Przedmiotowemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1) art. 44 k.p.a., polegające na stwierdzeniu, że doszło do skutecznego doręczenia korespondencji w rozumieniu przywołanego przepisu, podczas gdy nie zaistniały przesłanki do uznania doręczenia za skuteczne poprzez przyjęcie fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a., ponieważ:
a) zawiadomienie pozostawione w skrzynce odbiorczej Skarżącego nie może być uznane za zawiadomienie, o którym mowa w art. 44 § 2 k.p.a., z uwagi na jego wadliwe wystawienie, polegające przede wszystkim na zaniechaniu wskazania przez doręczającego numeru przesyłki (a tym samym konkretnej korespondencji) podlegającej doręczeniu oraz zaniechaniu wskazania terminu do jej odbioru, co na gruncie ugruntowanego i obszernego orzecznictwa stanowi bezwzględną podstawę do obalenia domniemania fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a.;
b) koperta zawierająca korespondencję nie spełnia wymogów proceduralnych z art. 44 k.p.a., tj. nie zawiera informacji o przyczynie niedoręczenia korespondencji, nie zawiera informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia oraz nie zawiera podpisu osoby dokonującej próby doręczenia (na kopercie widnieją jedynie parafki, które uniemożliwiają identyfikację doręczającego);
2) art. 77 § 1 i 3, art. 78 § 1, art. 86 k.p.a. w zw. z 7 k.p.a., polegające na naruszeniu przepisów dotyczących postępowania dowodowego, w tym przepisu regulującego zasadę prawdy obiektywnej, poprzez zaniechanie wykorzystania przez organ w niezbędnym zakresie przysługującej mu inicjatywy dowodowej, w tym
w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań Skarżącego oraz zeznań świadka J.T. oraz dowodu obejmującego potwierdzenie obecności Skarżącego w placówce pocztowej (FUP G. [...]) w dniach 29.08-15.09.2025r r., tj. w okresie, w którym przedmiotowa korespondencja zawierająca postanowienie organu I instancji znajdowała się w placówce pocztowej, podczas gdy dowody te miały wykazać okoliczności kluczowe dla rozpoznania wniosku Skarżącego
i wykazania jego braku winy w niedochowaniu terminu wniesienia zażalenia na postanowienie, a tym samym organ obowiązany był do ich przeprowadzenia, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, nieuwzględnienia słusznego interesu Skarżącego, niewyczerpującego i niepełnego zgromadzenia materiału dowodowego oraz naruszenia prawa Skarżącego do obrony, a tym samym - do wydania rozstrzygnięcia w oparciu
o niepełny i nierzetelny materiał dowodowy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
3) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny
i przeczący faktom wynikającym z dowodów, w szczególności uznaniu prawidłowości procedury fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a., podczas gdy z zawiadomienia (awizo) przekazanego przez Skarżącego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu ewidentnie
wynikały braki formalne tego zawiadomienia (awizo), podobnie jak w przypadku koperty zawierającej braki, szczegółowo omówione w pkt 1 petitum i Uzasadnieniu niniejszej skargi, jak również oparcie przez organ wniosków co do prawidłowości procedury doręczenia wyłącznie na podstawie raportu z pliku HEPO, który nie stanowi dowodu na spełnienie kluczowych przesłanek doręczenia w rozumieniu przepisu art. 44 k.p.a. wpostaci wystawienia prawidłowego zawiadomienia oraz wykonanie obowiązków informacyjnych przez doręczyciela (m.in. informacji co do miejsca pozostawienia awizo oraz przyczyny niedoręczenia korespondencji);
4) art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie Skarżącego działającego w charakterze strony możliwości działania w sprawie bez jego winy oraz uniemożliwienie mu czynnego udziału w postępowaniu, a w konsekwencji - pozbawienie Skarżącego prawa do wypowiedzenia się co do zebranych przez organ I instancji dowodów, w tym poprzez pozbawienie Skarżącego możliwości działania w sprawie zmierzającego do przedstawienia faktów i dowodów w celu obrony jego interesów, w szczególności złożenia środka zaskarżenia w postaci zażalenia na postanowienie organu I instancji;
5) art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób burzący zaufanie do organów oraz wbrew zasadzie praworządności, tj.:
a) uznanie fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a., podczas gdy nie zostały spełnione obligatoryjne przesłanki do uznania korespondencji za doręczoną,
b) odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w zakresie dokonywania ustaleń, czy zostały spełnione przesłanki do uznania fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a.,
c) odmowę przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez Skarżącego bez należytego wskazania uzasadnienia takiej odmowy, co prowadzi do wniosku, że Organ nie dążył do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, lecz ograniczył się do formalnego stwierdzenia, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a.
6) art. 81a k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do skutecznego i rzeczywistego podwójnego awizowania przesyłki wbrew zasadzie rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony postępowania, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia dla Skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie Dyrektora IAS jest zgodne z prawem, chociaż z zasadniczo innych powodów niż te, na które powołał się organ odwoławczy, i z którymi nie zgadzała się strona skarżąca.
