Wyrok WSA z dnia 16 lipca 2025, sygn. I SA/Gd 302/25

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, w opinii organu odwoławczego, strona nie uzasadniła braku winy w dochowaniu terminu - pełnomocnik, jako przyczynę uchybienia terminu, wskazała na wprowadzenie przez organ I instancji w błąd. Jednak, przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie ocena możliwości przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w okolicznościach stwierdzenia niewywiązania się przez Stronę z ustawowego terminu do jego wniesienia - a złożony przez Stronę wniosek z 27.11.2024 r. nie wskazuje na żadne okoliczności, które mogłyby stać na przeszkodzie złożeniu zażalenia w terminie, tj. do 3.10.2024 r.

Jak bowiem uznaje się w doktrynie, z brakiem winy, o którym mowa w treści art. 162 O.p., mamy do czynienia wówczas, gdy można jednoznacznie stwierdzić, że dopełnienie terminu stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia dla samego (konkretnego) zainteresowanego. Tymi okolicznościami mogą być np. siła wyższa, uprawdopodobnione okoliczności związane ze stanem zdrowia strony, które w danym momencie uniemożliwiały jej działanie w swojej sprawie.

W niniejszej sprawie, w opinii organu, ww. okoliczności mogące uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia zażalenia nie miały miejsca, co więcej pełnomocnik Strony nawet się na nie nie powołuje. Wniosek z 27.11.2024 r. zawiera jedynie stwierdzenie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Strony, ponieważ wydane przez organ I instancji postanowienie wprowadzało ją w błąd co do podstawy prawnej wydania decyzji.

Dyrektor IAS ponownie podkreśla, że przywrócenie terminu wymaga od podatnika uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, i może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W przedstawionych okolicznościach niniejszej sprawy, brak jest w opinii organu, podstaw do przyjęcia, że doszło do niezawinionego przez Stronę uchybienia terminu do złożenia zażalenia. W złożonym wniosku nie wskazano żadnych niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód, które uniemożliwiły złożenie zażalenia w terminie. Strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia zażalenia.

Reasumując, w ocenie Dyrektora IAS, nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu, co wyklucza możliwość zastosowania instytucji określonej w art. 162 O.p. i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika US z 25.09.2024 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie, zarzuciła naruszenie:

1. art. 162 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez jego błędne niezastosowanie i w konsekwencji nieprzywrócenie skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, w której uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi;

2. art. 35e pkt 5 ustawy o KAS w zw. z art. 7 pkt 1 oraz 9 pkt 1 ust. 3 ustawy o doręczeniach elektronicznych, poprzez nieskuteczne doręczanie pism;

3. art. 120 i art. 121 O.p., przez niepodjęcie wszelkich możliwych działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz przez dowolną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie.

W uzasadnieniu przywołanych zarzutów Pełnomocnik w całości powtarza argumentację zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej o odrzucenie wskazując, że ww. ww. skarga wpłynęła do Organu za pośrednictwem systemu e-Doręczenia, a dokładniej poprzez Publiczną Usługę Rejestrowanego Doręczenia Elektronicznego - PURDE, a zatem za pośrednictwem innego niż ePUAP kanału informacji elektronicznej, natomiast zgodnie z prawidłowym pouczeniem zawartym w zaskarżonym postanowieniu skargę należało wnieść w formie papierowej na wskazany adres albo w formie dokumentu elektronicznego na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP.

Z ostrożności procesowej Dyrektor IAS wniósł również o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.

Na wstępie sąd nie podzielił wniosku organu o odrzucenie skargi, uznając, że skarga została skutecznie wniesiona do sądu.

Odnośnie meritum sprawy, jak trafnie zauważa Dyrektor IAS, z przepisu art. 162 § 1 i 2 O.p. wynikają cztery podstawowe przesłanki, jakie muszą zostać spełnione, aby można było przywrócić termin: uchybienie terminowi; uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania określonej czynności; wniesienie podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia; wraz z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której termin był określony.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy zaistniała druga z ww. przesłanek tj. czy Strona/osoba ją reprezentująca (pełnomocnik) uprawdopodobniła brak swojej winy w niedochowaniu terminu.

Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może wystąpić jedynie wtedy, gdy Strona zaprezentowaną argumentacją w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, to znaczy, że wykaże, iż nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. To na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania (zażalenia), spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, winna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy Strona czy osoba ją reprezentująca dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona/jej pełnomocnik nie mogła przeszkody usunąć.

Organ trafnie podkreśla, że w zakresie czynności procesowych przed organami, których postępowanie opiera się na przepisach prawa - na Stronie lub pełnomocniku Strony - ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko Dyrektora IAS, że Pełnomocnik Skarżącej nie uzasadnia braku winy w dochowaniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika US z 25.09.2024 r. Jako przyczynę uchybienia terminu, wskazała na wprowadzenie przez organ I instancji w błąd, co nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, którego celem jest ocena możliwości przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W konsekwencji Dyrektor IAS zasadnie uznał, że Strona/Jej Pełnomocnik nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 162 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., poprzez jego "błędne niezastosowanie", wskazać należy, że art. 240 § 1 pkt 5 O.p. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Zatem rozróżnić należy, że czym innym jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia a czym innym wniosek o wznowienie postępowania, co Skarżąca zdaje się łączyć w jedno w przedmiotowej skardze.

W niniejszej sprawie Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Organ podatkowy działał więc na podstawie przepisu art. 162 § 1 i 2 O.p. i w oparciu o ten przepis rozpatrywał cztery podstawowe przesłanki, które muszą zostać spełnione, aby można było przywrócić termin. Strona nie spełniła jednej z tych przesłanek a mianowicie nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niedochowaniu terminu. W złożonym przez Stronę wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia nie zostały wykazane żadne okoliczności, które mogłyby stać na przeszkodzie do złożenia na nie zażalenia w terminie tj. do 3.10.2024 r. Jak bowiem uznaje się w doktrynie, z brakiem winy, o którym mowa w treści wyżej zacytowanego art. 162 O.p. mamy do czynienia wówczas, gdy można jednoznacznie stwierdzić, że dopełnienie terminu stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia dla samego (konkretnego) zainteresowanego. Tymi okolicznościami mogą być np. siła wyższa, uprawdopodobnione okoliczności związane ze stanem zdrowia strony, które w danym momencie uniemożliwiały jej działanie w swojej sprawie.

W niniejszej sprawie ww. okoliczności mogące uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia zażalenia nie miały miejsca, co więcej pełnomocnik Strony nawet się na nie nie powołuje.

Za chybiony należy uznać również zarzut nieskutecznego doręczenia postanowienia wydanego przez Dyrektora IAS z 13 lutego 2025 r.

W tym zakresie organ trafnie podnosi, że zgodnie z ogólną zasadą doręczania pism określoną w art. 144 § 1a O.p., organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. Wbrew twierdzeniom Strony, systemami teleinformatycznymi organu podatkowego, o których mowa w art. 144 § 1a, są m.in. e-Urząd Skarbowy, wymieniony w art. 35b ustawy o KAS. Wyrażenie zgody na doręczanie pism na konto w e-Urzędzie Skarbowym ma szczególne konsekwencje. Pełnomocnik szczególny, wyrażając taką zgodę, czyni to we własnym imieniu jako osoba fizyczna, a zakres tej zgody obejmuje każdą sferę kontaktów z organami KAS, zarówno prywatną, jak i zawodową (jako pełnomocnik). Podanie przez pełnomocnika adresu ePUAP nie rozstrzyga o pierwszeństwie doręczeń. Stanowisko to zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Szczecinie z 16.10.2024 r., sygn. akt I SA/Sz 318/24, CBOSA).

