3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
4. W piśmie z 26 maja 2025 r. skarżący poszerzył dotychczasową argumentację wyrażoną w skardze, w szczególności odnosząc się w sposób szczegółowy do fragmentów uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Do pisma skarżący dołączył załączniki wskazane w treści pisma, tj. umowę współpracy z P., protokół przesłuchania M. G. z 22 czerwca 2022 r., przykładowe maile, odpis KRS D., umowy z N. S.A. z 31 lipca 2018 r., pismo P. z 26 marca 2021 r., pismo O. z dnia 15 marca 2021 r., protokół przesłuchania świadka M. S., protokół wyjaśnień skarżącego z 23 czerwca 2022 r.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja DIAS
z 26 listopada 2024 r. nr 2001-IOV-2.4103.22.2024, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika PUCS z 29 marca 2024 r. nr 318000-CKZ-3.1.5001.103.2023.28 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2019 r. do kwietnia 2020 r. oraz w przedmiocie określenia obowiązku zapłaty podatku wynikającego z faktur wystawionych w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. za miesiące luty-kwiecień 2019 r., czerwiec-październik 2019 r., styczeń-kwiecień 2020 r.
5. Zaskarżone rozstrzygnięcie było wynikiem ustalenia, że skarżący był świadomym uczestnikiem fikcyjnego obrotu i w rzeczywistości towar widniejący na wystawionych na jego rzecz fakturach VAT był importowany do Polski bezpośrednio przez N. S.A., a nie podmioty poprzedzające tę spółkę w fikcyjnym w istocie łańcuchu transakcji. W związku z tym uczestniczący w tym łańcuchu skarżący w rzeczywistości nie zakupił towaru od jego rzekomych kontrahentów i nie dokonał jego sprzedaży na rzecz N. S.A., wbrew treści wystawianych przez skarżącego faktur VAT. Nie stwierdzały więc rzeczywistości faktury wystawione przez skarżącego na rzecz N. S.A., mające dokumentować dostawę towarów pochodzenia azjatyckiego, w efekcie czego powstało również zobowiązanie podatkowe na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u.
6. Przechodząc do rozstrzygnięcia sporu w tym zakresie trzeba w pierwszej kolejności nakreślić ramy prawne, w jakich poruszały się organy podatkowe. Odmawiając skarżącemu prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez podmioty: I. sp. z o.o., B. sp. z o.o. sp.k., P. sp. z o.o., O. sp. z o.o. i N. S.A. na rzecz skarżącego organy powołały się na art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u.
7. Zgodnie z art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) u.p.t.u., w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
W świetle tej regulacji prawo do odliczenia podatku od towarów i usług, gwarantujące realizację zasady neutralności podatku VAT, realizowane jest w oparciu o faktury dokumentujące transakcje, które muszą być wiarygodne tak od strony formalnej jak i materialnej. Oznacza to, że muszą odzwierciedlać transakcje zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Od tej zasady u.p.t.u. przewiduje szereg wyjątków, a jeden z nich uregulowany został w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a). Zgodnie z tym przepisem nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności.
