Zdaniem DIAS w niniejszej sprawie poszczególne czynności wchodzące w skład opisanych w umowach świadczeń ("wykonanie", "dostarczenie", "montaż") nie stanowią celu samego w sobie i nie stanowią odrębnych świadczeń podlegających odrębnym zasadom opodatkowania podatkiem od towarów i usług, lecz są środkami służącymi do wykonania kompleksowej usługi dostawy i montażu domu modułowego. Spółka w kontrolowanym okresie wykonywała zatem świadczenie kompleksowe, gdyż wszystkie opisane czynności były ze sobą tak ściśle powiązane, że obiektywnie tworzyły w aspekcie gospodarczym jedną i nierozerwalną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter. Realizacja przedmiotowego świadczenia wymagała podjęcia wielu czynności, które nie stanowiły celu samego w sobie i nie stanowiły odrębnych świadczeń podlegających odrębnym stawkom podatkowym, lecz były środkami służącymi każdorazowo do wykonania ww. kompleksowego świadczenia. Elementem dominującym była dostawa domu modułowego, a natomiast usługa jego transportu i montażu, na działce klienta miała charakter pomocniczy w stosunku do świadczenia głównego, gdyż nie stanowiła dla klienta celu samego w sobie, lecz służyła realizacji świadczenia głównego.
Według DIAS nieprawidłowości, które stwierdzono w rozliczeniu podatku VAT za pierwszy kwartał 2023 r., nie były skutkiem celowego działania podatnika, lecz skutkiem błędnego rozumienia przepisów w zakresie klasyfikacji i opodatkowania sprzedaży domów modułowych. Działania podatnika nie miały znamion oszustwa. Spółka nie miała zaległości podatkowych wobec budżetu Państwa. W toku prowadzonego postępowania współpracowała z organem, aktywnie uczestnicząc w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Natomiast Spółka nie podjęła żadnych działań w celu usunięcia skutków stwierdzonych nieprawidłowości, tj. nie złożyła korekt deklaracji i nie uregulowała należności podatkowych. Przesłanki te, kierując się zasadą proporcjonalności, uzasadniały zdaniem organu odwoławczego zastosowanie 10% stawki sankcyjnej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła:
1) art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej jako: o.p.) poprzez naruszenie zasady legalizmu, jako konsekwencja dokonanych naruszeń wymienionych niżej przepisów prawa;
2) art. 121 o.p. i art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady zaufania polegające na wydaniu skarżonej decyzji, kwestionującej stosowaną przez podatnika stawkę podatku VAT pomimo tego, że podatnik działa na rynku wiele lat i stawka ta nigdy nie została podważona, w szczególności w toku podejmowanych wobec podatnika przez właściwy urząd skarbowy czynności;
3) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej, polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego badanej sprawy;
4) art. 124 o.p. poprzez naruszenie zasady przekonywania ze względu na brak przedstawienia rzetelnych podstaw podjętego rozstrzygnięcia;
5) art, 180 § 1 o.p. w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm., dalej jako: "ustawa o KAS") zw. z art. 120 o.p. oraz art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez dopuszczenie jako dowodu w sprawie stanowiska w ramach obszaru klasyfikacji z dnia 3 czerwca 2024 r. (nr 0110-KS12-2.502.11.2024.5.PS) w sprawie domu modułowego "C." i stanowiska w ramach obszaru klasyfikacji z dnia 3 czerwca 2024 r. (nr 0110-KSI2-2.502.12.2024.5.AK) w sprawie domu modułowego "E." pomimo tego, że dokumenty te zostały wydane bez podstawy prawnej i jako takie są sprzeczne z prawem;
6) art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę wybranych przez organ dowodów;
7) art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 210 § 4 o.p. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego decyzji oraz prawnego skarżonej decyzji;
8) art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146ea pkt 1 u.p.t.u. poprzez nieprawidłowe zastosowanie do świadczonych przez Spółkę usług budowlanych w zakresie budownictwa modułowego na cele mieszkaniowe 23% stawki podatku VAT;
9) art. 41 ust. 12 i z art. 41 ust. 2 w zw. z art. 146ea pkt 2 u.p.t.u. poprzez błędne niezastosowanie do świadczonych przez Spółkę usług budowlanych w zakresie budownictwa modułowego na cele mieszkaniowe 8% stawki podatku VAT
10) art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. a i c u.p.t.u. poprzez nieprawidłowe ustalenie Spółce dodatkowego zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy nie zaistniały ku temu podstawy.
