W złożonej skardze, na powyższe postanowienie Spółka wniosła o uchylenie postanowienia SKO z 24 lutego 2025 r. i zasadzenie na jej rzecz kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w treści wniosku o przywrócenie terminu podniesiono kwestie, które nie zostały wystarczająco wnikliwie przeanalizowane przez SKO. Wójt Gminy już raz wydał decyzję orzekającą o odmowie stwierdzenia nadpłaty.
W pierwszym etapie, 12 kwietnia 2021 r. Strona wskazała dwóch pełnomocników szczególnych dyrektora A.S. i wicedyrektora A.W. Z uwagi na to Wójt Gminy Liniewo pisemnie wezwał 24 maja 2021 r. Stronę do wskazania pełnomocnika właściwego do doręczeń, w wyniku czego 2 czerwca 2021 r. wskazano jako pełnomocnika do doręczeń dyrektor A.S..
Po wszczęciu postępowania podatkowego Wójt Gminy Liniewo wydał 25 stycznia 2022 r. decyzję RF-3120/007/2022 orzekającą o odmowie stwierdzenia nadpłaty doręczoną na adres A.S.. Od tej decyzji wpłynęło do organu podatkowego
I instancji datowane na 8 lutego 2022 r. odwołanie wraz załączonym pełnomocnictwem PPS-1 nowego pełnomocnika r. pr. M.Ł., a z jego treści wynikało wprost umocowanie do występowania wyłącznie przed organami podatkowymi I instancji, w tym m.in. wójtów gmin zgodnie z załącznikiem. W dniu 9 lutego 2022 r. została uiszczona na rzecz Gminy Liniewo opłata skarbowa od pełnomocnictwa.
Strona podniosła w tym odwołaniu, że pełnomocnik przy określeniu Strony wskazuje w nim Kancelarię w T. jako adres do doręczeń. Wójt Gminy Liniewo zaakceptował powyższe pełnomocnictwo, gdyż ustosunkowując się w piśmie datowanym 24 lutego 2022 r. RF-3120/0lodw/2022 adresowanym na SKO w Gdańsku do treści wniesionego odwołania zaadresował korespondencję na adres pełnomocnika w T. przy czym równolegle przesłał korespondencję także na O. w G. bez wskazania w nim jako pełnomocnika A.S.. Jak z tego wynika, na tym etapie postępowania podatkowego Wójt Gminy Liniewo nie kwestionował, że pełnomocnik M.Ł. był uprawniony do otrzymywania korespondencji.
Oznacza to, że po wydaniu przez SKO w Gdańsku decyzji ostatecznej 2 czerwca 2023 r. dalsze postępowanie podatkowe winno było się toczyć z udziałem wyłącznie pełnomocnika M.Ł., który przedłożył organowi podatkowemu I instancji odpis pełnomocnictwa, uiścił opłatę skarbową, wskazał Kancelarię na miejsce do doręczeń.
Chronologicznie, w dalszym postępowaniu dotyczącym nadpłaty za lata 2016-2021, jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy Liniewo wydawał kolejne postanowienia:
1) 17 października 2023 r. wyznaczające termin załatwienia sprawy na 30 listopada 2023 r. przy czym wysyłka była kierowana bezpośrednio na adres strony P. S.A. [...] i na adres pełnomocnika dyrektor A.S. O. w G., przy ul. [...]; nie przesyłając jej jednakże na adres pełnomocnika M.Ł. w T. na adres Kancelarii, który został pominięty,
2) 27 listopada 2023 r. wyznaczające termin załatwienia sprawy na 29 grudnia 2023 r. przy czym wysyłka była kierowana bezpośrednio na adres strony P. S.A. [...] i na adres pełnomocnika dyrektor A.S. O. w G., przy ul. [...]; nie przesyłając jej jednakże na adres pełnomocnika M.Ł. w T. na adres Kancelarii, który został pominięty,
3) 11 grudnia 2023 r. wyznaczające termin siedmiu dni do zapoznania materiału dowodowego przy czym wysyłka była kierowana bezpośrednio na adres strony P. S.A. [...] i na adres pełnomocnika dyrektor A.S. O. w G., przy ul. [...]; nie przesyłając jej jednakże na adres pełnomocnika M.Ł. w T. na adres Kancelarii, który został pominięty.
Identycznie było z przesyłką listową zawierającą datowaną na 2 stycznia 2024 r. decyzję pierwszoinstancyjną wysłaną bezpośrednio na adres strony P. S.A. [...] i na adres pełnomocnika dyrektor A.S. O. w G., przy ul. [...]; nie przesyłając jej jednakże pełnomocnikowi M.Ł. w T. na adres Kancelarii, który został pominięty.
