Skarżąca podniosła, że określone frakcje odpadów komunalnych są zbierane
w sposób właściwy, wówczas gdy spełnione są łącznie warunki wskazane w § 25 ust. 1 pkt 1 lit. a-d uchwały, lecz jednocześnie nie są zanieczyszczone, w szczególności substancjami oleistymi, lub nie są zmieszane z innymi frakcjami odpadów (§ 25 ust. 1 pkt 2 lit. a i b uchwały).
Strona na potwierdzenie swojego stanowiska przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 grudnia 2024 r. o sygn. akt: I SA/Gd 751/24, którym uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta Słupska, który powoływał się właśnie na tą konkretną, powyższą uchwałę.
W sprawie organ pierwszej instancji zgromadził zdjęcia wykazujące jedynie pojemniki zmieszane, bez odnoszenia się do tego, czy w nich znajdowało się czyste szkło, papier czy tworzywo sztuczne. Zebrany materiał dowodowy nie umożliwia ustalenia, czy widoczne szkło i tworzywa sztuczne nie miały cech wykluczających umieszczenie
w pojemnikach na zbierane selektywnie frakcje odpadów komunalnych. Rzeczą organu jest uzasadnienie stanowiska prawnego wywiedzionego z właściwie ocenionego materiału dowodowego. Organ skoncentrował ocenę na miejscu gromadzenia odpadów, lakonicznie odnosząc się do dokumentacji w zakresie stwierdzonych uchybień selekcji. Zarówno katalog wymieniony w § 25 ust. 1 lit. a-c, jak i bioodpady mogą być zanieczyszczone innymi substancjami (w szczególności nie podlegają zbiórce selektywnej bioodpady zanieczyszczone przez zwierzęta). Zebrana dokumentacji nie umożliwia oceny stopnia czystości zakwestionowanych odpadów. Przyjęty sposób regulacji obowiązku selekcji daje podstawę do stwierdzenia, że odpady podlegają zbiórce zmieszanej, chyba że należą do kategorii § 25 ust. 1 pkt 1 lit a-d uchwały: nie są zanieczyszczone lub nie są zmieszane
z innymi frakcjami odpadów. Ponadto niektóre odpady trudno zakwalifikować, gdyż są ze sobą połączone (np. papier z plastikiem jako opakowanie) czy zanieczyszczone w taki sposób, że umieszczenie ich w pojemniku na określoną frakcje będzie wówczas uznane za brak zachowania segregacji.
Organ nie załączył żadnego dowodu, że jakiekolwiek nieprawidłowości wystąpiły
w frakcjach z papierem, szkłem czy plastikiem - że byłyby tam zmieszane. Co więcej
z załączonych przez organ pierwszej instancji zdjęć wynika, że w selektywnie zbieranych pojemnikach nie było żadnych nieprawidłowości (np. w pojemnikach z plastikiem nie ma żadnych nieprawidłowości).
Niezależnie od powyższego Spółdzielnia we wszystkich nieruchomościach podjęła czynności, aby miejsca składowania odpadów były zamknięte lub powstały nowe wiaty śmietnikowe zamykane na klucz lub na kody cyfrowe, które to czynności są systematycznie wykonywane zarówno we własnym zakresie jak również przy współpracy
z innymi podmiotami.
Nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, że pismem z 7 października 2024 r. Skarżąca poinformowała organ pierwszej instancji, że mieszkańcy wskazanych budynków najprawdopodobniej korzystają z określonej wiaty śmietnikowej. Niewykluczone, że kwota mogła być orientacyjna, gdyż mieszkańcy niektórych bloków mają bliżej do innej wiaty - co nie jest wykluczone.
