a) prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 2 w zw. z art. 7, w zw. z art. 32 ust. 2 oraz w zw. z art 83, w zw. z art. 84 Konstytucji RP przez niejednolite, dyskryminujące i nierówne traktowanie podatników znajdujących się w tożsamym położeniu, nierzetelne i niespójne odniesienie się do wniosku podatnika o ograniczenie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2025 rok, przez działanie organu, które powoduje naruszenie zasady legalizmu oraz zaufania obywateli wobec organów administracyjnych, a tym samym wobec Państwa, a także przez wydawanie przez organ rozstrzygnięć w oparciu o dowolną interpretację przepisów prawa powszechnie obowiązującego na terenie Rzeczpospolitej Polskiej;
- art. 217 Konstytucji RP przez rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w sposób zmierzający do bezprawnego nałożenia na podatnika obciążeń podatkowych;
- art. 44 ust. 7 u.p.d.o.f. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skoro podatnik przebywał na statku od maja 2025 r. do września 2025 r., to zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych winny być ograniczone od października do grudnia 2025 r.;
- art. 27g ust. 1 i 2 u.p.d.o.f. przez brak przyznania Skarżącemu pełnego prawa do ulgi abolicyjnej pomimo spełnienia przez niego wszystkich przewidzianych prawem przesłanek warunkujących jej przyznanie;
- art. 207 § 2 w zw. z art. 121 § 1 O.p. przez brak rozstrzygnięcia co do istoty sprawy w jej pełnym zakresie, polegający na tym, że organ podatkowy w zaskarżonej decyzji odniósł się jedynie do części żądania strony zawartego we wniosku z 13 października 2025 r., a mianowicie ograniczył pobór zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od października do grudnia 2025 r., całkowicie pomijając w sentencji decyzji rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o ograniczenie poboru zaliczek za okres od stycznia do września 2025 r.;
- art. 22 § 2a O.p. przez nieograniczenie poboru zaliczek za okres od stycznia do grudnia 2025 r., podczas gdy podatnik uprawdopodobnił, że zaliczki obliczone według zasad określonych w ustawach podatkowych byłyby niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego od dochodu przewidywanego na dany rok;
b) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, tj. art. 120 i art. 121 § 1 O.p. przez rażące naruszenie zasady nakazującej organowi poszukiwanie prawdy materialnej, naruszenie obowiązku zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a przez to złamanie zasady słuszności i sprawiedliwości oraz zasady nakazującej orzekanie w razie wątpliwości na korzyść podatnika, a przez to wydanie decyzji sprzecznej z prawem.
Mając powyższe na uwadze, w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nieograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia, z uwagi na naruszenie przez organ drugiej instancji zarówno przepisów materialnych, jak i procesowych, które miało wpływ na wynik sprawy oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Badając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, Sąd stwierdził naruszenie prawa skutkujące koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
5.2. W rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył wniosek o ograniczenie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2025 r. w pełnym zakresie (tj. do kwoty 0 zł), z uwagi na zamiar skorzystania z ulgi podatkowej, o której mowa w art. 27g u.p.d.o.f. We wniosku wskazał, że jest marynarzem i w 2025 r. wykonuje i będzie wykonywał pracę najemną na pokładzie statku morskiego eksploatowanego w transporcie międzynarodowym przez przedsiębiorstwo z faktycznym zarządem w Grecji. Okoliczność spełnienia określonych w art. 15 ust. 3 Umowy z Grecją przesłanek, a tym samym uprawdopodobnienia niewspółmiernej wysokości zaliczek w stosunku do należnego podatku (stosownie do przepisu art. 22 § 2a O.p.), z uwagi na możliwość skorzystania przez Skarżącego z tzw. ulgi abolicyjnej, nie stanowi przedmiotu sporu w sprawie.
Istota sporu w sprawie dotyczy zgodności z prawem ograniczenia przez organ poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od października do grudnia 2025 r., w sytuacji gdy Skarżący złożył w październiku 2025 r. wniosek dotyczący całego 2025 roku, wykazując na podstawie zapisów w książeczce żeglarskiej zamustrowanie w okresie od maja do września 2025 r. Zatem sporna jest kwestia okresu ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Zdaniem organu, decyzja organu pierwszej instancji w istocie objęła dochody uzyskane od maja do grudnia 2025 r., zgodnie z wnioskiem strony, zaś nie mogła objąć okresu od stycznia do kwietnia 2025 r., gdyż wniosek o ograniczenie poboru zaliczek na podatek dochodowy nie może uwzględniać zaległych nieopłaconych zaliczek lub takich, dla których termin zapłaty już minął.