Kiedy jednak Strona reprezentowana przez r. pr. M.Ł., złożyła 13 lutego 2024 r. do SKO wniosek o przywrócenie terminu oraz wnosząc odwołanie, to Wójt Gminy Liniewo ustosunkowując się pismem datowanym na 28 lutego 2024 r. do wniosku
i odwołania w rozdzielniku pisma jako jego adresatów - oprócz naturalnie SKO w Gdańsku - wskazał: a) adres strony P. S.A. [...]; b) adres pełnomocnika dyrektor A.S. O. w G., przy ul. [...]; c) adres kancelarii pełnomocnika M.Ł. w T.
Jak wynika zatem ze zgromadzonego materiału dowodowego organ podatkowy pierwszej instancji sam miał wątpliwości, kto w rozpatrywanym postępowaniu podatkowym winien otrzymywać akty administracyjne. Jeżeli zdaniem Wójta Gminy Liniewo właściwym adresem do doręczeń była dyrektor A.S. w Gdańsku, to powstaje uzasadnione pytanie dlaczego dwukrotnie doręczano korespondencje zawierające ustosunkowanie się do wniesionych odwołań pełnomocnikowi M.Ł. na adres kancelarii
w T., a dodatkowo to dlaczego wszystkie akty otrzymywała także bezpośrednio sama strona w W.
Ponadto Strona była uprawniona do wysnucia wniosku na podstawie dotychczasowego przebiegu postępowań, że organ podatkowy wysyła korespondencję na wszystkie adresy. Nawet jeśli organ podatkowy sam zdecydował, któremu
z pełnomocników będzie doręczał korespondencję, to jego procedowanie było wadliwe
i wprowadziło bezpośrednio Stronę w błąd skoro ustosunkowując się do treści wniesionych odwołań ich adresatem nie uczynił wyłącznie A.S.. Takie postępowania narusza w ewidentnie art. 121 § 1 O.p., gdyż postępowania podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Ponadto organ miał wiedzę, że r. pr. M.Ł. występował w charakterze pełnomocnika Skarżącego
w innych postępowaniach Skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie
w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Wyjaśniając granice niniejszej sprawy podkreślić należy, że odrębnym postanowieniem organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Z treści art. 162 O.p. należy wyprowadzić wniosek, że aby można było przywrócić termin do dokonania danej czynności powinny być spełnione łącznie następujące przesłanki - uchybienie terminu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie braku winy przy braku dokonania czynności w terminie, dokonanie czynności przewidzianej przywracanym terminem.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ podatkowy prawidłowo uznał, iż pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik Skarżącej, uprawdopodobniając brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, powołał się na brak doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, spowodowany niekonsekwencją tego organu w procedowaniu sprawy i doręczeniu korespondencji w sprawie w sposób dowolny. W ocenie Kolegium pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Ze stanowiskiem takim nie zgadza się Sąd. Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest zatem jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12). Także w doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323).
Z akt sprawy wynika, że A.S. oraz A.W. złożyli tożsame pełnomocnictwa na formularzu PPS-1, zgodnie z którymi zostali upoważnieni do "reprezentowania P. S.A. w sprawach związanych z podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym oraz o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, korzystanie ze środowiska w tym składanie i podpisywanie korekt deklaracji, składanie wyjaśnień i wniosków oraz uzupełnianie brakujących dokumentów". W złożonych pełnomocnictwach nie zaznaczono w części D w rubryce 46, że pełnomocnik jest wyznaczony do doręczeń w sprawie.
W odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji do wskazania właściwego pełnomocnika do doręczeń zgodnie z art. 138g O.p., pismem z 2 czerwca 2021 r. Skarżąca (w której imieniu działała dyrektor A.S.) poinformowała, że na pełnomocnika do doręczeń w przedmiotowej sprawie wskazuje dyrektor A.S. (k. 37 akt administracyjnych).