Zdaniem Strony nie ustalono, iż miejsce składowania odpadów może być wykorzystywane przez osoby trzecie. W tym celu organ skorzystać powinien ze środków dowodowych jakie zostały przewidziane w art. 181 O.p., a nie wyłącznie jednego w postaci oględzin pojemników na odpady. Przepis określający katalog dowodów wskazuje również jako źródło dowodu deklarację złożoną przez stronę, przesłuchanie świadków mieszkańców, czy pracowników Spółdzielni odpowiedzialnych za przedmiotowy rejon. Tego rodzaju dowody nie zostały przeprowadzone, a mogłyby przyczynić się do zrealizowania zasady prawdy obiektywnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa,
w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok,
w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
Natomiast stosownie do treści art. 6k ust. 3 u.c.p.g. rada gminy określi stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, wysokości nie niższej niż dwukrotna wysokość i nie wyższej niż czterokrotna wysokość stawki ustalonej przez radę gminy odpowiednio na podstawie ust. 1 albo w art. 6j ust. 3b.
Wydana przez Radę Miejską w Słupsku na podstawie art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a pkt 5 u.c.p.g. uchwała nr XXIX/468/21 z 31 marca 2021 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Słupska (Dz.Urz. Woj. Pomorskiego z 29 kwietnia 2021 r., poz. 1573 ze zm.), określa w § 25 warunki uznania, że odpady komunalne są zbierane w sposób selektywny. Odpady komunalne są zbierane w sposób selektywny
w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) właściciel nieruchomości zbiera następujące frakcje odpadów komunalnych w odrębnych workach lub pojemnikach: a) papier, b) metale, tworzywa sztuczne i odpady opakowaniowe wielomateriałowe,
c) szkło, d) bioodpady; 2) w poszczególnych pojemnikach lub workach, o których mowa
w pkt 1, odpady komunalne: a) nie są zanieczyszczone, w szczególności substancjami oleistymi, lub b) nie są zmieszane z innymi frakcjami odpadów.
Co do zasady należy zgodzić się z tezą uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 751/24 (na który powołuje się w skardze Spółdzielnia), że określone frakcje odpadów komunalnych zbieranych w sposób selektywny są gromadzone prawidłowo, jeżeli odpowiadają kategoriom substancji wskazanych w § 25 ust. 1 pkt 1 lit. a-d i nie wykazują cech wskazanych w pkt 2 lit. a i b. Selekcja odpadów nie przebiega według prostego schematu wyznaczonego kryterium surowcowym. Warunkiem prawidłowej segregacji jest wykluczenie umieszczania we wskazanych frakcjach odpadów zbieranych selektywnie, odpadów zanieczyszczonych innymi substancjami lub zmieszanych z innymi frakcjami odpadów. Poddanie kontroli worka lub pojemnika zawierających odpady zbierane selektywnie stanowi proces oceny prowadzony według podstawowego kryterium surowcowego. Nie jest wykluczone uznanie zbiórki selektywnej za wadliwą z uwagi na zanieczyszczenie lub zmieszanie papieru, metali, tworzyw sztucznych, odpadów opakowaniowych wielomateriałowych, szkła, bioodpadów. W konstrukcji wskazanego przepisu uchwały można dostrzec zasadę segregacji według kategorii surowcowych jedynie odpadów, które nie są zanieczyszczone i nie są zmieszane z innymi frakcjami odpadów. Zgodnie z tą zasadą w pojemnikach zawierających odpady inne niż należące do wymaganych frakcji mogą znajdować się odpady z surowców podlegających selekcji, jeżeli nie spełniają wymagań § 25 ust. 1 pkt 2 uchwały.
Ocena prawidłowości wykonywania zbiórki selektywnej podczas kontroli pojemników zawierających odpady inne niż w pojemnikach na papier, metale, tworzywa sztuczne, szkoło bioodpady wymagają szczególnej staranności w zakresie nie tylko ustalenia surowca, ale również zabrudzenia lub zmieszania. Odpady zbierane nieselektywnie są poddawane dalszym procesom produkcyjnym umożliwiającym wtórną selekcję. Zgodnie
z § 25 ust. 3 uchwały podmiot dokonujący oceny prawidłowości zbiórki selektywnej sprawdza, czy w pojemnikach lub workach na niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne nie znajdują się odpady komunalne podlegające odrębnej zbiórce. Ocena jest dokonywana w sposób uznaniowy, a stwierdzenie uchybienia są dokonywane,
w szczególności poprzez wykonywanie fotografii umożliwiającej stwierdzenie, na której nieruchomości doszło do niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych (§ 25 ust. 4 uchwały).
