2) art. 59 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na prowadzeniu egzekucji do całego składnika majątkowego (nieruchomości), mimo że postępowanie egzekucyjne wobec D. P. i T. P. winno ulec umorzeniu w całości z uwagi na brak tytułu wykonawczego i przedawnienie zobowiązania,
3) art. 60 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym związanych z egzekucją z nieruchomości, pomimo umorzenia postępowania przybicia licytantowi;
4) art. 64ba u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że organ może prowadzić dotychczasową egzekucję w zakresie kosztów egzekucyjnych podczas gdy tytuł wykonawczy oraz obowiązek wygasł, a wskazany przepis nie stanowi o tym, że podstawą egzekucji w jakiejkolwiek części jest dotychczasowy tytuł wykonawczy i dotychczasowe czynności egzekucyjne;
5) art. 15 § 4 Kodeksu karnego wykonawczego poprzez uznanie, że należność nie uległa przedawnieniu również wobec T. P. z uwagi na wstrzymanie biegu przedawnienia, podczas gdy żaden przepis prawa nie pozwala uznać, że przepis ten ma zastosowanie również do przepadku, który nie stanowi kary, ani środka karnego, a stanowi środek kompensacyjny, a w konsekwencji na bazie art. 103 § 2 Kodeksu karnego ulega przedawnieniu wprost po upływie 10 lat bez możliwych modyfikacji w tym zakresie z uwagi na brak jakiegokolwiek prawnego odesłania.
6) art. 110 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i oparcie się o nieaktualny opis i oszacowanie nieruchomości, dokonany na długi czas przed terminem licytacji, w sytuacji gdy nastąpiła istotna zmiana okoliczności tj. wzrost cen nieruchomości ponad przeciętną miarę wywołany inflacją oraz czynnikami rynkowymi, które powodują naruszenie interesów skarżących w zakresie zaniżonej ceny nieruchomości;
7) art. 111m § 3 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że ostatecznie rozstrzygnięte zostały skargi i zażalenia wtoku postępowania egzekucyjnego podczas gdy dalej w mocy są postanowienia o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego w sprawie, a także nieprawomocne są jeszcze orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w przedmiotowej sprawie, dodatkowo wtoku są również postępowania zażaleniowe,
8) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy organ powinien uchylić postanowienie organu I instancji i umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).
W świetle art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakiej mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
5.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości postanowienia organu egzekucyjnego o przybiciu na rzecz licytanta, w związku z licytacją nieruchomości, stanowiącej lokal mieszkalny wraz z udziałem w prawie własności gruntu, będącego własnością Skarżących.
W skardze Skarżący przede wszystkim zarzucili prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez tytułu egzekucyjnego, który wygasł w związku z przedawnieniem zobowiązania, mimo że postępowanie egzekucyjne wobec Skarżących winno ulec umorzeniu w całości z uwagi na brak tytułu wykonawczego i przedawnienie zobowiązania. Skarżący zarzucili również, że egzekucja z nieruchomości prowadzona jest w oparciu o nieaktualny operat szacunkowy z dnia 23 września 2023 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. Podnieśli także okoliczność, że wobec wniesienia skarg kasacyjnych na wyroki WSA w Gdańsku są one nieprawomocne, a ponadto pozostają w mocy postanowienia o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego.
5.4. Podkreślić należy, że organy ponownie orzekły w przedmiocie przybicia własności na rzecz licytanta na skutek uchylenia poprzednich postanowień, wyrokiem tut. Sądu z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 908/24.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne oraz sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 505/05, z 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06, z 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).
Podkreślić należy, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji/postanowienia wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16, CBOSA).
W wyroku o sygn. akt I SA/Gd 908/24 Sąd uznał, że wobec braku ostatecznego rozstrzygnięcia co do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec D. P. przedwczesne było wydanie postanowienia o przybiciu.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu egzekucyjnego stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. art. 111m oraz art. 111n.
Stosownie do art. 111m § 1 u.p.e.a. po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Na podstawie § 2 art. 111m u.p.e.a. postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji, z zastrzeżeniem § 3, zgodnie z którym jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich ostatecznego rozstrzygnięcia. Na mocy art. 111m § 5 u.p.e.a. postanowienie o przybiciu, zawiera firmę lub imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia.
Natomiast w myśl art. 111n § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji albo, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą na to uchybienie. Na mocy art. 111n § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia również wtedy, gdy postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu lub zawieszeniu.
Stosownie do art. 111n § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wyznacza ponowną licytację: 1) jeżeli odmówi przybicia z przyczyn, o których mowa w § 1; 2) po ustaniu przyczyny zawieszenia.
Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że - co do zasady – postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji. Natomiast w art. 111m § 3 u.p.e.a. ustawodawca wprowadził wyjątek od tej zasady. W myśl bowiem tego przepisu w sytuacji, gdy wniesione w toku postępowania administracyjnego skargi lub zażalenia nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny musi wstrzymać wydanie postanowienia o przybiciu, aż do ich rozstrzygnięcia. Oznacza to, że wszystkie postępowania wpadkowe powinny być zakończone w administracyjnym toku instancji przed wydaniem postanowienia o przybiciu.
W obecnie kontrolowanej sprawie okoliczność, że wszelkie toczące się postępowania zainicjowane w toku postępowania egzekucyjnego są ostateczne nie budzi wątpliwości. W art. 111m § 3 u.p.e.a. uzależniono udzielenie przybicia od ostatecznego rozstrzygnięcia skarg i zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego.
Prawidłowo, poprzez dyspozycję art. 18 pkt 2 u.p.e.a., przy interpretacji zakresu znaczenia wyrażenia "ostateczne rozstrzygnięcie" odwołano się do treści art. 16 § 1 k.p.a., w którym zdefiniowano pojęcie ostateczności decyzji. Należało to znaczenie recypować na grunt ustawy egzekucyjnej. Za ostateczne rozstrzygnięcie uznaje się takie, od którego nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przypadku postanowień, za ostateczne uznać należy takie, od których nie służy zażalenie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Podnoszenie faktu, że zobowiązani poddali kontroli sądu administracyjnego wydane w toku egzekucji postanowienia organów egzekucyjnych i wobec oddalenia ich skarg wnieśli skargi kasacyjne nie zmienia oceny, że wydane w sprawie egzekucyjnej rozstrzygnięcia administracyjne są ostateczne. W art. 111m § 3 u.p.e.a. nie odwołano się natomiast do pojęcia "prawomocności", o której mowa w art. 16 § 3 i art. 269 k.p.a. Oddalenie przez WSA skargi na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wyrokiem z 27 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 648/24 spowodowało, że od tego dnia korzystało ono z domniemania zgodności z prawem. Sądowi z urzędu wiadomo, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 czerwca 2026 r. sygn. akt III FSK 472/25 oddalił skargę kasacyjną T. P.iego od przywołanego wyroku.
Natomiast wyrokiem z dnia 4 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 566/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D. P. na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 13 czerwca 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zatem w dacie wydania postanowienia o przybiciu, w obrocie prawnym znajdowało się również ostateczne postanowienie wydane w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, wydane wobec D. P.
Nie budzi wątpliwości, że w sprawie nie zaistniała przeszkoda do wydania postanowienia o przybiciu w postaci niezakończonych ostatecznie postępowań ze skargi lub zażalenia wniesionych przez Zobowiązanych w toku postępowania egzekucyjnego, zatem zarzut naruszenia art. 111m u.p.e.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
5.5. Zarzuty strony skarżącej dotyczące kwestii przedawnienia zobowiązania zostały już rozpoznane i rozstrzygnięte na wcześniejszych etapach postępowania i nie mogą być skutecznie podnoszone na obecnym etapie.
W orzecznictwie wskazuje się, że ocena prawidłowości postanowienia organu co do przybicia ogranicza się do naruszenia przepisów ustawy na etapie licytacji i samego przybicia. Przyczyny odmowy przybicia zostały określone w art. 111n u.p.e.a. i tylko te okoliczności mogą być podstawą zażalenia na postanowienie o przybiciu. Etap przybicia nie jest etapem, w którym podlegają merytorycznemu rozpoznaniu inne zarzuty wykraczające poza samo przybicie ( por. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 4795/21, z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt I GSK 425/25 - dostępne CBOSA).
W związku z powyższym należy jedynie wskazać, że tut. Sąd wypowiedział się kwestii przedawnienia egzekwowanych należności m.in. w wyrokach z 27 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 648/24 oraz z 4 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 566/25. Pierwszy wskazany wyrok o sygn. akt I SA/Gd 648/24 odnoszący się do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec T. P. uzyskał walor prawomocności, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 czerwca 2026 r., sygn. akt III FSK 472/25 oddalił skargę kasacyjną T. P. od ww. wyroku.
W powołanym wyroku WSA stwierdził, że rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy w Gdańsku Wydział Wykonawczy w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt [...] rozstrzygnął wątpliwości co do przedawnienia wykonania orzeczonego wobec Skarżącego środka w postaci przepadku na rzecz Skarbu Państwa osiągniętej korzyści majątkowej. Po uprawomocnieniu wyroku Skarżący odbywał karę pozbawienia wolności. Wobec tego koniec okresu przedawniania nie nastąpił 8 listopada 2023 roku, a uległ wydłużeniu o okres pozbawienia wolności. Ponadto w piśmie z dnia 18 stycznia 2023 r., Sąd Okręgowy w Gdańsku wskazał, że przedawnienie w sprawie Skarżącego nastąpi 27 marca 2026 r.