W myśl art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) – dalej w skrócie jako p.p.s.a., sąd kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, nie jest związany wnioskami i zarzutami sformułowanymi w skardze (zastrzeżenia w tym zakresie nie dotyczą kontrolowanego postanowienia). Tym samym na sądzie spoczywa ustawowy obowiązek uwzględnienia wszystkich naruszeń prawa istotnych z punktu widzenia wyniku sprawy, niezależnie od stanowisk i toku argumentacji stron sporu zawisłego przed sądem.
Realizując wspomniany wyżej ustawowy obowiązek, w pierwszej kolejności należy odnotować, że spór strony z organem koncentrował się na ustawowych przesłankach przywrócenia terminu do dokonania czynności w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W związku powyższym wskazania wymaga, że zgodnie z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132) – dalej jako u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym – przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.
Powołany przepis odsyłający powoduje, że do administracyjnego postępowania egzekucyjnego przenikają nie tylko regulacje szczegółowe ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej jako k.p.a., lecz przede wszystkim uregulowane w nim zasady ogólne. Do zagadnień nieunormowanych w ustawie egzekucyjnej należy m.in. procedura przywrócenia terminu do wykonania czynności procesowej, dla której termin był przewidziany w przepisach ustawy.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.).
Z kolei, jak stanowi art. 59 § 1 i 2 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
W oparciu o treść przytoczonego art. 58 § 1 k.p.a. nie ulega wątpliwości, że przywróceniu podlega z istoty rzeczy wyłącznie termin uchybiony. Nie można bowiem przywrócić terminu, któremu strona nie uchybiała z tej przyczyny, że nie rozpoczął on swojego biegu. Natomiast o stwierdzeniu uchybienia terminowi do złożenia zażalenia organ odwoławczy rozstrzyga mocą odrębnego postanowienia, na podstawie art. 134 k.p.a., który w odniesieniu do zażaleń znajduje odpowiednie zastosowanie z uwagi na treść art. 144 k.p.a.
W tak ukształtowanym przez ustawodawcę stanie prawnym, stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia i przywrócenie uchybionego terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu egzekucyjnym, to dwa odrębne zagadnienia, odrębnie rozstrzygane, ale niewątpliwie powiązane ze sobą w tym znaczeniu, że nie można przywrócić terminu, któremu strona nie uchybiła.
W związku z tym istotne jest zwrócenie uwagi na to, że nieprawomocnym wyrokiem z 8 kwietnia 2026 r. sygn. I SA/Gd 150/26 uchylone zostało postanowienie Dyrektora IAS z 15 grudnia 2025 r., stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika US z 22 sierpnia 2025 r., określającego Skarżącemu wysokość nieprzekazanej kwoty.
Sąd w powołanej sprawie ocenił, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia warunków zastępczego doręczania korespondencji, o jakich mowa w art. 44 k.p.a., w odniesieniu do doręczenia przesyłki zawierającej postanowienie Naczelnika US z 22 sierpnia 2025 r. Sąd wskazał bowiem, że zarówno znajdująca się w aktach kopia zawiadomienia o awizowaniu przesyłki, która został pozostawiona w skrzynce oddawczej strony, jak i raport z pliku (HEPO) sporządzony w formacie xml, nie zawierały informacji na temat możliwości odbioru przesyłki w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a. Na informację tę i datę, do kiedy należy odebrać przesyłkę od daty pierwszego awizo nie wskazywała także adnotacja sporządzona na kopercie korespondencji. Wadliwość ta, zdaniem Sądu, skutkowała uznaniem nieskuteczności doręczenia postanowienia Naczelnika US z 22 sierpnia 2025 r. z uwagi na stwierdzenie istotnych uchybień. W konsekwencji, jak uznał Sąd, wniesione przez stronę skarżącą zażalenie było niedopuszczalne, albowiem nie istniał przedmiot zaskarżenia i tym samym nie otworzył się termin do jego zaskarżenia. W rezultacie Sąd stanął na stanowisku, że instytucja doręczenia zastępczego jako wywierająca tak istotne skutki dla praw uczestników postępowania powinna być stosowana z zachowaniem reguł ustawowych, a każde odstępstwo winno skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do zastępczego doręczenia pisma.
Tej treści stanowisko prawne, przyjęte w wyniku sądowej kontroli legalności postanowienia Dyrektora IAS z 15 grudnia 2025 r. stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia (sprawa sygn. I SA/Gd 15026) oznacza, że - co do zasady - rozważanie przywrócenia terminu do dokonania tej czynności proceduralnej, dotychczas było przedwczesne. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu organ nieprawidłowo założył bowiem, że doręczenie było prawidłowe, w konsekwencji czego przyjął, że doszło do uchybienia terminowi przy wnoszeniu zażalenia przez stronę. Tymczasem potrzeba wystąpienia przez stronę z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia od wydanego postanowienia aktualnie pozostaje otwarta.