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie dowodem na potwierdzenie niedopełniania obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych było powiadomienie nr [...] z 19 września 2024 r. dotycząca niedopełnienia selektywnego zbierania odpadów komunalnych w dniu 6 i 9 września 2024 r. wraz z dokumentacją zdjęciową, sporządzone przez pracowników odbierających odpady. W aktach sprawy znajduje się również notatka służbowa Urzędu Miejskiego w Słupsku z 1 października 2024 r.
(z załączoną dokumentacją fotograficzną) z przeprowadzonej wizji miejsca gromadzenia odpadów na spornej nieruchomości w dniu 27 września 2024 r. Zdaniem Sądu poszczególne zdjęcia dokumentujące brak segregacji umożliwiają stwierdzenie niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Jest bowiem oczywiste, że w niniejszej sprawie do pojemnika z odpadami zmieszanymi trafiły odpady
z frakcji zbieranych w sposób selektywny (szkło, papier i plastik).
Niezasadny jest zarzut skargi, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w zakresie ustalenia czy odpady znajdujące się we frakcji zmieszanej były zanieczyszczone lub zmieszane z innymi frakcjami odpadów. Wynika to z dokumentacji fotograficznej obrazującej obecność w pojemnikach na odpady zmieszane: odpadów szklanych (butelki po napojach, słoiki z metalowymi nakrętkami), metalowych (puszki po napojach), odpadów papierowych (opakowania kartonowe i tekturowe), biodegradowalnych (obierki, owoce, warzywa i liście) i z tworzyw sztucznych (plastikowe butelki po napojach). Ilość i stan niesegregowanych odpadów w pojemnikach na odpady zmieszane nie daje podstaw do uznania, że istnieją wątpliwości co do rodzaju śmieci (a także ich zanieczyszczenia bądź zmieszania z innymi frakcjami odpadów) mogących znajdować się w pojemniku na odpady niesegregowane. Co więcej odpady znajdujące się na zdjęciach można z łatwością zaliczyć do właściwych frakcji selektywnych. Nawet jeśli poszczególne odpady byłyby zanieczyszczone czy połączone z inną frakcją, to przy skali wykazanych nieprawidłowości przy segregacji odpadów stwierdzonych przecież w różnych dniach danego miesiąca, nie mogłoby to mieć wpływu na odmienną ocenę materiału dowodowego.
W związku z tym opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy, niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę (por. wyrok NSA z 11 października 2024.r, sygn. akt III FSK 1522/22). Stąd, Spółdzielnia podwyższonej opłaty nie powinna traktować przede wszystkim jako sankcji, ale jako potrzebę wyrównania wyższych kosztów zagospodarowania odpadów przez gminę. Podwyższona opłata w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc,
w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów.
Koszty te powstają również niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny czy wielokrotny. Jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "wielokrotności", czy "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałyby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców, a nie z dopłat (por. wyrok NSA z 5 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK1536/23).
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku Skarżącej, zawartym w ramach opisanych zarzutów, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 6ka ust. 1, 2 i 3 u.c.p.g. w związku
z § 25 ust. 1- 4 uchwały.
W skardze Spółdzielnia podnosi również, że odpady były podrzucane do altan śmietnikowych Spółdzielni przez osoby postronne, w związku z czym brak segregacji nie był zawiniony przez Spółdzielnię. Ponadto zdaniem Strony nie wykazano nieprawidłowości w pojemnikach z papierem, szkłem czy plastikiem.