Zdaniem Skarżącego natomiast, organ ograniczając pobór zaliczek za okres od października do grudnia 2025 r., pominął w sentencji decyzji rozstrzygnięcie w zakresie okresu od stycznia do września 2025 r.
W zaistniałym sporze Sąd rację przyznał stronie skarżącej.
Zgodnie z artykułem 44 ust. 1a u.p.d.o.f., podatnicy osiągający dochody bez pośrednictwa płatników: 1) ze stosunku pracy z zagranicy, 2) z emerytur i rent z zagranicy, 3) z tytułów określonych w art. 13 pkt 2, 4 i 6-9, z zastrzeżeniem ust. 1 pkt 1 – są obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy, według zasad określonych w ust. 3a. Przepis art. 44 ust. 3a u.p.d.o.f. stanowi zaś, że "Podatnicy uzyskujący dochody, o których mowa w ust. 1a, są obowiązani w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód był uzyskany, a za grudzień - przed upływem terminu określonego na złożenie zeznania, wpłacać zaliczki miesięczne, stosując do uzyskanego dochodu najniższą stawkę podatkową określoną w skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. Za dochód, o którym mowa w zdaniu pierwszym, uważa się uzyskane w ciągu miesiąca przychody po odliczeniu miesięcznych kosztów uzyskania w wysokości określonej w art. 22 ust. 2 lub 9 oraz zapłaconych w danym miesiącu składek, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lub 2a. Przy obliczaniu zaliczki podatnik może stosować wyższą stawkę podatkową określoną w skali, o której mowa w art. 27 ust. 1." Natomiast zgodnie z art. 44 ust. 7 u.p.d.o.f. "Podatnicy, o których mowa w art. 3 ust. 1, czasowo przebywający za granicą, którzy osiągają dochody ze źródeł przychodów położonych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, są obowiązani w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wrócili do kraju, wpłacić zaliczkę na podatek dochodowy. Jeżeli termin płatności przypada po zakończeniu roku podatkowego, należny podatek jest płatny przed upływem terminu określonego na złożenie zeznania. Do obliczenia należnej zaliczki stosuje się odpowiednio ust. 3a."
Z powyższego wynika, iż podatnik osiągający dochód z zagranicy, w tym marynarz, zobowiązany jest do uiszczenia bez wezwania organu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych; jest to zatem sprecyzowany w przepisach prawa obowiązek ciążący na podatniku. Istnieje jednakże możliwość, aby podatnik zwolnił się z ww. ciążącego na nim obowiązku poprzez złożenie wniosku o ograniczenie poboru zaliczek. Powyższe uprawnienie podatnika wynika z art. 22 § 2a O.p., który stanowi, iż organ podatkowy, na wniosek podatnika, ogranicza pobór zaliczek na podatek, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że zaliczki obliczone według, zasad określonych w ustawach podatkowych byłyby niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego od dochodu lub zysku przewidywanego na dany rok podatkowy.
Wniosek o ograniczenie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu uzyskiwanych dochodów z pracy najemnej należy złożyć przed terminem płatności (poboru) pierwszej zaliczki na podatek w danym roku, tj. 1) do 20 dnia kolejnego miesiąca po uzyskaniu przychodu, jeżeli w trakcie pierwszej wypłaty wynagrodzenia (wpływu na rachunek bankowy) podatnik przebywa w domu lub 2) do 20 dnia kolejnego miesiąca po powrocie do kraju, jeżeli w trakcie uzyskania pierwszego dochodu podatnika przebywał na statku (por. prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 684/20, dostępny w CBOSA na orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z powyższym zasadnie wskazał Skarżący, że przedmiotowy wniosek z dnia 13 października 2025 r. został złożony w terminie. Natomiast na podstawie ww. przepisów oraz w kontekście objęcia wnioskiem przez Skarżącego całego 2025 roku (miesięcy od stycznia do grudnia) niezbędnym było rozważenie przez organ podatkowy zasadności ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w odniesieniu do każdego z miesięcy objętych wnioskiem Skarżącego i wydanie w tym zakresie rozstrzygnięcia poprzez ograniczenie poboru zaliczek lub odmowę ograniczenia poboru zaliczek. Jak słusznie wskazał Skarżący, organ podatkowy w wydanej decyzji orzekł o ograniczeniu poboru zaliczek jedynie za okres od października do grudnia 2025 r. W sentencji zaskarżonej decyzji organ nie zawarł żadnego rozstrzygnięcia - ani pozytywnego, ani negatywnego - w odniesieniu do pozostałego okresu objętego wnioskiem, tj. od stycznia do września 2025 r.
