art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy odwołanie wniesiono z zachowaniem terminu, z uwzględnieniem faktu powzięcia przez skarżącego informacji o wydaniu decyzji;
art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy prawidłowa analiza okoliczności przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że odwołanie wniesiono z zachowaniem terminu, licząc od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie, pomimo niedojścia do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji.
W związku z wyżej podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o:
zmianę zaskarżonego postanowienia, przez stwierdzenie, że odwołanie z 16 grudnia 2024 r. w sprawie nr 2203-SPO.4103.15.2024 w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2019 r. zostało wniesione z zachowaniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej;
względnie
przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a..
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 223 Ordynacji podatkowej:
"§ 1 Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję.
§ 2 Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia: pkt 1) decyzji stronie".
Pierwszy etap postępowania odwoławczego jest to zatem etap badania formalnego, nazywany również postępowaniem wstępnym. W przypadku pozytywnego wyniku badania wstępnego organ - bez wydania jakiegokolwiek aktu - przystępuje do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Jeżeli natomiast badanie wstępne zakończy się negatywnym wynikiem, nie dochodzi do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. W takiej sytuacji organ jest obowiązany zakończyć postępowanie jednym z formalnych ostatecznych postanowień kończących sprawę.
W myśl art. 228 Ordynacji podatkowej:
"§ 1 Organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia:
pkt 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania".
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, z którego wynika, że treść art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wskazuje, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Obowiązek ten pozostaje wyłącznie w kompetencji organu odwoławczego. Tym samym organ podatkowy nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej [por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej NSA): z 21 lipca 2022 r., sygn. akt III FSK 741/21, z 19 maja 2022 r., sygn. akt II FSK 2437/20].
W świetle art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest pozostawienie odwołania bez merytorycznego rozpoznania. Oznacza to, że podatnik pozbawiony pozostaje prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn postanowienie dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinno być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po dokładnej analizie zgromadzonego w tym zakresie materiału dowodowego.
Z kolei jak stanowi art. 138a Ordynacji podatkowej:
"§ 1. Strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania".
Stosownie do zapisów art. 138b Ordynacji podatkowej:
"§ 1. Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych".
W przypadku tzw. pełnomocników profesjonalnych Ordynacja podatkowa wskazuje sposoby doręczeń korespondencji.
Zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej:
"§ 5. Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego".
Mając na uwadze środki komunikacji elektronicznej wskazać należy art. 144 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym:
"§ 1a. Organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego",
-oraz art. 144a Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym:
"§ 2. W przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych dzień doręczenia ustala się zgodnie z przepisami art. 42 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych".
Z zapisów art. 147 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1045 ze zm.), zwanej dalej ustawą o doręczeniach elektronicznych wynika, że:
"ust. 3 Doręczenie korespondencji nadanej przez podmiot publiczny posiadający elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP do osoby fizycznej lub podmiotu niebędącego podmiotem publicznym, o których mowa w ust. 2, nieposiadających adresu do doręczeń elektronicznych, jeżeli:
pkt 1) korespondencja ta stanowi odpowiedź na podanie albo wniosek złożone w ramach usługi udostępnionej w ePUAP, albo
pkt 2) ta osoba fizyczna lub ten podmiot wystąpiły do organu administracji publicznej o doręczenie korespondencji na konto w ePUAP
- jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego do dnia 31 grudnia 2025 r.
ust. 4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1-3, urzędowe poświadczenie odbioru, o którym mowa
w art. 3 pkt 20 ustawy zmienianej w art. 105, jest równoważne dowodowi otrzymania, o którym mowa w art. 41,
ust. 6. Do doręczeń, o których mowa w ust. 1-3 i 5, przepis art. 41 stosuje się odpowiednio".
