Po rozpatrzeniu wyżej wymienionego wniosku z 10 października 2024 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kościerzynie postanowieniem nr 2211-SEE.7113.2.2024.2684 z 17 grudnia 2024 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: 2211-723.206384.2023,2211-723.206530.2023, 2211-723.206323.2023, 2211-723.206440.2023, 2211-723.206497.2023 wystawionych 13 marca 2023 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego
w Kościerzynie.
Pismem z 3 stycznia 2025 r. Skarżąca powielając argumenty z wniosku z 10 października 2024 r. złożyła zażalenie zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wydanie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego mimo, iż przepisy kodeksu cywilnego wprost regulują kwestię odpowiedzialności za długi spadkowe.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zaskarżonym postanowieniem
z 24 lutego 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego
w Kościerzynie z 17 grudnia 2024 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego znajduje się w konkretnych przepisach prawa. Jako przykład wskazano art. 146 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.), który stanowi, że "postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości". Natomiast przepis art. 1031 § 2 k.c. reguluje zakres odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe wskazując, że spadkobierca odpowiada wszelkimi składnikami swego majątku z ograniczeniem do wartości stanu czynnego spadku. Obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kościerzynie nr 2211-SP0.4123.1.2021 z 26 maja 2022 r. utrzymanej decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-IOV-2.4123.4.29.2022/10/05 z 5 stycznia 2023 r. i wobec braku zapłaty za należności podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 293/23 odrzucił skargę Strony na decyzję Dyrektora z 5 stycznia 2023 r. Zatem to w ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-IOV-2.4123.4.29.2022/10/05 z 5 stycznia 2023 r. orzeczono o odpowiedzialności i wysokości egzekwowanego obowiązku w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym.
Zdaniem organu odwoławczego słusznie Naczelnik Urzędu Skarbowego
w Kościerzynie zauważył, że przepisy kodeksu cywilnego nie wskazują sposobu w jaki należy dochodzić do wykonania obowiązku, a tym bardziej nie ograniczył organu egzekucyjnego do prowadzenia egzekucji wyłącznie z majątku wskazanego w wykazie inwentarza.
W zakresie badania przesłanki z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wskazano, że nie mogą być badane kwestie dotyczące istnienia oraz wysokości egzekwowanego obowiązku. Zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z 17 grudnia 2024 r. wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kodeksem postępowania administracyjnego. Postanowienie to zawiera wszystkie składniki struktury postanowienia administracyjnego, w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne, jak również prawidłowo odnosi się do podniesionych przez Skarżącą kwestii. Przytoczone postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kościerzynie sygn. akt Km [...] z 18 kwietnia 2024 r. czy wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z 5 września 2024 r. sygn. akt VII U 790/23 nie dotyczą postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kościerzynie ani dochodzonych w tym postępowaniu należności.
Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku i zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a w zw. z art. 98 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. w zw. z art. 1031 § 2 k.c. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie postanowienia odmawiającego umorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo ograniczonej odpowiedzialności Skarżącej za zobowiązania podatkowe ze względu na fakt, że w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku.
W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że nabyła spadek z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe, a to oznacza również, zgodnie z brzmieniem art. 98 § 1 O.p., ponosi ona odpowiedzialność za pozostawione przez zmarłego zaległości podatkowe z opisanym wyżej ograniczeniem, tj. ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza lub spisie inwentarza stanu czynnego spadku. W związku z powyższym, w ocenie Skarżącej, zważywszy na brzmienie art. 98 § 1 O.p. w zw. z art. 1031 § 2 k.c, postępowanie egzekucyjne względem Skarżącej powinno zostać umorzone.
Ponadto, w sytuacji, w której występuje wielość spadkobierców, wartość stanu czynnego spadku winno się rozumieć jako wartość przypadających każdemu ze spadkobierców z osobna udziałów, obliczaną z osobna dla każdego spadkobiercy. Wyrokiem z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt VII U 790/23 Sąd Okręgowy w Gdańsku
w sprawie z powództwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek na spadkobierców (Ł.G., G.G., J.G. oraz W. G.) stwierdził, iż odpowiedzialność jest ograniczona do stanu czynnego po spadku po zmarłym.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r. poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych
w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym
i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast
z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).
Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji skargę Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, organ odwoławczy nie naruszył bowiem prawa w sposób skutkujący uchyleniem zaskarżonego aktu.