8. Wymienione przepisy prawa krajowego stanowią implementację art. 17 Szóstej Dyrektywy Rady (77/388/EWG) z dnia 17 maja 1977 r. (obecnie art. 167 oraz art. 168 dyrektywy 2006/112/WE, a ich wykładnia – niejednokrotnie prezentowana w judykatach sądów administracyjnych – prowadzi do wniosku, że aby podmiot będący podatnikiem podatku od towarów i usług mógł obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu sprzedaży towarów i usług, nabycie towaru (usługi) ujęte w fakturze musi mieć związek z sprzedażą opodatkowaną. Sam fakt posiadania oryginału danego dokumentu nie przesądza o prawdziwości zdarzeń z niego wynikających. Źródłem prawa do odliczenia podatku naliczonego nie jest sama faktura, lecz nabycie towaru lub usługi i wykorzystanie do wykonywania czynności opodatkowanych. Tylko faktura rzetelna od strony podmiotowej i przedmiotowej, tzn. dokumentująca rzeczywistą czynność opodatkowaną podatnika, przez niego wykonaną i udokumentowaną tą fakturą, daje jej odbiorcy uprawnienie do odliczenia wykazanego w niej podatku (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. I SA/Bk 542/13, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Za utrwalony należy uznać przy tym pogląd, że uprawnienie do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nie istnieje, gdy wystawiona faktura w rzeczywistości nie odpowiada faktycznemu zdarzeniu gospodarczemu. W szczególności zaś, gdy zdarzenie gospodarcze w ogóle nie zaistniało, zaistniało w innej niż wskazano dacie lub w rozmiarach innych niż wynika to z faktury bądź zaistniało między innymi, niż to stwierdza faktura podmiotami gospodarczymi, podatnik traci prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z takiego dokumentu (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 749/15, z dnia 6 października 2020 r., sygn. akt I FSK 2008/17).
9. Niewystarczającym jest dla prawa do odliczenia podatku z danej faktury ustalenie, że dany towar znalazł się w posiadaniu nabywcy, jeżeli nie zostanie wykazane, że to w wyniku czynności udokumentowanej tą właśnie fakturą, rodzącej u sprzedawcy powstanie obowiązku podatkowego, doszło do nabycia tego towaru. Prawo do odliczenia podatku naliczonego u nabywcy towaru przysługuje z tytułu podatku należnego powstałego u jego zbywcy, będącego następstwem realizacji przez zbywcę czynności opodatkowanej (sprzedaży towaru lub świadczenia usługi), a nie z tytułu uzyskania przez nabywcę prawa własności towaru, w jakikolwiek sposób i od jakiegokolwiek podmiotu (por. wyroki NSA z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I FSK 1933/14, z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt I FSK 339/21).
10. Na gruncie przepisów dyrektywy VAT, Trybunał Sprawiedliwości UE zwracał uwagę w swoich orzeczeniach, że jedynie gdy nie doszło do oszustwa lub nadużycia raz nabyte prawo do odliczenia, trwa (np. wyroki w sprawach C-400/98 i C-396/08). Prawo do odliczenia podatku naliczonego, jakkolwiek o fundamentalnym znaczeniu dla systemu VAT opartego na neutralności tego podatku, może jednak doznać wyjątku w tych wszystkich przypadkach, gdy miało miejsce działanie w nieuczciwych celach lub w celu nadużycia prawa. TSUE akcentował, że dla stwierdzenia nadużycia wymagane jest, po pierwsze, aby transakcje, pomimo iż spełniają formalnie przesłanki przewidziane w odpowiednich przepisach Szóstej Dyrektywy (Dyrektywy 2006/112/WE) i ustawodawstwa krajowego transponującego tę Dyrektywę, skutkowały uzyskaniem korzyści podatkowej, której przyznanie byłoby sprzeczne z celem tych przepisów. Po drugie, z ogółu obiektywnych okoliczności powinno również wynikać, że zasadniczym celem tych transakcji jest uzyskanie korzyści podatkowej. Podmioty nie mogą bowiem powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie.