Termin na ewentualne złożenie przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu otworzyłby się dopiero z chwilą, kiedy strona uzyskałaby wiedzę o rzeczywistym uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia od wymienionego postanowienia Naczelnika US. Zważywszy natomiast na treść rozstrzygnięcia Sądu wydanego w sprawie sygn. akt I SA/Gd 150/26 nie można przyjąć, że do takiego uchybienia terminowi w ogóle doszło, a to z uwagi na brak skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej postanowienie podlegające zaskarżeniu.
Sąd w składzie orzekającym aprobuje stanowisko prawne wypracowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie można przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Taka prawna możliwość otwiera się przed stroną postępowania podatkowego dopiero po wprowadzeniu decyzji do obrotu prawnego, a więc po jej prawidłowym doręczeniu (por. przykładowo wyroki w sprawach sygn.: II FSK 2431/14, I FSK 949/17, II FSK 1696/17, I FSK 1773/17 dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Tożsame uwagi można odnieść do sytuacji doręczenia postanowienia, na które przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia.
W konsekwencji zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS, odmawiające stronie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia od postanowienia Naczelnika US z 22 sierpnia 2025 r. określającego Skarżącemu wysokość nieprzekazanej kwoty, nie mogło zostać uznane za naruszające prawo. Skarżący - co do zasady - nie mógł bowiem uzyskać oczekiwanego przywrócenia terminu, do którego uchybienia nie doszło z uwagi na nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki zawierającej wspomniane rozstrzygnięcie organu I instancji.
Sąd dostrzega, że podawane przez Dyrektora IAS przyczyny uzasadniające odmowę przywrócenia terminu koncentrowały się na wykazaniu, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Przedstawiana argumentacja zakładała zatem, że doręczenie postanowienia było prawidłowe oraz, że doszło do uchybienia terminowi, co otwiera możliwość badania przesłanek, o jakich mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Odmienne zapatrywanie Sądu na kwestię doręczenia przesyłki wymagało dokonania korekty tego stanowiska, co nie zmienia jednak tego, że odmowa przywrócenia terminu była uzasadniona choć z uwagi na to, że nie można było przywrócić terminu do dokonania czynności, który to termin nie rozpoczął swojego biegu.
Dodać jednocześnie wypada, że oddalenie skargi na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sytuacji, gdy uchylono postanowienie stwierdzające uchybienie terminu, nie wpływa w niekorzystny sposób na sytuację procesową strony. W związku z wydaniem wyroku uchylającego postanowienie stwierdzające złożenie zażalenia z uchybieniem terminu, istnieje konieczność powtórzenia czynności doręczenia postanowienia. Taki stan rzeczy skutkować będzie otwarciem, niejako na nowo, terminu do wniesienia zażalenia co oznacza, że nie wystąpiły przesłanki, dla których istniałaby konieczność przywrócenia terminu; ten bowiem, z uwagi na wadliwość procedury doręczenia jeszcze nie rozpoczął swojego biegu, a zatem nie został jeszcze uchybiony.
Odnosząc się do formułowanych przez stronę zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd zwraca uwagę, że uchybienia wskazywanych norm strona upatruje w niewyjaśnieniu przez organ kwestii odnoszących się do prawidłowości doręczenia postanowienia Naczelnika US. Na tych podstawach Skarżący konstruował bowiem swój wniosek o przywrócenie terminu wskazując, że wadliwości przy doręczaniu przesyłki świadczą o braku zawinionego zachowania strony w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia. Należy jednak zauważyć, że zagadnienie prawidłowego postępowania przy doręczaniu przesyłki stanowiło przedmiot analizy organu przy wydawaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Nie można zatem skutecznie zarzucać organowi, w sprawie dotyczącej przywrócenia terminu, że popełnił błędy w zakresie ustalenia stanu faktycznego, które to ustalenia miały znaczenie ale dla postępowania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu.
Ponadto argumentacja strony oparta na przekonaniu o błędnym ustaleniu stanu faktycznego odnoszącego się do kwestii związanej z prawidłowym doręczeniem przesyłki, zawiera w swym rozumowaniu sprzeczność. Z jednej bowiem strony w skardze kwestionowana jest prawidłowość (a co za tym idzie skuteczność) doręczenia, z drugiej zaś podnoszone jest, że uchybienie terminowi przez Skarżącego miało charakter niezawiniony. Skarżący zdaje się jednak pomijać to, że punktem wyjścia umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu jest przyjęcie, że termin ten został uchybiony. Brak skutecznego doręczenia postanowienia oznacza natomiast, że termin do złożenia zażalenia w ogóle nie rozpoczął biegu. Innymi słowy nie można przywrócić terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia, które nie zostało skutecznie doręczone. Nie można zatem uchybić terminowi, którego bieg jeszcze się nie rozpoczął.
W świetle powyższego Dyrektor IAS trafnie postanowił o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika US z 22 sierpnia 2025 r. Stwierdzony przez Sąd błąd dotyczył wyłącznie toku argumentacji, który doprowadził organ do takiego rozstrzygnięcia, niemniej jednak błędne uzasadnienie kontrolowanego postanowienia nie miało wpływu na wynik sprawy i podlegało korekcie w ramach sądowej kontroli legalności.
Wobec powyższego, mając na uwadze ogół przytoczonych okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.