Na prawidłowość przyjętego stanowiska wskazuje również orzecznictwo NSA. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 20.11.2024 r. wydanym w sprawie I FZ 251/24 "sformułowanie zawarte w art. 145 § 2 O.p., że pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie", nie ma charakteru bezwzględnego, skoro w art. 146 § 1 O.p. stanowi się, że w toku postępowania pełnomocnik ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń. Jeżeli zatem pełnomocnik w toku postępowania ma obowiązek aktualizować adres, pod którym dokonuje się doręczeń, wyrażenie zgody przez pełnomocnika na doręczanie korespondencji za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy, oznacza dokonanie takiej aktualizacji adresu do doręczeń w stosunku do wskazanego poprzednio w pełnomocnictwie. 

W opinii Sądu, pełnomocnik stara się forsować tezę o nieskutecznym doręczeniu, powołując się na art. 35e pkt 5 ustawy o KAS, zgodnie z którym nie doręcza się pisma na konto w e-Urzędzie Skarbowym, jeżeli doręczenie następuje na konto w innym systemie teleinformatycznym organu KAS. W kontekście ww. zarzutu podkreślenia wymaga, że wyjątek w odniesieniu do elektronicznych form doręczania dotyczy jedynie przypadku, gdy doręczenie następuje na inny system teleinformatyczny organu KAS, np. PUESC. Takiego wyłączenia brak w odniesieniu do innych systemów teleinformatycznych podmiotów publicznych, jakim jest ePUAP. W niniejszej sprawie Pełnomocnik bezsprzecznie wyraziła zgodę na doręczenia na konto w e-Urzędzie Skarbowym (e-US) od 01-05-2024 r., nie posiadała też innego konta w systemie teleinformatycznym organu KAS.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że organ był zobligowany doręczać korespondencję za pośrednictwem systemu e-Urząd Skarbowy od dnia następującego po dniu udzielenia zgody (art. 35e ust. 4 pkt 2 ustawy o KAS).

Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (UPD) wystawionego przez Szefa KAS wynika, że pełnomocnik został prawidłowo zawiadomiony o umieszczeniu pisma na koncie w e-Urzędzie Skarbowym w dniach 13 i 20 lutego 2025 r. Jednak brak odbioru pisma przez pełnomocnika skutkował doręczeniem w trybie zastępczym, tzw. fikcją doręczenia. System automatycznie wygenerował datę doręczenia: 26.02.2025 r.

Dopiero wycofanie zgody przez pełnomocnika zniosłoby obowiązek doręczania pism na konto w e-Urzędzie Skarbowym i umożliwiło doręczenie na wskazany adres ePUAP.

Niezależnie od powyższego wskazania wymaga, że w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników, takich jak adwokaci, radcy prawni czy doradcy podatkowi, zastosowanie ma przepis szczególny art. 144 § 5 O.p., zgodnie z którym doręczanie pism odbywa się za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego.

W świetle powyższych przepisów oraz stanu faktycznego, Dyrektor IAS zasadnie stwierdza, iż postanowienie z 13.02.2025 r. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Strony na konto w e-Urzędzie Skarbowym.

W ocenie Sądu chybione są również zarzuty podniesione w skardze przez Stronę dotyczące naruszenia przepisów art. 120 i 121 O.p. W myśl art. 120 O.p. organ podatkowy działał na podstawie przepisów prawa rozpatrując kwestię uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie natomiast z art. 121 § 1 i § 2 O.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania.

Ustalenia w przedmiotowej sprawie dokonane zostały w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie sprawy zostało w sposób logiczny i przekonujący uzasadnione, natomiast odmienna niż oczekiwana przez Stronę ocena materiału dowodowego nie uzasadnia zarzutu działania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych.

Reasumując, w pełni należy podzielić stanowisko Dyrektora IAS, zajęte w zaskarżonym postanowieniu, że w świetle zgromadzonych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, ustalonych okoliczności w aspekcie treści art. 162 § 1 i 2 O.p., nie wystąpiły przesłanki dla przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika US z 25.09.2024r., który upłynął 03.10.2024r.

W skardze do WSA w Gdańsku strona skarżąca nie przedłożyła żadnych nowych dowodów ani nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności, które podważałyby to stanowisko.

Z tych przyczyn, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.) orzeczono jak w wyroku.