W rzeczywistości zatem nie można poszerzać zakresu uregulowania wspólnotowego tak, aby objąć nim nadużycia podmiotów gospodarczych, to znaczy transakcje, które nie są przeprowadzane w ramach zwykłych transakcji handlowych, lecz wyłącznie w celu nadużycia korzyści przewidzianych w prawie wspólnotowym. Walka z oszustwem, unikaniem opodatkowania i ewentualnymi nadużyciami jest celem uznanym i wspieranym przez Szóstą Dyrektywę (aktualnie Dyrektywę 2006/112/WE). Przesłanki te nie zostają spełnione w przypadku transakcji stanowiących nadużycie i sądy krajowe dokonują oceny ich rzeczywistej treści i znaczenia, wskazując przy tym całkowicie pozorny charakter tych transakcji, jak również powiązania natury prawnej, ekonomicznej i osobowej pomiędzy podmiotami biorącymi udział w schemacie optymalizacji podatkowej (por. wyrok z 21 lutego 2006 r. w sprawie Halifax o sygn. C-255/02, dostępny w LEX nr 175869, pkt 68-71 i pkt 81; wyrok z 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03 i C-484/03). W innych orzeczeniach TSUE wielokrotnie potwierdzał, że państwa członkowskie mają uzasadniony interes w podejmowaniu odpowiednich kroków w celu ochrony swych interesów finansowych, a zwalczanie oszustw, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez Szóstą Dyrektywę (zob. wyrok z dnia 10 lipca 2008 r. C-25/07 i przywołane tam wyroki: z dnia 21 lutego 2006 r. w sprawie C-255/02, z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04).
11. Jednocześnie orzecznictwo TSUE wypracowało pogląd, że niezgodne z zasadami funkcjonowania prawa do odliczenia przewidzianymi w dyrektywie VAT jest sankcjonowanie odmową możliwości skorzystania z tego prawa podatnika, który nie wiedział i nie mógł wiedzieć, że w ramach danej transakcji dostawca dopuścił się przestępstwa lub że inna transakcja w łańcuchu dostaw, dokonana przed transakcją przeprowadzoną przez owego podatnika lub po niej, została dokonana z naruszeniem przepisów o podatku VAT. Wprowadzenie systemu odpowiedzialności bez winy wykraczałoby bowiem poza zakres niezbędny do ochrony interesów Skarbu Państwa.
W rezultacie, ponieważ odmowa przyznania prawa do odliczenia stanowi wyjątek od zasady podstawowej, jaką jest istnienie takiego prawa, właściwe organy podatkowe zobowiązane są wykazać w sposób prawnie wymagany istnienie obiektywnych przesłanek prowadzących do wniosku, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym lub dalszym odcinku łańcucha dostaw (zob. np. wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r. C-285/11 i przywołane tam orzeczenia). W wyroku z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14 TSUE przypomniał, odwołując się do jednolitego orzecznictwa, że określenie działań, jakich w konkretnym wypadku można w sposób uzasadniony oczekiwać od podatnika, który zamierza skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT, w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie wiążą się z popełnieniem przestępstwa przez podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, zależy przede wszystkim od okoliczności rozpatrywanej sprawy (zob. też wyrok w sprawach C-80/11 i C-142/11 oraz postanowienie w sprawie C-33/13).
12. Przedmiot rozpoznawanej sprawy czyni uzasadnionym, aby przed dokonaniem oceny poszczególnych dowodów i wynikających z nich okoliczności wyjaśnić pojęcie tzw. karuzeli podatkowej oraz przyjętych pojęć wykorzystywanych
w celu opisywania tego rodzaju działań, bowiem, jak wynika z decyzji organów podatkowych w rozpoznawanej sprawie, skarżącego uznano za świadomego uczestnika tego rodzaju fikcyjnego obrotu.
Mianem karuzeli podatkowej opisuje się przepływ towarów, albo upozorowanie przepływu towarów, pomiędzy podmiotami zarejestrowanymi w różnych państwach UE. Dochodzi wobec tego do wielu transakcji towarami albo pozorowania przepływu towarów opodatkowanych VAT jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (WDT), które z jednej strony pozwalają na nieuiszczenie należnego podatku przez nierzetelnego podatnika (tzw. "znikającego podatnika") na wstępnym etapie obrotu towarem w kraju, a z drugiej – pozwalają na uzyskanie nienależnego zwrotu różnicy podatku VAT z tytułu WDT. Identyczna korzyść powstaje w sytuacji pozorowania transakcji kończących się wyprowadzeniem towarów poza obszar celny Unii Europejskiej, w tym eksportu towarów, bowiem korzysta on z preferencji w podatku VAT.