Spór w sprawie dotyczy istnienia podstaw do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącej, a w szczególności czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W myśl wskazanego przepisu, postępowanie egzekucyjne umarza się, gdy odrębne ustawy tak stanowią.
Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Co do zasady umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel z powodu wystąpienia przyczyn niedopuszczalności prowadzenia (vide P. Pietrasz (w:) D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, System Informacji Prawnej Lex, tezy do art. 59 u.p.e.a.).
Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zatem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje
o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
W niniejszej sprawie Skarżąca powołując się na art. 1031 § 2 k.c. w zw. z art. 98 § 1 O.p. wniosła o ograniczenie postępowania egzekucyjnego do wysokości stanu czynnego spadku oraz o umorzenie postępowań egzekucyjnych w całości prowadzonych przeciwko spadkobiercom, na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 98 § 1 O.p. w zakresie odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania spadkodawcy stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o przyjęciu
i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.
W sprawie nie jest sporne, że Skarżąca przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a zatem zgodnie z art. 1031 § 2 k.c. zdanie pierwsze ponosi ona odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku.
Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, za długi spadkowe odpowiada zarówno majątkiem spadkowym, jak i osobistym, ale jego odpowiedzialność jest ograniczona kwotowo. Odpowiada tylko do wysokości ustalonego
w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku (por.L. Kaltenbek, W. Żurek, 3. Skutki przyjęcia spadku wprost i z dobrodziejstwem inwentarza [w:] L. Kaltenbek, W. Żurek, Prawo spadkowe, Warszawa 2016, LEX/el).
Stosownie do art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne w przypadku, gdy inne przepisy stanowią o wystąpieniu przesłanki do umorzenia tego postępowania. W rzeczonym przepisie chodzi zatem o "inne przepisy" regulujące kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie zaś jakiekolwiek o przepisy odnoszące się do innych kwestii związanych z prowadzeniem egzekucji.
Wskazywane przez Stronę art. 1012 k.c. i art. 98 § 1 O.p. nie odnoszą się do przesłanki umorzenia postępowanie egzekucyjnego. Regulują one zakres odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe. Przepisy te nie mogą więc stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie ww. przepisami spadkobierca odpowiada wszelkimi składnikami swego majątku z ograniczeniem do wartości stanu czynnego spadku. Przytoczone zatem przepisy kodeksu cywilnego nie zobowiązują organu egzekucyjnego do umorzenia postępowania, a tym samym nie stanowią przesłanki do umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Z tego względu
w niniejszej sprawie nie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że rozstrzygnięcia organów obu instancji są prawidłowe.
Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gdańsku z 22 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 317/25, którym oddalono skargę J.G. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Należy zauważyć, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wystawionymi na Skarżącą wynika z decyzji o orzeczeniu o odpowiedzialności spadkobierców i wysokości egzekwowanego obowiązku Naczelnika z 26 maja 2022 r. utrzymanej decyzją Dyrektora IAS z 5 stycznia 2023 r. i podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a więc brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zasygnalizowania wymaga, że w niniejszym postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest stwierdzenie istnienia podstawy wymienionej w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. do umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można merytorycznie odnosić się do zarzutów dotyczących kwestii prowadzenia egzekucji ponad wartość ustalonego stanu czynnego spadku. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. W związku z powyższym ani Sąd, ani organy egzekucyjne w ramach tej sprawy, której przedmiotem jest zbadanie, czy z zaistniałym stanie faktycznych wystąpiły przesłanki określone art. 59 § 1 u.p.e.a, tj. podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego - nie są uprawnione (na tym etapie) do badania kwestii cywilnoprawnych. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie określonych przesłanek, wymienionych w tym przepisie. Skarżący nie może zatem
w ramach tej sprawy skutecznie zwalczać działań organów egzekucyjnych polegających prowadzeniu egzekucji ponad wartość ustalonego stanu czynnego spadku, gdyż wykracza to poza zakres niniejszej sprawy administracyjnej. Skarżąca może dochodzić swoich praw w ramach innej procedury, nie może więc skutecznie podnosić zarzutów w tym zakresie
w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a.
Reasumując, w świetle przedstawionych okoliczności zaskarżone postanowienie
w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze było prawidłowe i nie jest dotknięte wadami zarzuconymi
w skardze.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
[pic]