Zgodnie z fundamentalną zasadą postępowania podatkowego, wyrażoną w art. 207 § 2 O.p., decyzja organu rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu została zakreślona treścią wniosku strony, który obejmował cały 2025 rok. Oznacza to, że organ był zobowiązany do odniesienia się do całości żądania i orzeczenia w pełnym wnioskowanym zakresie. Organ mógł wniosek uwzględnić w całości, oddalić w całości, bądź też uwzględnić w części i w pozostałej części oddalić. Zaskarżona decyzja – jak zasadnie zarzucono w skardze – nie czyni jednak zadość temu wymogowi, gdyż rozstrzyga tylko o fragmencie sprawy, milcząc na temat pozostałej jej części. W ocenie Sądu należy przyjąć, że skoro w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, szeroko eksponowanych w skardze, wydanie decyzji częściowej nastąpiło z naruszeniem art. 207 § 2 O.p., to okoliczność ta miała istotny wpływu na wynik sprawy. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty w części, poprzez wydanie decyzji częściowej. Przepis art. 207 § 2 O.p. nie zawiera bowiem zastrzeżenia jakie zawiera art. 104 § 2 k.p.a., w którym mowa jest o rozstrzygnięciu sprawy w całości lub w części (zob. Uchwala Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 22 kwietnia 2002 r., sygn. akt FPS 1/02; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 32/18; dostępne w CBOSA na orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rację ma zatem Skarżący podnosząc, że przytoczone sformułowanie "decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty", użyte w art. 207 § 2 O.p., jednoznacznie wskazuje, że decyzja wydana przez organ podatkowy musi stanowić rozstrzygnięcie całej sprawy zawisłej przed tym organem. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 5 O.p. rozstrzygnięcie jest najważniejszym składnikiem decyzji podatkowej. Określa ono, jakie skutki prawnopodatkowe rodzi ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny sprawy. Zasadna jest argumentacja skargi, że praktyka, w której organ podatkowy nie rozpatruje całości żądania strony, jest niedopuszczalna i stanowi rażące naruszenie przepisów proceduralnych. Rozstrzygnięcie sprawy "co do istoty" oznacza orzeczenie o całości przedmiotu postępowania. Treść wniosku strony wyznacza granice kognicji organu, a pominięcie części żądania w rozstrzygnięciu stanowi wadę prawną decyzji, która uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Rozpatrujący niniejszą sprawę Sąd stwierdza, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przywołanych powyżej przepisów postępowania. Organ odwoławczy nie wywiązał się ponadto w sposób prawidłowy z obowiązku ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w jej całości, ograniczając się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji w zakresie trzech miesięcy, wobec których uwzględniono wniosek Skarżącego o ograniczenie poboru zaliczek.
Ponownie rozpatrując odwołanie Skarżącego, Dyrektor IAS weźmie pod uwagę konieczność wydania rozstrzygnięcia (pozytywnego lub negatywnego) wobec całości sprawy objętej wnioskiem o ograniczenie poboru zaliczek na podatek dochodowy, tj. wobec każdego z miesięcy 2025 roku. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie drugoinstancyjne powinno doprowadzić do ponownego rozpoznania sprawy od nowa w jej całości, przy rozważeniu przepisów prawa materialnego i proceduralnego oraz argumentacji przedstawionej we wniosku i w odwołaniu. W związku z tym zadaniem organu odwoławczego będzie ponowne przeprowadzenie postępowania podatkowego, mając na względzie konieczność uwzględnienia okoliczności faktycznych wskazanych w niniejszym uzasadnieniu oraz dokonaną przez Sąd analizę przywołanych przepisów prawa, a następnie dokonanie oceny ustalonego stanu faktycznego w świetle znajdujących doń zastosowanie przepisów prawa materialnego.
5.3. Podsumowując, Sąd stwierdza, że z uwagi na niepełne, a tym samym nieprawidłowe rozstrzygnięcie istoty sprawy, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia ww. przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania oraz ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
5.4. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zgodnie ze złożonym wnioskiem, zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 997 zł, w tym kwotę 500 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 480 zł tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.