W przedmiocie wskazań, że niesegregowane odpady mogły zostać podrzucone przez osoby postronne należy wskazać, że ustawodawca nie uzależnia możliwości określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podwyższonej od stopnia zawinienia właścicieli. Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, iż podmiotem odpowiedzialnym za stwierdzone nieprawidłowości w miejscu zbierania odpadów dla nieruchomości jest właściciel nieruchomości (a w przedmiotowej sprawie Skarżąca). Nie ma potrzeby udowadniania, że stwierdzona nieselektywna zbiórka odpadów została dokonana przez właścicieli lokali wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości. Takie stanowisko zostało już wielokrotnie wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z: 2 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1015/23 oraz III FSK 1016/23; 1 października 2024 r., sygn. akt III FSK 707/24; wyroki WSA w Gdańsku
z: 21 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 803/24 i I SA/Gd 804/24; 19 września 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 507/23; 18 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 443/23; 30 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 228/23; wyrok WSA w Gliwicach z 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 228/24; wyroki WSA w Opolu z 23 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Op 279/23 i sygn. akt I SA/Gd 280/23; wyrok WSA w Bydgoszczy z 7 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 694/22; WSA w Opolu z 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Op 113/22).
Wobec powyższego organy nie były zobowiązane do prowadzenia postępowania dowodowego co do wskazywanej okoliczności podrzucania niesegregowanych odpadów przez osoby postronne. To właściciel nieruchomości, tj. Spółdzielnia odpowiada za prawidłową segregację odpadów, w tym także ewentualne zabezpieczenie nieruchomości, w szczególności altan śmietnikowych, przed dostępem osób nieuprawnionych.
Sąd stwierdza, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. Powyższe wynika z wykładni art. 6ka u.c.p.g. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął już ten problem w wyrokach z 30 marca 2022 r. sygn. akt III FSK 4846/21, z 19 maja 2022 r. sygn. akt III FSK 4930/21, z 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III FSK 4968/21). Wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów. Ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Nie wyłączył z obowiązku nałożenia opłaty podwyższonej w sytuacji jedynie incydentalnego czy też wręcz jednokrotnego stwierdzenia naruszenia zasad zadeklarowanej segregacji odpadów. Nie ma też w art. 6ka mowy o uporczywości, czy notoryczności niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g.
i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji. Sąd uznał za prawidłową ocenę wyrażoną w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi związanych z brakiem nieprawidłowości w pojemnikach z papierem, szkłem czy plastikiem. Podstawą zaskarżonej decyzji było ustalenie, że odpady nie były segregowane w sposób prawidłowy w pojemnikach na odpady zmieszane (odpady różnych frakcji znajdowały się w pojemniku na odpady zmieszane).
W nawiązaniu do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, wskazać należy, że zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
W analizowanym przypadku, jak wyjaśniono, kwestia tego, czy to mieszkańcy osobiście dopuścili się braku segregacji odpadów, czy też - jak twierdzą - uczyniła to osoba trzecia, nie stanowi okoliczności, która ma istotne znaczenie.
Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano nieaktualną podstawę prawną oraz błędnie wskazano, że podwyższona opłata dotyczy miesiąca marca 2023 r. Te uchybienie procesowe nie może jednak, w realiach sprawy, prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie miało ono bowiem wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy
w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Odrębnie należy zwrócić uwagę, że wątpliwości Sądu nie budzi prawidłowość powiadomienia o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Sąd nie doszukał się również innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji.
Podsumowując Sąd uznał, że materiał dowodowy w aktach sprawy jest wystarczający do uznania, że zostały wykazane przypadki nieprzestrzegania przez Spółdzielnię zasady segregacji odpadów komunalnych. Powyższe pozwoliło na stwierdzenie niewłaściwej segregacji odpadów i w konsekwencji na określenie wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za wrzesień 2024 r. Powoduje to, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, nie naruszają prawa.
Mając powyższe na uwadze, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl.
[pic]