Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z 14 sierpnia 2025 r. nr 2001-IOD.4102.32.2025 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "NPUCS") z 21 maja 2025 r. nr 318000-CKK1-1.5001.109.2023.160 o odmowie umożliwienia S. W. (dalej: "skarżący") zapoznania z zapisanymi na płycie DVD (poz. 106 akt sprawy), tj.: odpowiedzią na wniosek o międzynarodową wymianę informacji o numerze referencyjnym [...] przesłaną pismem z 2 września 2024 r. nr 3001-ICM.541.23.2024 wraz z poniższymi załącznikami nr 16 i nr 17 do odpowiedzi:
- załącznikiem nr 16, na który składa się: akt powołania Dyrektora V. Ltd i dokumenty przyjęcia stanowisk Dyrektora i Sekretarza V. Ltd z 8 sierpnia 2024 r., uchwała Rady Dyrektorów V. Ltd z 8 sierpnia 2024 r., porozumienie zawarte 30 sierpnia 2019 r. między B. sp. j. i V. Ltd, regulamin Rady Zarządzającej Dyrektorów z 25 września 2019 r., zawiadomienie o zmianie osoby upoważnionej do reprezentacji sądowej i prawnej V. Ltd z 25 września 2024 r., uchwała o powołaniu Dyrektora V. Ltd z 25 września 2024 r., uchwały Rady Zarządzającej Dyrektorów V. Ltd z 25 września 2019 r. i z 20 października 2019 r., oświadczenie skarżącego, pełnomocnictwo udzielone skarżącemu do reprezentowania V. Ltd jako wspólnika B. sp.j. i potwierdzenie akceptacji pełnomocnictwa, 2 pełnomocnictwa z 26 listopada 2019 r., zawiadomienie o posiedzeniu Rady Zarządzającej Dyrektorów V. Ltd z 15 października 2019 r., uchwały wspólników V. Ltd z 25 i 26 września 2019 r., informacja o operacjach na rachunku bankowym V. Ltd.
- załącznikiem nr 17, stanowiącym Sprawozdanie finansowe V. Ltd za okres od 8 sierpnia 2019 r. do 31 grudnia 2020 r.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że NPUCS postanowieniem z 12 września 2024 r. wyłączył z akt kontroli celno-skarbowej nr 318000-CKK1-1.5001.109.2023 prowadzonej wobec skarżącego - wymienionych w sentencji postanowienia - dokumenty (zapisane na płycie DVD - poz. 106 akt sprawy), w ten sposób, że uchylił ich jawność dla strony w części dotyczącej ww. formularza odpowiedzi na wniosek, poprzez ich animizację. Uchylając jawność przedmiotowych dokumentów dla strony wskazał na interes publiczny przejawiający się koniecznością ochrony danych osób trzecich, informacji objętych tajemnicą bankową oraz informacji objętych tajemnicą skarbową. Jednocześnie w aktach sprawy pozostawił zanonimizowane wydruki wyciągów formularza odpowiedzi na wniosek i załączników do niego (nr 16 i nr 17).
Pismem z 13 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się z wnioskiem o przesłanie kopii płyty z poz. 106 akt postępowania, ponieważ - jak stwierdził - nie znajdowała się ona w materiałach doręczonych pełnomocnikowi.
Postanowieniem z 21 maja 2025 r. nr 318000-CKK1-1.5001.109.2023.160, NPUCS odmówił umożliwienia stronie zapoznania się z ww. dokumentami, wyłączonymi z akt sprawy ze względu na ochronę interesu publicznego, którego przesłankami były:
- ochrona danych osobowych osób nieobjętych kontrolą celno-skarbową, tj. imienia, nazwisk, stanowisk, adresów mailowych, numerów telefonów (dotyczy odpowiedzi na wniosek międzynarodową wymianę informacji), numerów paszportów i adresów zamieszkania (dotyczy załącznika nr 16),
- ochrona informacji objętych tajemnicą bankową, tj. numeru rachunku bankowego należącego do V. Limited (dotyczy odpowiedzi na wniosek o międzynarodową wymianę informacji i załącznika nr 16),
- ochrona informacji objętych tajemnicą skarbową, tj. indywidualnych danych zawartych w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, w tym przypadku podmiotu V. Ltd, niebędącego stroną postępowania (dotyczy załącznika nr 17).
