Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r. nr 2201-IEE.7192.2. 318.5.2024, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IAS" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 144, art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej jako "k.p.a." oraz art. 17
§ 1, art. 18, art. 111s, art. 112 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona"), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik US", "organ pierwszej instancji") z dnia 21 października 2024 r. nr 2213-SEE.711.1978.2022.80 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia ceny nabycia, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. W dniu 27 lutego 2024 r. Naczelnik US przeprowadził III licytację nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] w zakresie [...] udziału należącego do T.D. W czasie licytacji Skarżąca spółka zaoferowała najwyższą cenę. Skutkiem powyższego, postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r. Naczelnik US udzielił Spółce przybicia.
Wcześniej tj. dnia 26 lutego 2024 r. Spółka przystępując do licytacji złożyła wadium, które w myśl art. 111a u.p.e.a. zostało zatrzymane na rachunku depozytowym Urzędu Skarbowego. Z kolei po wydaniu postanowienia o udzieleniu przybicia, pismem
z dnia 20 marca 2024 r. Spółka została wezwana do złożenia (pozostałej) ceny nabycia
w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2024 r. Skarżąca zawnioskowała o wydłużenie terminu uiszczenia ceny nabycia do 3 miesięcy.
Organ pierwszej instancji w dniu 24 kwietnia 2024 r. wydał postanowienie,
w którym wydłużył termin do uiszczenia ceny nabycia do dnia 8 lipca 2024 r.
Następnie pismem z dnia 8 lipca 2024 r. Spółka zgłosiła do organu wady prawne nieruchomości. Wskazała na pozyskaną od G.P. informację, że przysługuje mu prawo własności do rzeczonej nieruchomości w zakresie udziału należącego do T.D. Tym samym Spółka stwierdziła, iż "powstał spór co do prawa własności udziału w nieruchomości, które ma przysługiwać T.D.".
Po przeanalizowaniu akt sprawy, w dniu 29 lipca 2024 r. Naczelnik US wydał postanowienie, w którym orzekł o wygaśnięciu skutków przybicia. Z kolei, pismem z dnia 27 września 2024 r. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do złożenia ceny nabycia.
Na powyższe, postanowieniem z dnia 21 października 2024 r. nr 2213-SEE.1978.2022.80 organ pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu.
W uzasadnieniu postanowienia przedstawiając chronologicznie przebieg zdarzeń organ zwrócił uwagę, iż w piśmie z 8 lipca 2024 r. Spółka powołała się na fakt zgłoszenia przez osobę G.P. okoliczności przysługiwania mu prawa własności udziału należącego do T.D. w nieruchomości, które było przedmiotem przeprowadzonej licytacji, a wskutek której Spółka stwierdziła, że nie jest zainteresowana zakupem nieruchomości oraz, że nie ze swojej winy nie uiściła pozostałej części ceny nabycia. W konsekwencji Naczelnik US w dniu 29 lipca 2024 r. wydał postanowienie o wygaśnięciu skutków przybicia, od którego żadna ze stron nie wniosła zażalenia.
Jak wskazał organ, w wydanym postanowieniu Spółka została pouczona, iż wykazane przez nią twierdzenia nie zwalniają z obowiązku dochowania terminów wyznaczonych w sprawie. Powołując się na treść art. 58 § 2 k.p.a (w kwestii terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jak i dopełnienia czynności, dla której termin został określony) organ zauważył, iż do dnia wydania postanowienia na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego nie wpłynęła kwota stanowiąca cenę nabycia. Zatem zgodnie ze zgromadzoną dokumentacją Naczelnik US stwierdził, że wniosek Strony złożony został złożony po terminie oraz bez dopełnienia czynności, dla której miałyby być przywrócony.
2.2. Nie zgadzając się z wydanym w sprawie postanowieniem z dnia 21 października 2024 r., z zachowaniem terminu ustawowego Spółka złożyła zażalenie,
w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika US oraz
o przywrócenie terminu do złożenia ceny nabycia w ramach zakupu nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą o numerze [...].
Ponadto, Skarżąca wniosła o umożliwienie uiszczenia jej pozostałej części wpłaty na poczet ceny sprzedaży, gdyż jak stwierdziła, w żaden sposób nie została wezwana do uzupełnienia tego braku, co czyniło, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zostało wydane przedwcześnie.
Nadto, Skarżąca wniosła też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt ww. księgi wieczystej nieruchomości celem potwierdzenia faktu, iż został przez G.P. złożony wniosek, oraz że wyłączał on rękojmię ksiąg wieczystych powodując obiektywne przeszkody w możliwości dopłaty pozostałej ceny zakupu nieruchomości i otwarcia terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na uiszczenie pozostałej części ceny sprzedaży nieruchomości.
W uzasadnieniu, przy powołaniu się na treść art. 58 § 1 k.p.a. Strona dodatkowo wypowiedziała się, że bez wątpienia uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż – jak się ostatecznie okazało - została ona wprowadzona w błąd co do stanu prawnego nieruchomości. A skoro został jej okazany wydruk z widoczną wzmianką potwierdzającą nieuregulowany stan prawny nieruchomości, to bez swojej winy nie dochowała terminu. Zdaniem Skarżącej, każdy podmiot należycie dbający o swoje interesy nie dokonałby wpłaty narażając się na ewentualne procesy sądowe związane z nieuregulowanym stanem prawnym nieruchomości. Wobec powyższego Skarżąca stwierdziła, że uprawdopodobniona została przesłanka braku jej winy w obowiązku uiszczenia pozostałej części ceny nabycia.