Tak więc w przypadku doręczania korespondencji za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (e-PUAP) dzień doręczenia ustala się zatem zgodnie z zapisami art. 42 ustawy o doręczeniach elektronicznych:
"ust. 1. W przypadku doręczania korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego korespondencja jest doręczona we wskazanej w dowodzie otrzymania chwili:
pkt 1) odebrania korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1, pkt 2) wpłynięcia korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 2, ust. 2. W przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3, korespondencję uznaje się za doręczoną w dniu następującym po upływie 14 dni od wskazanego w dowodzie otrzymania dnia wpłynięcia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego";
oraz art. 41 ustawy o doręczeniach elektronicznych, do którego odnosi się powyższy przepis:
"ust. 1. Dowód otrzymania jest wystawiany po:
pkt 1) odebraniu korespondencji przekazanej na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego;
pkt 2) wpłynięciu korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu publicznego;
pkt 3) upływie 14 dni od dnia wpłynięcia korespondencji przesłanej przez podmiot publiczny na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego, jeżeli adresat nie odebrał go przed upływem tego terminu.
ust. 2. Przez odebranie dokumentu elektronicznego rozumie się każde działanie adresata posiadającego adres do doręczeń elektronicznych, powodujące, że adresat dysponuje dokumentem, który wpłynął na ten adres, i może zapoznać się z treścią odebranego dokumentu,
ust. 3. Przez wpłynięcie dokumentu elektronicznego na adres do doręczeń elektronicznych rozumie się zaistnienie warunków technicznych umożliwiających adresatowi odebranie doręczanego dokumentu".
Sąd podziela ocenę, że w niniejszej sprawie przekroczenie terminu jest oczywiste i udokumentowane w sposób niebudzący wątpliwości.
W myśl art. 42 ust. 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych, w sytuacji, kiedy adresat nie odbierze korespondencji, która wpłynęła na jego adres do doręczeń elektronicznych, wówczas, korespondencję uznaje się za doręczoną w dniu następującym po upływie 14 dni od wskazanego w dowodzie otrzymania dnia wpłynięcia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego.
Sam dowód otrzymania jest natomiast w takim przypadku wystawiany zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o doręczeniach elektronicznych, a więc po upływie 14 dni od dnia wpłynięcia korespondencji przesłanej przez podmiot publiczny na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego.
Bezspornym jest, że do pełnomocnika skarżącego zastosowanie ma art. 144 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym doręczenie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Adres elektroniczny - [...], na który organ podatkowy miał doręczać korespondencję wskazał adwokat K.J. w pełnomocnictwie złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach na druku PPS-1 (pełnomocnictwo szczególne) 26 września 2024 r.. Pełnomocnictwo to stanowiło odpowiedź na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach z 6 września 2024 r., w którym organ poinformował skarżącego, że wskazany we wcześniej złożonym pełnomocnictwie PPS-1 (data wpływu do organu pierwszej instancji 2 września 2024 r.) adres elektroniczny - [...], jest błędny, stąd była prośba o podanie prawidłowego. Na ten podany jako prawidłowy adres - [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach wysłał za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (zwanej dalej e-PUAP) decyzję z 23.10.2024 r., nr 2203-SPO.4103.15.2024 w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2019 r.
Jak wynika z akt sprawy, a wbrew stanowisku skarżącego, organ pierwszej instancji wysyłając przedmiotową decyzję nie napotkał żadnych przeszkód natury technicznej, które uniemożliwiłyby bądź wskazywały na nieprawidłowości w doręczeniu korespondencji na adres e-PUAP - [...]. Potwierdzeniem prawidłowo dokonanej wysyłki jest wygenerowany przez ww. Platformę dowód w postaci Urzędowego Poświadczenie Doręczenia (UPD) potwierdzający, że dokument - decyzja o identyfikatorze: 2203-SPO.4103.15.2024 i 2203-24-052478, wysłany ze skrzynki Urzędu Skarbowego w Chojnicach (q74c08vhlm) 23 października2024 r. do adresata o identyfikatorze: [...] został uznany za doręczony 7 listopada 2024 r.. Z ww. dowodu wynika ponadto, że do utworzenia pierwszego UPD doszło 23 października 2024 r., a do powtórnego, w związku z nieodebraniem przesyłki przez adwokata K.J., 31 października 2024 r..