Jednocześnie, jak wynika z postanowienia, w aktach sprawy organ I instancji pozostawił zanonimizowane wydruki wyciągów formularza odpowiedzi na wniosek i załączników do niego (nr 16 i nr 17).
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z ww. dokumentami, wyłączonymi z akt sprawy ze względu na ochronę interesu publicznego.
DIAS za bezzasadne uznał argumenty pełnomocnika dotyczące uchylenia jawności dokumentów, co do których skarżący z racji pełnionych funkcji w V. Ltd miał wiedzę. Organ potraktował załączniki jako całość i uchylił częściowo jawność dla strony w stosunku do tych załączników, a nie do poszczególnych dokumentów, wchodzących w zakres przedmiotowych załączników. Podał, że z pisma NPUCS z 30 czerwca 2025 r. wynika, iż dokumenty, które wskazał pełnomocnik strony, tj. porozumienie z 30 sierpnia 2019 r., uchwały z 25 września 2019 r. i z 20 października 2019 r. z posiedzeń, które odbyły się z udziałem skarżącego, akceptacja podatnika o udzielenie mu pełnomocnictwa, pełnomocnictwa udzielone przez skarżącego J. M., O. S., zwołanie przez skarżącego posiedzenia z 15 października 2019 r. - nie zostały zanonimizowane i w aktach znajduje się pełna treść tych dokumentów - poz. 106 karty 24 verte, 25, 30, 31, 31 verte, 35, 35 verte, 37, 37 verte w aktach. Strona została zapoznana z tymi dokumentami, ponieważ na wniosek pełnomocnika z 24 września 2024 r. ww. dokumenty zostały mu przesłane pismem z 1 października 2024 r.
Odnosząc się do zarzutu umieszczenia w aktach sprawy wydruku stron zawierających "szerokie białe pola", DIAS wskazał, że "białe pola" na stronach wydruku odpowiedzi na wniosek o międzynarodową wymianę informacji (poz. 106/4, 106/5 verte, 106/7, 106/10 verte, 106/12 i 106/12 verte, 106/13, 106/14) są wynikiem odwzorowania otrzymanego formularza odpowiedzi. Odpowiedź oryginalna w formacie XML, otrzymana od administracji z Malty, została wygenerowana w programie i zamieniona na pdf, i nie ma mowy w tej sytuacji o żadnej ingerencji NUCS, za wyjątkiem zanonimizowania niektórych danych.
Poza tym organ odwoławczy podniósł, że załączniki do odpowiedzi na wniosek o wymianę informacji (RIF) o numerze referencyjnym [...] o numerach od 1 do 15, na które powołuje się pełnomocnik w zażaleniu, wg pisma NPUCS z 30 czerwca 2025 r., znajdują się pod następującymi pozycjami akt sprawy:
- załączniki o nr 1, 7, 8, 13 - poz. 89 akt sprawy (w całości w aktach),
- załączniki o nr 2, 3, 4, 9, 10, 11, 12 - poz. 91 akt sprawy (zanonimizowane),
- załączniki nr 5 i nr 6 zostały w całości wyłączone z akt sprawy postanowieniem nr 318000-CKKl1.5001.109.2023 06.2024 r. - poz. 91 akt sprawy,
- załączniki nr 14 i 15 - poz. 104 akt sprawy (w całości w aktach).