W wyroku tym, WSA w Gdańsku uznał również prawidłowe stanowisko Dyrektora IAS, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie obowiązku skutkujące umorzeniem prowadzonego postępowania. Ponadto Sąd stwierdził, że postępowanie egzekucyjne, o umorzenie którego Skarżący wnosił jest przy tym prowadzone na podstawie aktualnego tytułu wykonawczego z 17 sierpnia 2015 r., stąd za całkowicie chybiony był zarzut dotyczący braku tytułu wykonawczego.
Natomiast w kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec D. P. wypowiedział się WSA w Gdańsku w wyroku I SA/Gd 566/25, w którym stwierdził że zgodnie z informacjami pozyskanymi z Sądu Okręgowego w Gdańsku potwierdzającymi fakt przedawnienia z dniem 8 listopada 2023 r. należności objętych tytułem wykonawczym, koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu prowadzonym do majątku skarżącej (przy zastosowaniu w sprawie obowiązującego stanu prawnego) przedawnią się 1 stycznia 2027 r.
Ponadto Sąd wskazał, że postanowieniem z 16 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w Gdańsku XI Wydział Wykonawczy umorzył postępowanie wykonawcze w zakresie przepadku korzyści majątkowej. Przedawnienie wykonania przepadku na rzecz Skarbu Państwa korzyści majątkowej nastąpiło 8 listopada 2023 r. Z tego względu organ egzekucyjny umorzył prowadzone do majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 7 kwietnia 2020 r. postępowanie egzekucyjne w zakresie należności głównej.
W związku z powyższym Sąd w wydanym wyroku uznał za prawidłowe stanowisko organów uwzględniające wniosek Skarżącej umarzające postępowanie egzekucyjne w zakresie należności głównej, oraz odmawiające umorzenia postępowania w zakresie kosztów egzekucyjnych.
Mając na uwadze stanowisko, prezentowane w powołanych wyrokach, nie mogły odnieść skutku w niniejszym postępowaniu, w sprawie postanowienia o przybiciu, zarzuty skargi dotyczące naruszenia ; art. 26, art. 59, art.60 i 64b u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji bez tytułu wykonawczego oraz z uwagi na przedawnienie zobowiązania, a będące przedmiotem oceny na innych etapach postępowania egzekucyjnego.
5.6. Skarżący kwestionując zaskarżone postanowienie podnosili również (sprzeczny z prawem) brak aktualizacji operatu szacunkowego i ustalenia aktualnej wartości licytowanej nieruchomości, co doprowadziło do zlicytowania jej po nieaktualnej cenie. Organ odpowiadając zaś na te zarzuty stwierdził, że nie mogą one stanowić przedmiotu rozpoznania w ramach postępowania dotyczącego udzielenia przybicia na rzecz licytanta, a tym samym były bezskuteczne.
Zgodnie z art. 110u § 2 u.p.e.a. jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości, a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości.
Natomiast wymaga podkreślenia, że na etapie przybicia organ egzekucyjny obowiązany jest jedynie do wstrzymania się z udzieleniem przybicia do momentu rozpoznania innych środków, w których to środkach zobowiązany może kwestionować poprzednie etapy egzekucji z nieruchomości. Postanowienie o udzieleniu przybicia nie otwiera zobowiązanemu ponownej możliwości prawnej dla zgłaszania wszelkich możliwych zarzutów. Zobowiązany nie może kwestionować czynności dokonanych na wcześniejszych, już zakończonych, etapach postępowania egzekucyjnego, w tym tych dotyczących opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
W związku z tym zarzuty skargi w podnoszonej kwestii dotyczące naruszenia art. 110u § 2 u.p.e.a. wykraczają poza zakres sprawy i nie mogą rzutować na ocenę zaskarżonego postanowienia w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta ( por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt I GSK 425/25, CBOSA).
W związku z powyższym wskazać jedynie należy, że operat szacunkowy nieruchomości, której dotyczy przybicie, został sporządzony 23 września 2023 r., a trzecia licytacja odbyła się 28 marca 2024 r., czyli około sześć miesięcy po oszacowaniu wartości nieruchomości.
5.7. Podsumowując w niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek uzasadniających wstrzymanie wydania postanowienia o przybiciu, o których mowa w art. 111m ust. 3 u.p.e.a. tj. brak ostatecznych rozstrzygnięć w sprawach wniesionych skarg lub zażaleń. W sprawie nie wystąpiły także inne przesłanki uzasadniające odmowę przybicia, o których mowa w art. 111n u.p.e.a., w szczególności postępowanie egzekucyjne w zakresie egzekwowanych należności nie podlegało umorzeniu.
W związku z powyższym Dyrektor IAS zasadnie stwierdził brak uchybień obligujących do uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego i na podstawie art. 138 § 1 pkt u.p.e.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
Z tych wszystkich względów, Sąd nie stwierdził, aby organy obu instancji dopuściły się w kontrolowanej sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także nie stwierdził, aby wystąpiły przyczyny nieważności zaskarżonego aktu przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
5.8. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.