Odnosząc się do drugiej przesłanki - kwestii terminu na złożenie wniosku
o przywrócenie terminu – Skarżąca zwróciła uwagę, że ustalenia Naczelnika US są błędne. Przepis stanowi bowiem, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna swój bieg w momencie ustania przeszkody. Zatem w realiach przedmiotowego postępowania termin 7-dniowy należy liczyć nie od nie od ostateczności postanowienia o wygaśnięciu skutków przybicia (bowiem nie wnosiła ona o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia na postanowienie z 29 lipca 2024 r.), a od ustania przeszkód związanych z możliwością uregulowania pozostałej ceny sprzedaży w związku
z wyjaśnieniem przez Sąd Rejonowy w [...] prowadzący księgę wieczystą, kwestii związanej z wzmianką wyłączającą rękojmię ksiąg wieczystych, a której organ I instancji nie zbadał i nie wziął pod uwagę. Skarżąca podała, iż ponad wszelką wątpliwość działania osób trzecich wprowadziły Spółkę w błąd oraz nie ma żadnych przeszkód formalno-prawnych do nabycia wylicytowanego udziału w rzeczonej nieruchomości. Zatem termin do wniesienia wniosku został zachowany, gdyż 7-dniowy okres na złożenie wniosku zaczynał swój bieg w dniu ustalania przyczyny - tj. w dniu 25 września 2024 r.
Na marginesie Skarżąca podniosła również, że postanowienie Naczelnika US jest błędne, bowiem niedopełnienie obowiązku jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia, organ administracyjny powinien wezwać stronę na podstawie art. 64 § 2 k.p.a do jego usunięcia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie nastąpiła, co tym bardziej uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia.
2.3. W wyniku rozpoznania zażalenia, Dyrektor IAS w dniu 20 grudnia 2024 r. wydał postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, Dyrektor IAS oceniając prawidłowość postanowienia Naczelnika US z 21 października 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia ceny nabycia stwierdził, że jest ono prawidłowe.
Organ wyjaśnił, że przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu zostały określone w art. 58 § 1 oraz § 2 k.p.a. i niedopełnienie choćby jednej z nich zamyka drogę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu.
Składając wniosek o przywrócenie terminu Strona przyznała, że uchybiła terminowi, wskazując jednocześnie, że uchybienie to nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie terminu może mieć natomiast miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największej staranności. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Obowiązkiem wnoszącego prośbę o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia (wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt IOSK 2539/20; wyrok NSA z 19 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2685/19).
Na tle opisanego w uzasadnieniu stanu faktycznego sprawy organ wskazał, iż pierwsza przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności została spełniona, bowiem pismem z dnia 27 września 2024 r. Spółka, jako podmiot zainteresowany wystąpił do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia ceny nabycia. Jednak wraz ze złożonym wnioskiem nie wpłaciła na rachunek organu egzekucyjnego kwoty stanowiącej cenę nabycia. Zatem, Spółka nie dopełniła czynności, dla której określony był termin. Organ jednocześnie nie zgodził się ze stanowiskiem Spółki, że brak wpłaty jest brakiem formalnym (zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a.) i organ egzekucyjny powinien wezwać o jego uzupełnienie. Jak stwierdził, zapłata ceny nabycia jest czynnością procesową, której ww. Podmiot uchybił.
We wniosku o przywrócenie terminu wskazano również, że cena nabycia nie została wpłacona z uwagi na możliwą niezgodność księgi wieczystej wylicytowanej nieruchomości ze stanem faktycznym w związku z informacją uzyskaną od G.P., według którego to właśnie jemu, a nie T.D. przysługuje prawo własności wylicytowanej nieruchomości. Organ zauważył, że na dzień III licytacji nieruchomości brak było wpisów w księdze wieczystej wskazujących na jakąkolwiek niezgodność. Co więcej, organ egzekucyjny nie miał takich informacji. Zatem nie było mowy o wprowadzeniu Spółki w błąd. Dodatkowo, wzmianka w Dziale III Księgi wieczystej nr [...] o złożeniu wniosku o wpis (a nie o dokonaniu wpisu) ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej ze stanem rzeczywistym pojawiła się dopiero 10 lipca 2024 r., czyli już po otrzymaniu przez organ egzekucyjny od Spółki pisma z dnia 8 lipca 2024 r. informującym o niezgodnościach, do którego to pisma organ egzekucyjny odniósł się pismem z dnia 25 lipca 2024 r. Brak jest też informacji w aktach sprawy oraz w zażaleniu, aby Spółka prowadziła postępowanie wyjaśniające w tej sprawie i które miałoby wpływ na niedokonanie wpłaty. Natomiast z treści księgi wieczystej wynika, że wniosek o wpis ostrzeżenia o niezgodności jej treści ze stanem rzeczywistym został przez sąd Spółce zwrócony.