- niewłaściwe zastosowanie art. 179 § 2 o.p., tj. nieuzasadnione odmówienie udostępnienia skarżącej opinii biegłego, stanowiącej dowód w sprawie, oraz umożliwienia sporządzenia jej kopii lub fotokopii, w sytuacji, gdy organ nie wykazał, na czym konkretnie i aktualnie polegałby uszczerbek w interesie publicznym w chwili wydawania postanowienia przez NPUCS oraz DIAS.
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 121 § 1 o.p. w zw. z art. 124 o.p. poprzez brak rzetelnego i wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia DIAS, w którym poprzestano na powieleniu stanowiska Prokuratury (dysponenta materiału), bez samodzielnej i krytycznej weryfikacji oraz bez dokonania aktualnej oceny wagi interesu publicznego (dobro śledztwa) w kontekście konkretnego postępowania podatkowego skarżącej, co tym samym spowodowało, że organ uchylił się od wyjaśnienia skarżącej zasadności przesłanek skutkujących utrzymaniem w mocy odmowy udostępnienia Spółce opinii;
- art. 122 o.p. w zw. z art. 179 § 1 o.p. poprzez brak ponownego i aktualnego zbadania przesłanek do wyłączenia jawności dokumentu przez NPUCS w momencie wydawania postanowienia o odmowie z 8 lipca 2025 r., a następnie przez DIAS
w postępowaniu zażaleniowym, tj. brak pozyskania i weryfikacji aktualnego (na dzień wydawania postanowienia) stanowiska Prokuratury Okręgowej co do konieczności utrzymania tajności opinii, co doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, że wola dysponenta materiałów z 14 stycznia 2025 r. oraz z 5 sierpnia 2025 r. ma charakter bezwzględnie wiążący dla organów podatkowych;
- art. 217 § 2 o.p. w zw. z art. 124 o.p. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia NPUCS (utrzymanego w mocy przez DIAS) w sposób zbyt lakoniczny, który nie wskazywał konkretnych powodów i podstaw faktycznych do zastosowania art. 179 § 1 o.p., tym samym uniemożliwiając skarżącej skuteczną obronę jej praw i czynny udział w postępowaniu;
- art. 123 § 1 o.p. w zw. z art. 178 § 1 o.p. poprzez nieuzasadnione ograniczenie prawa skarżącej do wglądu i zapoznania się z dowodem, tj. opinią biegłego, który został włączony do akt sprawy podatkowej i ma istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie fundamentalnej zasady czynnego udziału strony oraz prawa do obrony.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do odmowy udostępnienia Stronie materiałów dowodowych w postaci opinii biegłego z zakresu obrotu instrumentami finansowymi z 11 maja 2023 r. oraz umożliwienia sporządzania jej kopii lub fotokopii, pochodzącej z akt postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...], prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie. Przystępując do analizy zasadności skargi, należy zaznaczyć, iż organ prawidłowo wskazał na przepis art. 123 Ordynacji podatkowej, dotyczący jawności postępowania podatkowego, z którym skorelowany jest art. 123 § 1 tej ustawy, przewidujący zasadę czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu. W dalszej kolejności słusznie wskazał na przepis art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Wyjątki od zasady wyrażonej w art. 178 Ordynacji podatkowej wprowadza art. 179 ustawy. Zgodnie z jego treścią, przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ skarbowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Pojęcie interesu publicznego należy do kategorii tzw. pojęć nieostrych, które w toku wykładni wymaga zindywidualizowania w odniesieniu do konkretnego przypadku. Mając na uwadze powyższe przepisy i ich rozumienie na gruncie prawa podatkowego organ słusznie stwierdził, że w niniejszej sprawie interesem publicznym, na który zasadnie powołuje się Naczelnik Podlaskiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku, jest dobro śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie. W pismach kierowanych do Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (pismo z 14.01.2025 r. oraz z 5.08.2025 r.) prokurator wyraźnie wskazywał, że nie wyraża zgody na udostępnienie Stronie postępowania opinii biegłego z zakresu obrotu instrumentami finansowymi z 11 maja 2023 r. Szczegółowe uzasadnienie zawiera także postanowienie z 8.09.2025 r. Jak już wyżej wykazano, w przedmiotowej sprawie jawność dokumentu, o którego udostępnienie wnioskował pełnomocnik Strony, została postanowieniem Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z 31.01.2025 r. wyłączona z uwagi na potrzebę ochrony interesu publicznego, wyrażającą się dobrem prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie. W przypadku wydania takiego postanowienia organ podatkowy jest związany jego treścią, odmawia Stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z jawności, bez konieczności ponownego badania interesu publicznego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17.09.2014 r., sygn. akt I SA/Gd 572/14). Dodać także należy, iż jak wynika ze stanowiska prezentowanego w judykaturze - w sytuacji, gdy organ wyłącza z akt sprawy poszczególne dokumenty z powodu objęcia ich tajemnicą państwową lub ze względu na interes publiczny, ograniczając tym samym uprawnienia strony postępowania, określone w art. 178 Ordynacji podatkowej, postanowienie w tym przedmiocie podlega kontroli instancyjnej lub sądowej w ramach badania prawidłowości decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6.04.2016 r. sygn. akt I SA/ Bk 239/16 oraz WSA w Lublinie z dnia 20.02.2008 r., sygn. akt I SA/Lu 800/07). Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż organy zasadnie odmówiły zapoznania się z wyłączonymi dokumentami. Nie wystąpiło też naruszenie art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej, ponieważ uzasadnienie postanowienia organu zawiera niezbędne elementy i wskazuje na powody rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak ponownego i aktualnego zbadania przesłanek do wyłączenia jawności dokumentu, w ocenie Sądu jest on także niezasadny. Jak wynika bowiem z akt sprawy Opinia biegłego z zakresu obrotu instrumentami finansowymi z 11 maja 2023 r., o udostępnienie której wnioskowała Strona, została przekazana organowi I instancji przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie. Przekazując ww. opinię. Prokurator nie wyraził zgody na wgląd do opinii biegłego, a także na wykonanie odpisów lub kopii tej opinii. W piśmie z 5.08.2025 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie poinformował, że Prokuratura nie zmieniła swojego stanowiska w przedmiocie odmowy udostępnienia Spółce m.in. ww. opinii. Dodatkowo Prokurator poinformował, że postanowieniem z dnia 19 maja 2025 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie nie uwzględnił zażalenia Spółki S. D. S.A. na odmowę udostępnienia akt sprawy przez prokuratora i utrzymał w mocy jego decyzję. W tej sytuacji organy, związane stanowiskiem dysponenta procesowego przedmiotowych materiałów dowodowych, nie mogą wbrew jego woli udostępnić stronie wnioskowanych dokumentów. W związku z powyższym wskazanie, jako przesłanki odmowy udostępnienia materiału dowodowego, na interes publiczny, o którym mowa w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, którym jest dobro śledztwa, ma swoje uzasadnienie w przedmiotowej sprawie. Wola dysponenta materiałów o odmowie udostępnienia ich Stronie postępowania ma dla organów podatkowych charakter wiążący.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.