5. Pismem procesowym z dnia 3 czerwca 2026 r. Skarżąca wskazała,
że pouczenie decyzji o uprawnieniu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do ZUS/O/S. jest błędne, albowiem możliwe tylko do organu, który wydał decyzję, czyli ZUS O/R. Inspektorat w P., a nie do ZUS/O/S.
Ponadto Strona poinformowała, że wyrokiem z dnia 26 maja 2026 r. w/s sygn. akt I SA/Gd 233/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie uchylił decyzję ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, tj. z dnia 12 grudnia 2025 r., na okoliczność niezgodnej z prawem działalności ZUS/O/S. oraz niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 128/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga jest niezasadna.
6.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi
w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części
(art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (która to regulacja nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie).
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania, w stopniu które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
6.3. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest ocena prawidłowości decyzji ZUS w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek.
Skarżąca zarzuca w skardze, że decyzja została wadliwie wydana przez ZUS Oddział w S. tj. z naruszeniem przepisów o właściwości.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracji publicznej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne - zarówno pozytywne, jak i negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przy czym bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (zob. wyroki NSA: z 28 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 825/20 z 20 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2936/21, z 15 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 2517/17, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Stanowisko takie prezentowane jest również w doktrynie (zob. P. Przybysz (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 138).
Decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy, wywiera natomiast skutek procesowy i kończy sprawę w danej instancji. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca, w związku z decyzją ZUS z dnia 12 grudnia 2025 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, pismem z dnia 19 stycznia 2026 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Następnie pismem z dnia 4 lutego 2026 r. wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję ZUS z dnia 12 grudnia 2025 r. nr [...] i jednocześnie wycofała wniosek z dnia 19 stycznia 2026 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek.
W związku z pismem cofającym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniesieniem skargi na ww. decyzję, zaskarżoną decyzją z dnia 17 lutego 2026 r. ZUS umorzył postępowanie w sprawie wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek. ZUS wskazał, że w związku z wpłynięciem skargi, postępowanie z wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy stało się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie.
W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, organ prawidłowo wydał rozstrzygnięcie w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. umarzając postępowanie w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skoro Skarżąca wycofała złożony wcześniej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ZUS z dnia 12 grudnia 2025 r. nr [...] odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek i jednocześnie wniosła skargę na wskazaną decyzję, to postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stało się bezprzedmiotowe, a więc nie było podstaw do jego kontynuowania i merytorycznego rozpoznania sprawy.
Dodatkowo należy wskazać, że po rozpoznaniu skargi na decyzję ZUS z dnia 12 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 maja 2026 r. sygn. akt I SA/Gd 233/26 uchylił zaskarżoną decyzję, co również potwierdza zasadność umorzenia postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
6.4. Natomiast zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów o właściwości organu ze względu na wydanie zaskarżonej decyzji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. należy uznać za bezzasadne.
Należy wyjaśnić, że kwestia utworzenia oddziałów zajmujących się umorzeniem składek wynika z wewnętrznej organizacji ZUS i nie ma wpływu na ustawowo uregulowane kompetencje do wydawania przez ZUS decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., ani na rozpoznawanie wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, o których mowa w art. 83 ust. 4 u.s.u.s.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.
Natomiast w myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s. m.in. w sprawach dotyczących umarzania należności z tytułu składek, od decyzji ZUS stronie przysługuje prawo wniesienia do Prezesa Zakładu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanych w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Należy jednak uznać, że zawarte w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sformułowanie dotyczące adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, jakim jest Prezes Zakładu, ma charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię na czyje ręce kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest natomiast źródłem kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy
(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2013 r., sygn. akt II GSK 782/12, CBOSA).
Mimo zatem, że przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. określa jako adresata wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezesa ZUS, to nie zmienia ogólnej reguły,
iż decyzje wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w imieniu którego mogą działać prawidłowo umocowani dyrektorzy poszczególnych oddziałów. Prezes Zakładu wydając i podpisując decyzję w trybie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek, czyni to zawsze w imieniu organu, jakim w tych sprawach jest Zakład. Prezes Zakładu działa w takim przypadku, jako organ Zakładu, powołany do reprezentowania Zakładu na zewnątrz, zgodnie art. 73 ust. 1 u.s.u.s. W ramach swoich kompetencji w zakresie kierowania Zakładem, na mocy § 2 ust. 2 Statutu Zakładu, Prezes Zakładu może także upoważnić pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu w określonym przez niego zakresie, z prawem udzielenia dalszych pełnomocnictw.
Z powołanych przepisów wynika ogólna reguła, iż decyzje wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w imieniu którego mogą działać prawidłowo umocowani dyrektorzy poszczególnych oddziałów. Natomiast Prezes Zakładu działa w takim przypadku jako organ Zakładu, powołany do reprezentowania Zakładu na zewnątrz, zgodnie art. 73 ust. 1 u.s.u.s. W ramach swoich kompetencji w zakresie kierowania Zakładem, na mocy § 2 ust. 2 Statutu Zakładu, Prezes Zakładu może także upoważnić pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu w określonym przez niego zakresie, z prawem udzielenia dalszych pełnomocnictw.
Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z prawem,
co do wydania jej przez właściwy organ, należy uznać, że należała ona do właściwości rzeczowej Zakładu i była wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja ta została podpisana przez osobę upoważnioną przez Prezesa Zakładu do działania w jego imieniu jako organu Zakładu.
Zatem wydanie decyzji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. nie stanowiło naruszenia przepisów o właściwości.
Skoro zaskarżona decyzja została wydana Zakład Ubezpieczeń Społecznych tj. organ właściwy w sprawie, zarzuty skargi dotyczące naruszenia; art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a. oraz art. 123 § 1 § 2 k.p.a., art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości należy uznać bezzasadne.
Dodatkowo wskazać należy, że art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a. dotyczy właściwości organu w związku z wyłączeniem do załatwiania sprawy w przypadkach określonych w art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a., co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Również bezzasadny jest zarzut i argumentacja dotycząca naruszenia art. 123 § 1 § 2 k.p.a., art. 124 § 1 § 2 k.p.a., bowiem w sprawie wydania zaskarżonej decyzji nie było konieczne wydanie postanowień w sprawie wyłączenia i przekazania sprawy do wskazanych w skardze Oddziałów ZUS.
6.5. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.