Transakcje te przeprowadzane są zwykle w dużych ilościach i bardzo szybko, w taki sposób, aby były one dla organów podatkowych faktycznie niepodważalne. Typowe dla oszustw karuzelowych jest to, że w ramach transakcji handel odbywa się przeważnie prawdziwym towarem, przy czym popularny jest towar, którego nie można zidentyfikować w sposób jednoznaczny; jest on dostatecznie mały i wartościowy, żeby za jego pośrednictwem mogło dojść do maksymalizacji dochodów z popełnianej działalności przestępczej, w szczególności chodzi o elektronikę, telefony komórkowe, tekstylia, ewentualnie o towar typu surowce mineralne, paliwa, stal budowlana, złom żelazny i podobne (P. Hořín, "Oszustwa karuzelowe", wykład Jelenia Góra, 20- 21.4. 2017 r.).
Oszustwo karuzelowe polega w uproszczeniu na uzyskaniu od państwa zwrotu podatku VAT przez podmiot będący ostatnim w obiegu krajowym ogniwem, tzw. "brokerem" – żądaniu zwrotu lub zaniżeniu podatku do wpłaty, który nie został zapłacony na wcześniejszym etapie obrotu. W procederze wyłudzenia VAT, przy wykorzystaniu ciągu transakcji (zarówno faktycznych jak i pozornych) uczestniczy (świadomie albo nieświadomie), w ramach uprzednio zaplanowanych przez oszustów ról, wiele podmiotów gospodarczych, spośród których część czerpie korzyści na jeden z dwóch sposobów: przez brak zapłaty należnego VAT, przez tzw. "znikającego podatnika" lub/i przez otrzymanie przez brokera od organów podatkowych danego państwa zwrotu podatku VAT, który w rzeczywistości nie został uregulowany na wcześniejszych etapach obrotu.
Charakterystyczne role występujące w mechanizmie karuzeli podatkowej to "znikający podatnik", "broker" oraz jeden lub wiele "buforów".
Definicja "znikającego podatnika" (ang. missing trader) została zawarta w art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1925/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania niektórych przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1798/2003 w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej (uchylonego przez rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 79/2012 z dnia 31 stycznia 2012 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania niektórych przepisów rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej).
Zgodnie z tym przepisem "niewywiązujący się podmiot gospodarczy" oznacza podmiot gospodarczy zarejestrowany jako podatnik dla celów VAT, który z potencjalnym zamiarem oszustwa nabywa towar lub usługi bądź symuluje ich nabywanie, nie płacąc podatku VAT, i zbywa je z uwzględnieniem podatku VAT, nie przekazując należnego podatku VAT właściwym władzom państwowym. Rolą znikającego podatnika jest sprzedać towar, wypełnić deklarację VAT i nigdy podatku nie odprowadzić (D. Pauch, "Transakcja karuzelowa jako forma oszustwa w podatku od wartości dodanej", Annales Universitatis Mariae Curie – Skłodowska Lublin – Polonia 2016 r.).
Ostatnim ogniwem w krajowym łańcuchu dostaw jest tzw. broker, który odlicza podatek naliczony od zakupów dokonanych przez bufora, a następnie deklaruje wewnątrzwspólnotową dostawę towarów lub Tax Free (dostawę zwolnioną lub z zastosowaniem 0% stawki podatku), w konsekwencji czego występuje o zwrot VAT (naliczonego) od zakupów, który nie został zapłacony przez znikającego podatnika. W oszustwie karuzeli podatkowej większość podmiotów w niej uczestniczących nie prowadzi działalności gospodarczej, jedynie ją pozorując, aby podmiotowi, który czerpie zyski z przedsięwzięcia (brokerowi), nie można było przypisać świadomego udziału w procederze.
