Odpowiadając na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi zobowiązanej na tę czynność.
Stosownie do treści art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego skarga, której podstawą jest m. in. dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Stosownie do § 2 omawianego artykułu skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (§ 3). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym oddala skargę na czynność egzekucyjną, bądź ją uwzględnia w całości albo w części (§ 4). Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (§ 5). Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (§ 7).
Z powyższych regulacji wynika, że ustawodawca powierzył rozpoznanie skargi na czynności dokonane przez organ egzekucyjny, organowi który je dokonał i w wyniku ich zaskarżenia, przeprowadził ponowną analizę w zakresie poprawności i zasadności zastosowanego środka egzekucyjnego. Ustawodawca nie wykluczył przy tym ponownej weryfikacji zastosowanego środka egzekucyjnego przez organ nadzoru, wskazując w art. 54 § 5 u.p.e.a na możliwość zaskarżenia postanowienia wydanego w związku z wniesioną przez zobowiązanego skargą na czynność egzekucyjną.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie NSA pogląd, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki NSA z: 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 - wszystkie powołane orzeczenia sądowe dostępne w bazieCBOSA. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a.- wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z powyższego wynika, jak też trafnie uznały organy w niniejszej sprawie, że nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną np. kwestie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy ocena prawidłowości jego prowadzenia. W postępowaniu skargowym, prowadzonym w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się bowiem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość czynności egzekucyjnych. Zatem istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola poprawności jej dokonania na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego.
Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej jest wyszczególnionym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę jego zastosowania stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Natomiast sposób zastosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy Rozdziału 3 ("Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej"), zamieszczonego w Dziale II u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia o zajęciu zobowiązanego doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Ponadto organ egzekucyjny wzywa organ rentowy, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, aby składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacania świadczeń, oświadczenia o rodzaju tych przeszkód oraz poucza organ rentowy o skutkach niezastosowania się do wezwań (§ 4).
Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego zostało dokonane prawidłowo. Jak słusznie wskazał Dyrektor, zawiadomienie zostało skutecznie doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności (26 listopada 2024 roku), jak i Zobowiązanej w trybie zastępczym (11 grudnia 2024 roku). Jednocześnie, stosownie do zapisów u.p.e.a., organ egzekucyjny wezwał organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanej, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Odpis tytułu wykonawczego, w oparciu o który dokonano przedmiotowego zajęcia doręczono Zobowiązanej 11 grudnia 2024 roku, co oznacza, że warunki wskazane w art. 79 u.p.e.a. zostały spełnione. Ponadto zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., w tym zasadnie odnosi się do kwestii związanej z przypisanymi w zajęciu egzekucyjnym kosztami egzekucyjnymi.
Ponownie należy podnieść, że przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza badanie tylko tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu i obejmuje badanie wyłącznie zgodności z prawem i prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Tym samym w ramach postępowania skargowego można podnieść wyłącznie kwestie formalnoprawne. W szczególności postępowanie to nie obejmuje badania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani prawidłowości jego prowadzenia, czy też przesłanej jego umorzenia. Powyższe okoliczności nie mogły być zatem rozstrzygane w postępowaniu skargowym.
Należy dodać, że zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że zastosowanie przedmiotowego środka egzekucyjnego było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Czynność została zatem dokonana prawidłowo, zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami.
Tym samym nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze zarzutów prawa, co oznacza, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisów ustawy egzekucyjnej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Dyrektor w sposób należyty ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał prawidłowych ustaleń. Również ocena tak ustalonego stanu faktycznego oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego okazała się prawidłowa.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.