie mogą być rozpatrzone w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną. W jego ramach badaniu podlega bowiem jedynie prawidłowość przeprowadzonej czynności egzekucyjnej.

Od 30 lipca 2020 r. w ramach skargi na czynność egzekucyjną bada się również uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego. Skarżący nie uczynił jednak tego elementu przedmiotem swej skargi (powołał się ogólnie na art. 54 § 1 u.p.e.a.), niemniej organ w zaskarżonym postanowieniu zauważył trafnie, że zastosowanemu w tej sprawie środkowi egzekucyjnemu nie można zarzucić zbytniej uciążliwości. Z tytułu zajęcia wynagrodzenia na rachunek bankowy nie wpłynęły żadne środki pieniężne. Skarżący nie wskazał przy tym na czym polegała nadmierna uciążliwość zastosowanego środka, jak też nie wskazał na istnienie innego składnika majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej, niebędącej przesadnie uciążliwą, egzekucji. Na uwagę zasługuje ponadto, że zajęcie wynagrodzenia za pracę uwzględnia kwotę wolną od potrąceń, co służy ochronie zobowiązanego przed zajęciem majątku, który powinien zagwarantować mu minimum egzystencji.

Wobec powyższego sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną jest zgodne z prawem. Dlatego też orzeczono jak

w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, do czego uprawniał art. 119 pkt 3 ww. ustawy procesowej. Zgodnie z tym przepisem sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym

i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznaje takie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów

(art. 120 tej ustawy).