13. Należy zauważyć, że do ustalenia okoliczności faktycznych związanych z mechanizmem oszustwa karuzelowego niezbędne jest zebranie dowodów dotyczących ciągu transakcji składających się na taką karuzelę podatkową i na tym tle dokonanie oceny relacji podatnika z bezpośrednimi kontrahentami. Natomiast ocena stopnia świadomości podatnika co do charakteru transakcji, w jakich brał udział, powinna być dokonywana w pierwszym rzędzie poprzez analizowanie jego zachowania w ramach tych transakcji, a w tle także na podstawie cech charakteryzujących cały mechanizm ujawnionego oszustwa i działań podejmowanych przez uczestniczące w nim podmioty. Należy mieć bowiem na względzie, że jeżeli celem łańcucha dostaw jest oszustwo, a nie prowadzenie działalności gospodarczej, która jest tylko pozorowana, to wszystkie transakcje składające się na taki łańcuch, dokonane przez podmioty świadome ich charakteru lub takie, które powinny mieć taką świadomość, skoro nie są realizowane w celu gospodarczym, lecz uzyskania korzyści podatkowej, pozostają poza systemem podatku od wartości dodanej, nawet gdy dla ich uwiarygodnienia towarzyszy im obrót towarem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. I FSK 1860/17).
14. Zdaniem orzekającego w tej sprawie sądu, takie rozumienie wskazanych przepisów prawa materialnego zaprezentowały organy podatkowe i właściwie je zastosowały.
15. W świetle prawidłowych ustaleń faktycznych możliwe było jednoznaczne stwierdzenie organów podatkowych, że nierzetelne są przyjęte przez skarżącego do rozliczenia faktury zakupowe wystawione przez ww. kontrahentów na rzecz skarżącej, jak też faktury sprzedażowe wystawione przez samego skarżącego na rzecz N. S.A. DIAS w sposób obszerny ujął w zaskarżonej decyzji fakty, które jednoznacznie na to wskazują, tj. przede wszystkim fakt, że uczestniczące w łańcuchu podmioty były kontrolowane przez te same osoby, w tym skarżącego. W proceder zaangażowanych było bowiem w praktyce 6 osób kontrolujących poszczególne podmioty poprzedzające skarżącego w fakturowym łańcuchu transakcji. Bezpośrednich kontrahentów skarżącego łączy też osoba M. G., mającego pełnić funkcję importera w handlu z podmiotami z Chin, który w swoich zeznaniach wskazał istotne okoliczności całego procederu, w którym uczestniczył.
16. W kontekście powyższego zauważyć należy, że kontrahenci skarżącego zarządzani byli przez A.K. (I. i P.) i A.K.1 (B. i O.). Natomiast N. S.A., która występuje w relacji ze skarżącym zarówno jako kontrahent sprzedający, jak i kupujący, jest przez samego skarżącego kontrolowana z racji pełnionej funkcji prezesa zarządu tej spółki. Wspomniany A. K. występuje również w podmiotach poprzedzających bezpośrednich kontrahentów skarżącego, tj. w A. sp. z o.o. i M. sp. z o.o. Oprócz niego należy wskazać następujące osoby kontrolujące kilku uczestników łańcucha: A. P. (M.1 sp. z o.o., P.1 sp. z o.o., B.1 sp. z o.o., P.2 sp. z o.o. sp.k.), K. K. (L. sp. z o.o., K. sp. z o.o., S. sp. z o.o.) oraz Ł. D. (A.1 sp. z o.o. sp.k.). Wykazane powiązania osobowe wraz z innymi okolicznościami wskazują na sztuczne utworzenie łańcucha dostaw poprzedzającego faktycznego importera towarów z Chin, tj. N. S.A.