DIAS wskazał ponadto, że administracja podatkowa Malty swoją odpowiedź przekazała w dwóch częściach – 24 maja 2024 r. wraz z załącznikami o nr 1-13 (poz. 89 akt sprawy) i 2 września 2024 r. wraz z załącznikami o nr 14 - 17 (poz. 104 akt sprawy).
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że zarzut, iż w zaskarżonym postanowieniu nie ma odwołania się do załączników od nr 1 do 15 i że nie ma ich wśród wydruków znajdujących się w poz. 106 jest bezprzedmiotowy, gdyż załączniki te znajdują się w aktach sprawy w innych pozycjach (jak wyżej). Dodał, że postanowienie z 12 września 2024 r. nr 318000-CKKl-l.5001.109.2023.106 odnosi się wyłącznie do drugiej części odpowiedzi na wniosek o międzynarodową wymianę informacji z administracją podatkową Malty wraz z załączonymi do wniosku dokumentami o nr 16 i 17, które należało wyłączyć z akt sprawy i uchylić ich jawność dla strony w części.
Mając na względzie powyższe DIAS stwierdził, że jawność postępowania i czynny udział strony w tym postępowaniu nie mają charakteru nieograniczonego.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Działający w jego imieniu pełnomocnik, zaskarżając w całości postanowienie DIAS, zarzucił mu naruszenie:
1) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 zw. z art. 120, art. 121 §, art. 122, art. 127, art. 187 § 1, art. 191, art. 207 § 2, art. 210 § 4 i art. 229 w zw. z art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111 ze zm., dalej: "o.p."), poprzez niewłaściwe zastosowanie mające wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, zapisanymi na płycie DVD (poz. 106 akt sprawy), mimo iż:
a) w dacie rozpoznania zażalenia organ II instancji nie dysponował aktami postępowania prowadzonego przez NPUCS, w tym w szczególności nie miał dostępu do płyty DVD (poz. 106 akt sprawy), a tym samym nie mógł dokonać rzeczywistej, merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia;
b) organ II instancji nie odniósł się w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia do zarzutu skarżącego, polegającego na zakwestionowaniu, iż dokumenty wydrukowane i dołączone do akt sprawy rzeczywiście odpowiadają wszystkim dokumentom zawartym na płycie DVD, a tym samym - że materiał dowodowy w aktach jest kompletny i autentyczny,
- co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy, sporządzenia wadliwego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postępowania, które w zakresie odniesienia się do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy w zasadzie sprowadza się do zreferowania na stronach 5/8 i 6/8 postanowienia treści pisma NPUCS z 30 czerwca 2025 r. bez jakiegokolwiek zweryfikowania stanowiska organu I instancji, co podważa ideę postępowania dwuinstancyjnego i pozwala zakwestionować przestrzeganie zasad prowadzenia postępowania podatkowego, o których mowa w przepisach wymienionych na wstępie niniejszego zarzutu;
2) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 w zw. z art. 179 § 1 i § 2 w zw. z art. 178 § 1 i 3 w zw. z art. 179a w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 120 w zw. z art. 123 § 1, art. 129, art. 180 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p. oraz w zw. z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie mające wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, zapisanymi na płycie DVD (poz. 106 akt sprawy) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, zapisanymi na płycie DVD (poz. 106 akt sprawy), w którym niezgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym uznano, iż przesłanką wyłączenia dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny jest ochrona danych osobowych podmiotów nieobjętych kontrolą celno-skarbową, ochrona informacji bankowej w postaci numeru rachunku bankowego i ochrona informacji skarbowej w postaci bliżej niezidentyfikowanych dokumentów, co doprowadziło do uniemożliwienia skarżącemu zapoznania się z dokumentami zamieszczonymi na płycie DVD (poz. 106 akt sprawy) i faktycznie - z uwagi na walor informacji zawartych na płycie DVD - pozbawia skarżącego możliwości udziału w aktualnie prowadzonej z jego udziałem sprawie podatkowej i prezentowania swojego stanowiska.