Należy zwrócić uwagę, że skarżący podważając w skardze prawidłowość doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach z 23 października 2024 r. przedstawia takie same argumenty (związane z kontem do doręczeń - [...] i zakładanymi skrzynkami korespondencyjnymi) jak we wniosku z 16 grudnia 2024 r..
W tej sprawie organ odwoławczy wystąpił do organu kompetentnego w sprawie doręczeń elektronicznych e - PUAP, tj. do Centralnego Ośrodka Informatyki, Centrum Pomocy Użytkowników, wskazując przy tym wszystkie okoliczności przedstawione przez skarżącego. W celu udzielenia odpowiedzi wniosek został przekazany do Ministerstwa Cyfryzacji. Ministerstwo Cyfryzacji w udzielonej odpowiedzi nie potwierdziło stanowiska skarżącego. W przedmiotowej odpowiedzi brak jest także informacji (a w tym zakresie organ odwoławczy zadał jedno z pytań), aby adwokat K.J. zgłaszał problemy techniczne w związku z nieprawidłowym funkcjonowaniem skrytki e-PUAP: /[...] od 4 grudnia 2023 r., czyli od podawanej przez ww. daty jej zarejestrowania. Ministerstwo Cyfryzacji potwierdziło prawidłowość dowodu UPD, a w konsekwencji, że oryginalny dokument (decyzja z 23 października 2024 r.) został dostarczony na skrytkę odbiorcy 7 listopada 2024 r. o godzinie 00:02:23. Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że nie spełniły się przesłanki tzw. fikcji doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach z 23 października 2024 r., co zostało w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzone przez właściwe organy.
Należy więc uznać, że skarżący w złożonej skardze nie podważył w sposób skuteczny dowodu UPD decyzji i wynikających z niego zapisów. Za takie skuteczne argumenty, w świetle ww. dowodów, nie sposób uznać wyjaśnień, z powołaniem się na § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 29 czerwca 2020 r. w sprawie profilu zaufanego i podpisu zaufanego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2551), dotyczących błędów jakie zaistniały w związku z wygaśnięciem konta i zmianą adresu poczty elektronicznej. W przekazanej informacji Ministerstwo Cyfryzacji nie tylko potwierdziło, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach została uznana za doręczoną 7 listopada 2024 r., ale również, że została odczytana 19 listopada 2024 r.. W takiej sytuacji nie może znaleźć akceptacji twierdzenie skarżącego, że informację o wydaniu przedmiotowej decyzji powziął dopiero 9 grudnia 2024 r. podczas kontaktu z pracownikiem organu pierwszej instancji.
Prawidłowego doręczenia decyzji poprzez tzw. fikcję doręczenia nie podważa również argumentacja zawarta w skardze z powołaniem się na § 10 ust. 10 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym komunikaty związane z funkcjonowaniem konta profilu zaufanego przesyłane są na adres poczty elektronicznej. Ministerstwo Cyfryzacji wskazało, że skrytka [...] nie ma dodanego adresu do powiadomień, co nie podważa prawidłowości zawartych w ww. dowodzie UPD zapisów.
Sąd także nie podziela tego o naruszeniu art. 144a § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1045 ze zm. ) - przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że doszło do skutecznego wpłynięcia i doręczenia korespondencji, prawidłowe jest bowiem stanowisko organu, że przepis ten w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
W ocenie Sądu, nie doszło także do naruszenia art. 223 § 2 pkt 1 oraz art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Zgromadzone w sprawie dowody jednoznacznie wskazują, że odwołanie wniesione 16 grudnia 2024 r. nie zostało złożone w zakreślonym przez art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej terminie.
Za bezzasadny należy uznać też zarzut dotyczący naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej.
Resumując w ocenie Sądu skarżący w złożonej skardze nie zdołał podważyć dokonanej przez organ podatkowy oceny materiału dowodowego.
Mając to na uwadze Sąd orzekł w myśl art. 151 p.p.s.a..