17. Oprócz ww. powiązań osobowych należy wskazać na wspólne cechy poszczególnych 15 uczestników łańcucha poprzedzających skarżącego, wskazujące na fikcyjny charakter transakcji: funkcjonowanie w "wirtualnych biurach", brak zatrudniania pracowników, brak majątku – a przez to brak możliwości prowadzenia działalności o specyfice i skali wykazywanej na fakturach; wykazywanie wielomilionowych obrotów z jednoczesnym brakiem deklarowania podatku lub deklarowaniem bardzo niskich kwot; stosowanie niewielkich marż, często o stałej, nienegocjowanej wysokości; przeważnie niski kapitał zakładowy, zbliżony do minimalnego ustawowego kapitału dla spółki z o.o. wynoszącego 5.000 zł; krótki czas funkcjonowania na rynku i po niedługim czasie wykreślenie podmiotów z rejestru VAT, a następnie zastępowanie wcześniejszego uczestnika przez kolejny podmiot; funkcjonowanie wielu uczestników łańcucha pod jednym adresem.
Ponadto wobec części z tych podmiotów wydano już wcześniej decyzje podatkowe na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u.: P., S., B.1, M.1, A., M. W swoich ustaleniach organy dostrzegły również i to, że wiele spośród ww. kontrahentów wysyłały pliki JPK_VAT z tego samego adresu IP, ponadto podmioty korzystały z tych samych wzorców umów, co wskazuje też na powiązanie organizacyjne tych podmiotów. Słusznie w tym kontekście DIAS wywodzi, że tego rodzaju sytuacja w normalnym łańcuchu dostaw byłaby niewiarygodna.
18. Spójne z ustaleniami dotyczącymi uczestników łańcucha okazały się zeznania M. G. i innych osób, w tym Ł. D. Wedle wskazań M. G. jego rola sprowadzała się do importu towarów z Chin, formalnie przez jego firmę i następnie za pośrednictwem ww. 15 podmiotów, a później skarżącego. Jednak w praktyce import następował bezpośrednio na rzecz N. S.A., zarządzanej przez skarżącego, która to spółka cały proceder finansowała i go organizowała. Towar w praktyce trafiał od razu do magazynu N. S.A. w Sosnowcu, ewentualnie najpierw trafiał do Niemiec do A. GmbH, a później już do N. S.A. M. G. występował formalnie w roli importera, podobnie jak A.2 GmbH oraz Y. sp. z o.o. Formalnie N. S.A. miała nie mieć nic wspólnego z tymi podmiotami, jednak zebrane w sprawie dowody wskazują na to, że to ta spółka finansowała ich działania, często także samodzielnie dokonując przelewów, bez pośrednictwa fikcyjnych kontrahentów.
19. Wobec powyższego organy podatkowe miały uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że wystawione przez ww. kontrahentów na rzecz skarżącego faktury VAT były nierzetelne, gdyż podmioty te nie prowadziły realnej działalności gospodarczej. Zebrane dowody ocenione łącznie i we wzajemnym powiązaniu prowadzą do uzasadnionej konkluzji o nierzetelności faktur VAT wystawionych przez kontrahentów skarżącego i ich poprzedników w łańcuchu.
20. Skarżący wskazuje, że organy nie zakwestionowały obrotu towarowego, tj. istnienia towarów, ich transportu z Chin i dostarczenia do odbiorców. Jest to zarzut całkowicie chybiony. Materiał dowodowy sprawy jasno wskazuje, że towary z Chin istniały, jednak trafiały one bezpośrednio do N. S.A., bez jakiegokolwiek udziału firmy skarżącego i podmiotu poprzedzających go w fakturowym łańcuchu transakcji. Wystawione na rzecz skarżącego faktury nie stwierdzają rzeczywistości, gdyż skarżący nie zakupił tych towarów od wystawców faktur. Nie prowadzili oni bowiem żadnej realnej działalności. Dowody zebrane w sprawie wskazują, że celem N. S.A. było obniżenie swoich zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług poprzez wydłużenie łańcucha dostaw pomiędzy podmiotami z Chin, a tą spółką. Jako prezes zarządu tej spółki, skarżący miał pełną wiedzę o tym procederze.