W uzasadnieniu skargi jej autor podnosił, że Dyrektor KIS nie jest należycie umocowany do sporządzania stanowisk w ramach obszaru klasyfikacji. Wydawanie tych dokumentów nie jest wprost wskazane w art. 22 ust. 1 ustawy o KAS ani nie może być uznane za realizujące któreś ze wskazanych w tym przepisie zadań Dyrektora KIS, jednocześnie Dyrektor KIS, jako organ publiczny, musi działać w granicach i na podstawie prawa - niedopuszczalne jest samowolne nadawanie sobie przez niego w regulaminie organizacyjnym kompetencji niewynikających z prawa.
Zdaniem Spółki nie można zgodzić się z organem, że: "Dominującym elementem świadczenia jest dostawa, całkowicie wykończonego domu całorocznego gotowego do zamieszkania, natomiast elementem pomocniczym, który jest niezbędny do wykonania świadczenia. są usługi transportu i montażu domu modułowego.". Ustalenie to jest według podatnika wprost sprzeczne z zeznaniami świadków, a także z perspektywą klientów Spółki, którzy wedle zeznań świadków usługi Spółki również odbierają jako budowę domu.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 12 listopada 2025 r. pełnomocnik Spółki wskazał, że popiera skargę, powołał się na wiążącą informację stawkową Dyrektora KIS z 19 września 2025 nr 0111-KDSB1-2.440.250.2024.6.DS, dołączył dokumentację fotograficzną w postaci 10 arkuszy fotograficznych w formacie A3. Wspólniczka skarżącej H. B. wskazała, że popiera skargę i podała, że informacja KIS została wydana na podstawie informacji nieszczegółowych, pytanie było sformułowane przez organ, bez udziału strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, jednakże z innych powodów niż zawarte w skardze. Zarzuty skargi nie mogą być natomiast, jako przedwczesne, rozpoznawane na tym etapie postępowania.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie wkraczając w nową sprawę Sąd uznał, że organ naruszył przepisy postępowania w taki sposób, że na tym etapie nie można jeszcze merytorycznie odnosić się do sprawy.
Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 207 § 1 i § 2 O.p. organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ponadto decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji.
W myśl natomiast art. 233 O.p. organ odwoławczy ma kilka możliwych, dostępnych sobie rozstrzygnięć. Po pierwsze może utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji (taka sytuacja po części zachodzi w rozpoznawanej sprawie). Po drugie może uchylić decyzję w całości lub części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy lub umorzyć postępowanie w sprawie. Może także, uchylając decyzję, przekazać sprawę do ponownego rozpoznania lub umorzyć postępowanie odwoławcze.