W toku dalszego procedowania organ pierwszej instancji pisma w sprawie kierował konsekwentnie do pełnomocnika A.S.: postanowienie z 17 czerwca 2021 r.
w sprawie wszczęcia postępowania (k. 38 akt administracyjnych), wezwanie z 8 lipca 2021 r. (k. 40 akt administracyjnych), postanowienia z 5 listopada 2021 r., 3 grudnia 2021 r., 3 stycznia 2022 r. w sprawie terminu załatwienia sprawy (k. 62, 65, 68 akt administracyjnych), decyzja Wójta z 25 stycznia 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty (k. 71 akt administracyjnych)
Następnie pismem z 8 lutego 2022 r. r. pr. M.Ł. złożył odwołanie od decyzji Wójta z 25 stycznia 2022 r. W odwołaniu jako strona podano: "P. S.A. reprezentowana przez radcę prawnego M.Ł.- pełnomocnictwo w załączeniu- adres do doręczeń na Kancelarię C.". Ponadto, do odwołania załączono pełnomocnictwo na formularzu PPS-1 zgodnie z którymi wspomniany pełnomocnik został upoważniony do "reprezentowania P. S.A. w sprawach dotyczących zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2016- 2021 z umocowaniem do występowania przed organami podatkowymi I instancji (prezydent, Burmistrz, Wójt) na terenie województw: Warmińsko- Mazurskiego, Kujawsko- Pomorskiego i Pomorskiego). W pełnomocnictwie nie zaznaczono w części D w rubryce 46, że pełnomocnik jest wyznaczony do doręczeń w sprawie. Dodatkowo do odwołania załączono pełnomocnictwo udzielone na piśmie przez Skarżącą, udzielającą pełnomocnictwa r. pr. M.Ł. do reprezentowania P. S.A. w postępowaniu przed sądami powszechnymi pierwszej i drugiej instancji, Sądem Najwyższym, wojewódzkimi sądami administracyjnymi, Naczelnym Sądem Administracyjnym, organami egzekucyjnymi oraz organami administracji rządowej i samorządowej" (k. 76 akt administracyjnych).
Co istotne pismo z 24 lutego 2022 r., w sprawie ustosunkowania się do zarzutów odwołania, Wójt Gminy doręczył pełnomocnikowi A.S. oraz pełnomocnikowi r. pr. M.Ł.. Decyzją z 2 czerwca 2023 r. Kolegium uchyliło decyzję Wójta
z 25 stycznia 2022 r. i przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzja została doręczona tylko r. pr. M.Ł..
Kolejno postanowieniami z 17 października 2023 r. oraz 27 listopada 2023 r. Wójt wyznaczył termin załatwienia sprawy i doręczył je pełnomocnikowi A.S. (k. 84
i 91 akt administracyjnych). W dniu 11 grudnia 2023 r. wyznaczono Stronie 7 dniowi do wypowiedzenia się w sprawie, a postanowienie doręczono pełnomocnikowi A.S..
Końcowo decyzja z 2 stycznia 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty została doręczona pełnomocnikowi A.S..
Okoliczność doręczenia stanowiska Wójta w sprawie odwołania "do wiadomości" r. pr. M.Ł., a także okoliczność doręczenia decyzji uchylającej SKO z 2 czerwca 2023 r. (k. 83 akt administracyjnych) tylko r. pr. M.Ł. nie może
w stanie faktycznym sprawy zostać całkowicie zignorowana. Praktyka dowolnego, wybiórczego i pozbawionego jakiegokolwiek porządku doręczenia pism organów podatkowych (bezpośrednio Stronie lub/i pełnomocnikowi do doręczeń, a innym razem pełnomocnikowi wnoszącemu odwołanie) narusza zasadę zaufania obywateli do państwa
i podważa autorytet jego organów (art. 2 Konstytucji RP). Działanie takie
w okolicznościach faktycznych sprawy należy ocenić jako nieakceptowalne i wadliwe. Nie może być także usprawiedliwiane przezornością czy gorliwością organów w prowadzeniu postępowania, skoro wprowadza w błąd ustanowionych pełnomocników i mogło mieć wpływ na podjęcie określonych czynności procesowych (np. złożenie wypowiedzenia pełnomocnictwa czy aktualizację oświadczenia o wyborze pełnomocnika do doręczeń).
Zgodzić się należy, że profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest do szczególnej staranności oraz dochowania odpowiednio wysokich standardów w swoim działaniu, niemniej nie można od niego wymagać, aby przewidywał chaotyczne działania procesowe organów obu instancji związane z doręczeniem decyzji. Skoro po ujawnieniu nowego pełnomocnika, organy uznały za zasadne doręczenia nowemu pełnomocnikowi wszelkiej korespondencji niejako "do wiadomości", to uzasadnione było oczekiwanie r. pr. M.Ł. na konsekwentne doręczenie dalszych pism w tym decyzji organu pierwszej instancji.
W toku ponownego rozpoznania wniosku organ, będąc związanym wyrażoną powyżej oceną prawną, ponownie oceni, czy wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Skarżącej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w pkt 1 wyroku uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł), orzeczono
w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.)