21. Skarżący twierdzi, że nie był powyższego świadomy i nie ma dowodów, aby miał wiedzę o zaistniałym procederze. Twierdzenia te są całkowicie niewiarygodne, a materiał dowodowy w tym zakresie jest w pełni wystarczający. W praktyce fakt wystawiania faktur na rzecz podmiotu powiązanego, którego jest prezesem zarządu (N. S.A.) wskazuje na faktyczny cel prowadzonej przez skarżącego działalności i w związku z tym brak realnego zainteresowania sprawdzaniem fikcyjnych kontrahentów. Działalność skarżącego ograniczała się w rzeczywistości do przyjmowania i wystawiania faktur VAT, z którą nie miał związku faktyczny obrót towarem.
Cały proceder był finansowany przez N. S.A., którą zarządzał skarżący. Należy też zauważyć, że fikcyjni "dostawcy" skarżącego byli również dostawcami N. S.A. Spółka ta występowała też w roli fakturowego dostawcy skarżącego. Zjawisko to nie miało żadnego uzasadnienia, a służyło wydłużeniu łańcucha transakcji i generowaniu podatku naliczonego. Zgodne z tymi ustaleniami są też zeznania świadków, którzy wskazali na skarżącego jako pomysłodawcę całego procederu. Takie zapatrywanie nie jest szczególnie zaskakujące, mając na uwadze, że N. S.A. była głównym beneficjentem oszustwa podatkowego.
Skarżący twierdzi przy tym, że nie tylko nie wiedział, ale nawet nie mógł wiedzieć o oszustwie. Wielokrotne twierdzenia w tym zakresie podnoszone w skardze nie mają jednak żadnego potwierdzenia. Należy wspomnieć, że wbrew temu, co wynikałoby z twierdzeń skargi, organy skutecznie zakwestionowały prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej nie tylko przez podmioty funkcjonujące na wcześniejszych etapach obrotu, ale i samych bezpośrednich "kontrahentów" skarżącego. Skarżący w żaden sposób się do tego nie odnosi, nie próbuje wykazywać, że jakkolwiek weryfikował swoich kontrahentów. Wobec powyższych ustaleń byłoby to zresztą zupełnie bezskuteczne, gdyż dowody wskazują jednoznacznie, że skarżący o oszustwie wiedział i pełnił w nim jedną z kluczowych ról.
22. Wobec powyższego w ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie podjęto niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrano cały dostępny materiał dowodowy, które oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wartość materiału dowodowego oceniono bezstronnie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a przede wszystkim z obowiązującymi przepisami. Poszczególne dowody rozpatrzono odrębnie, jak i we wzajemnej łączności, mając na uwadze całokształt sprawy. Nie była więc to ocena dowolna.
Należy dodać, że postępowanie prowadzono w sposób bezstronny, zgodnie z obowiązującym prawem. Nie stanowi w szczególności naruszenia zasady wzbudzania zaufania wyrażenie odmiennej oceny sprawy w stosunku do oczekiwanej przez stronę. Wskazano przy tym i uzasadniono argumenty, jakimi kierowano się, rozstrzygając sprawę. W prawidłowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w przejrzysty sposób opisano dowody odnoszące się do roli poszczególnych uczestników łańcucha transakcji i wyrażono ich ocenę we wzajemnym powiązaniu, tworząc spójny obraz roli skarżącego i pozostałych uczestników zakwestionowanego ciągu transakcji. Zarzuty skarżącego w tym przedmiocie stanowią zaś wyłącznie nieuzasadnioną polemikę oderwaną od okoliczności sprawy. Skarżący skupił swoją uwagę na niektórych twierdzeniach organu, oceniając je w odosobnieniu i zniekształcając ich znaczenie.