Z kolei art. 201 O.p. zawiera przesłanki zawieszenia postępowania. Zgodnie z brzmieniem § 1c pkt 1 lit b) organ podatkowy może zawiesić postępowanie z urzędu lub na wniosek strony, jeżeli stan faktyczny lub zagadnienie prawne będące przedmiotem zawieszanego postępowania i innego postępowania w sprawach dotyczących tej samej strony są podobne, a pomiędzy tymi postępowaniami nie występuje związek, o którym mowa w lit. a. Z taką właśnie argumentacją mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy zwrócić uwagę na kilka jej aspektów determinujących w istocie sposób jej rozstrzygnięcia. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku, po przeprowadzeniu kontroli celnoskarbowej i postępowania podatkowego, decyzją nr 318000-CKK1-2.5001.8.2024.135 z 17.02.2025 r. dokonał B. Spółka Jawna (dalej: Spółka; B.; Skarżąca) odmiennego, aniżeli zadeklarowano rozliczenia w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2023 r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązania podatkowe za te okresy (w wysokości 10 % kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego oraz kwoty zawyżenia różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe). W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ten ustalił, że przy sprzedaży domów modułowych na rzecz osób fizycznych Spółka zastosowała niewłaściwą, obniżoną stawkę podatku od towarów i usług 8 %, zamiast podstawowej 23 % (przez co zaniżyła zobowiązanie podatkowe w podatku VAT do wpłaty w łącznej wysokości 436.070 zł oraz zawyżyła różnicę podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe w łącznej wysokości 52.608 zł). Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu I instancji, pełnomocnik Spółki złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Naczelnikowi PUCS do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją z 28 lipca 2025 r. nr 2001-IOV2.4103.49.2025 utrzymał w mocy ww. decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno - Skarbowego w Białymstoku z 17 lutego 2025 r. nr 318000-CKK1-2.5001.8.2024.135 w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kw. 2023 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za ww. okres rozliczeniowy. Natomiast postanowieniem z tego samego dnia nr 2001-IOV-2.4103.49.2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, po rozpatrzeniu wniosku Strony z 4 lipca 2025 r., zawiesił prowadzone przez organ postępowanie odwoławcze w zakresie podatku od towarów i usług za II, III i f V kw. 2023 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za ten czas. Co ważne organ odwoławczy nie dokonał żadnego formalnego podziału lub wyodrębnienia postępowania odwoławczego.
Odnosząc powyższe do obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa stwierdzić należy z całą stanowczością, że organ odwoławczy naruszył przepisy Ordynacji podatkowej w sposób istotny, co nie mogło się ostać w sprawie. Żaden bowiem wymieniony na wstępie przepis nie daje możliwości i uprawnień organowi do władczego dzielenia postępowania i orzekania tylko w określonym zakresie. Przypomnieć w tym miejscu należy, że organ może utrzymać decyzję w mocy jako całość (art. 207 § 1 pkt 1 O.p.), a pewnego "rozbicia" decyzji może dokonać wyłącznie wtedy gdy uchyla decyzję w części (art. 207 § 1 pkt 2 O.p.). W przedmiotowej sprawie natomiast organ odwoławczy wydał decyzję co do części odwołania, nie odnosząc się w niej w ogóle do pozostałej części odwołania skarżącego. Uczynił to natomiast w postanowieniu o zawieszeniu postępowania, które również zostało wydane z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej. Przypomnieć bowiem należy, że przepis powoływanego na wstępie art. 201 O.p. § 1c pkt 1 lit. b) na który powołuje się organ, daje możliwość zawieszenia postępowania (jako całości a nie jego części), wyłącznie w sytuacji, jeżeli stan faktyczny lub zagadnienie prawne będące przedmiotem zawieszanego postępowania i innego postępowania w sprawach dotyczących tej samej strony są podobne, a pomiędzy tymi postępowaniami nie występuje związek, o którym mowa w lit. a. Zwrot "zawieszanego postępowania i innego postępowania dotyczącego tej samej strony" jest jasny, czytelny i nie wzbudza żadnych wątpliwości Sądu. Abu organ mógł zastosować ten zapis muszą być prowadzone minimum dwa postępowania co do tego samego podatnika. W rozpoznawanej sprawie mamy jednak do czynienia tylko z jednym postępowaniem, jedną decyzją pierwszoinstancyjną i jednym odwołaniem od niej. Oznacza to, że organ II instancji rozpoznając odwołanie mógł zastosować wyłącznie rozstrzygnięcie przewidziane w art. 233 O.p. Niewątpliwie nie mógł natomiast dzielić postępowania odwoławczego na dwie części i orzekać merytorycznie co do jednej z nich, jednocześnie zawieszając postępowanie w zakresie drugiej.
Powyższe, stanowiąc istotne naruszenie procedury odwoławczej musiało być dostrzeżone przez Sąd z urzędu, co spowodowało konieczność wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia. Jednocześnie zagadnienie to nie uprawniało Sądu do rozpoznawania sprawy merytorycznie pod kątem przedstawionych w skardze zarzutów.
W tym stanie rzeczy wobec stwierdzonych naruszeń zasad postępowania podatkowego oraz regulacji dotyczących decyzji podatkowej Wojewódzki Sad Administracyjny w Białymstoku, działając na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, § 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w pkt 3 orzeczenia.