23. Taki charakter w ocenie sądu miało również pismo skarżącego z 26 maja 2025 r., złożone już po zamknięciu rozprawy. Skarżący wybiórczo odnosi się do określonych fragmentów uzasadnienia zaskarżonej decyzji, czyniąc to w oderwaniu od całokształtu ustaleń w sprawie. Twierdzenia skarżącego wyrażone w tym piśmie są zbieżne z dotychczasową postawą skarżącego w sprawie, polegającą na kwestionowaniu ustaleń organów i nie wnoszą nic nowego do sprawy.
24. Wbrew przekonaniu skarżącego organy nie miały obowiązku występowania do podmiotów z Chin. Stan faktyczny w zakresie rzeczywistego i odbiegającego od niego fakturowego przebiegu transakcji z tymi podmiotami został bowiem ustalony w sposób jednoznaczny. Zostało ustalone, że kontrahenci skarżącego nie dyspoN.li towarem, więc faktury wystawione na jego rzecz nie odzwierciedlały realnego przebiegu transakcji. Wypowiedzi osób reprezentujących podmioty chińskie nie zmieniłyby ustaleń w sprawie.
25. Niezasadnie skarżący oczekuje przesłuchania osób, które zeznawały w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Regionalną w Lublinie. Protokoły zeznań zostały włączone do akt postępowania podatkowego i stanowią materiał dowodowy sprawy. W swoich wypowiedziach świadkowie, w tym reprezentujący bezpośrednich "kontrahentów" skarżącego – A.K. i A. K.1, odnosili się do konkretnych okoliczności niniejszej sprawy i nie było konieczne ponowne przeprowadzenie dowodu na te same okoliczności.
26. Zaskarżona decyzja okazała się również prawidłowa w zakresie dotyczącym określenia podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. za wskazane okresy. W myśl powołanego przepisu w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.
Postępowanie dowodowe organów pozwoliło na jednoznaczne stwierdzenie, że wystawione przez skarżącego faktury VAT na rzecz N. S.A., mające dokumentować sprzedaż towarów pochodzenia azjatyckiego były puste, co stanowi jedną z typowych sytuacji stosowania art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Skarżący nie nabył rzeczonych towarów od fakturowych dostawców, nie był w ich posiadaniu i nie mógł ich również sprzedać.
27. Z perspektywy przewidzianego w art. 108 u.p.t.u. obowiązku zapłaty podatku bez znaczenia jest przyczyna wystawienia faktury, albo zawyżenia kwoty podatku, gdyż powstanie tego obowiązku jest niezależne od dobrej czy złej woli podatnika (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt I FSK 812/19). Jednocześnie nie ma wątpliwości, że jeżeli podmiot wystawiający fakturę we właściwym czasie całkowicie usunął możliwość jakiegokolwiek uszczuplenia należności podatkowych, może wyeliminować tę fakturę z obrotu prawnego, nawet jeśli wystawiając ją działał w złej wierze (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt I FSK 845/23).
Także TSUE wywodził już wielokrotnie, że jeśli wystawca faktury we właściwym czasie w pełni wyeliminował niebezpieczeństwo uszczuplenia dochodów podatkowych, zasada neutralności podatku VAT wymaga, by bezzasadnie wykazany na fakturze podatek VAT mógł podlegać korekcie, bez wymagania przez państwo członkowskie dobrej wiary wystawcy faktury. Prawo do korekty w takiej sytuacji nie może być uzależnione od dyskrecjonalnej oceny organów podatkowych (zob. ww. wyroki: w sprawie Schmeink & Cofreth i Strobel, pkt 58, 68; a także w sprawie Stadeco, pkt 37, 38).
28. Jednakże w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący konsekwentnie utrzymuje, że dostawy towarów z Chin uwidocznione w wystawionych na rzecz N. S.A. fakturach zostały wykonane, przez co nie zdecydował się on na korektę faktur VAT, a tym samym ryzyko uszczuplenia wpływów podatkowych jest bez wątpienia aktualne, przez co istniały podstawy do zastosowania art. 108 ust. 1 u.p.t.u.
29. Sąd nie doszukał się również innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
30. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.