Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor) w interpretacji indywidualnej z 4 marca 2025 r. uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Dyrektor po przytoczeniu treści przepisów art. 15 ust. 1, i 3 ustawy o VAT oraz przepisów art. 6 ust.1, art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 74 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym uznał, że czynności realizowane przez Gminę spełniają definicję działalności gospodarczej, a otrzymywane od Gmin ościennych dotacje w związku z realizacją zadań w zakresie zagospodarowania odpadami komunalnymi stanowić będą wynagrodzenie i tym samym będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT.
Dyrektor podkreślił, że jak wynika z treści wniosku, Z. świadczy na rzecz odbiorców usługi w zakresie zagospodarowania odpadami. Fakt, że Gmina powierzyła Z. zadania własne w przedmiotowym zakresie nie oznacza, że Z. działa jako organ władzy publicznej. Świadczone przez Z. usługi wykonywane są w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.
Biorąc pod uwagę opis sprawy oraz przytoczone wyżej przepisy Dyrektor stwierdził, że Gmina będzie dokonywać na rzecz Gmin ościennych odpłatnego świadczenia usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 2a ustawy o VAT. W analizowanym przypadku mamy do czynienia z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT (tj. odsprzedażą usługi w zakresie zagospodarowania odpadami komunalnymi zakupionej na podstawie umowy cywilnoprawnej przez Gminę od Z.), a nie z realizacją zadań własnych przez Gminę w charakterze organu władzy publicznej. Gmina nabywa bowiem usługi od Z. we własnym imieniu, ale na rzecz Gmin ościennych. W tym zakresie stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, zawierając umową cywilnoprawną z Z., Gmina wchodzi w rolę świadczącego usługę na rzecz Gmin ościennych. Tym samym dotacje celowe otrzymywane od Gmin ościennych stanowią wynagrodzenie z tytułu odpłatnego świadczenia usług, które zgodnie z przywołanym na wstępie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podlegają opodatkowaniu tym podatkiem, a Gmina w związku z ww. czynnościami występują w charakterze podatnika podatku VAT.
W kontekście powyższego należy uznać, że w zakresie wykonywania czynności związanych z rozliczaniem dotacji z Gminami ościennymi Gmina występuje jako podatnik podatku od towarów i usług. Tym samym, dotacja otrzymywana od Gmin ościennych za ww. czynności, uregulowane przywołanymi wyżej przepisami prawa, jest objęta podatkiem od towarów i usług.
Ze stanowiskiem organu podatkowego nie zgodziła się Gmina, która skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. indywidualną interpretację podatkową.
Zaskarżonej interpretacji Skarżąca zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT poprzez ich błędną wykładnię i w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie tj. uznanie, iż otrzymywane przez Gminę od Gmin ościennych dotacje w związku z realizacją zadań w zakresie zagospodarowania odpadami komunalnymi stanowić będą wynagrodzenie, a wykonywane przez Gminę w tym zakresie czynności będą spełniać definicję działalności gospodarczej i tym samym podlegały będą opodatkowaniu podatkiem VAT;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 14c § 1 i § 2 w zw. z art. 14b § 1 i § 3 w zw. z art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") poprzez sporządzenie uzasadnienia Interpretacji w sposób wadliwy, tj. poprzez udzielenie odpowiedzi bez ustosunkowania się do wszystkich zaprezentowanych przez Gminę istotnych argumentów przedstawionych w uzasadnieniu do wniosku;
b. art. 120 i 121 i 1 w zw. z art. 14h oraz 2a Ordynacji podatkowej poprzez działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organów, ze względu na przyjęcie zasady wykładni profiskalnej oraz brak merytorycznej poprawności i staranności działania Dyrektora KIS.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoją argumentację zawartą w interpretacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sąd uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego uchyla taką interpretację (art. 146 § 1 p.p.s.a.).
Ponadto należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej w oparciu o przedstawione wyżej kryteria, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy Gmina realizując na mocy zawartego porozumienia międzygminnego zadania własne Gmin ościennych i pobierając od tych gmin dotacje celowe na realizację powierzonych zadań wykonuje działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, zaś otrzymane dotacje stanowią wynagrodzenie za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.
Według organu czynności realizowane przez Gminę spełniają definicję działalności gospodarczej, a otrzymywane od Gmin ościennych dotacje w związku z realizacją zadań w zakresie zagospodarowania odpadami komunalnymi stanowić będą wynagrodzenie i tym samym będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT.
Natomiast zdaniem Skarżącej w opisanym stanie faktycznym nie będzie ona prowadziła działalności gospodarczej w ramach wykonywania zadań Gmin ościennych i pobierania dotacji od nich z tego tytułu. Dotacje, które Gmina otrzymuje od Gmin ościennych w związku z realizacją zadań w zakresie zagospodarowania odpadami komunalnymi nie stanowią wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu VAT po stronie Gminy.
W tak zarysowanym sporze Sąd przyznaje rację Skarżącej.
Jak wskazał Dyrektor w zaskarżonej interpretacji, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Jak stanowi art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Aby świadczenie usługi podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT, stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, musi mieć miejsce również odpłatność, tj. gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem usługi, a otrzymanym wynagrodzeniem będącym świadczeniem wzajemnym, natomiast usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek świadczenia usługi oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego) za dokonanie tych czynności.
Bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść na rzecz świadczącego usługę i jeżeli świadczenie wzajemne pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem dokonanej czynności. Taka definicja świadczenia usług jest wyrazem realizacji powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług wszelkich transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów ustawy o VAT bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.
Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 str. 1 ze zm.), zgodnie z którym: Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Jednakże w przypadku, gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
Dokonując wykładni art. 15 ust. 6 ustawy o VAT należy więc zauważyć, że celem tej regulacji jest wyłączenie wszelkich organów władzy publicznej oraz innych organów podlegających prawu publicznemu z kategorii podatników VAT w odniesieniu do czynności wykonywanych przez te podmioty w charakterze władzy publicznej. Podatnikiem VAT jest więc również organ władzy publicznej, jeżeli w stosunku do określonej czynności lub transakcji zachowuje się jak podmiot gospodarczy.
Z tego właśnie względu, ustawodawca uznał w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, że organy nie są podatnikami w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych. Konieczność spełniania warunków wyłączających organy publiczne z opodatkowania VAT (wykonywanie czynności przez organ podlegający prawu publicznemu oraz wykonywanie danej czynności przez podmiot działający w charakterze organu publicznego w odniesieniu do tej czynności) była wielokrotnie podkreślana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak stwierdził TSUE w orzeczeniu w sprawie C-4/89 - (...) - art. 4 (5) Vl Dyrektywy należy interpretować w taki sposób, aby czynności wykonywane przez organy publiczne w rozumieniu tego przepisu stanowiły czynności wykonywane przez organy prawa publicznego podlegające szczególnym zasadom prawnym mającym do nich zastosowanie.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami VAT jedynie w zakresie czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki (urzędy) czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych).
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy: zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągowi zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy: wykonywanie zadań publicznych może być realizowane w drodze współdziałania między jednostkami samorządu terytorialnego. Gminy, związki międzygminne oraz stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego mogą sobie wzajemnie bądź innym jednostkom samorządu terytorialnego udzielać pomocy, w tym pomocy finansowej.
W myśl art. 74 ust. 1 i 2 cyt. ustawy: Gminy mogą zawierać porozumienia międzygminne w sprawie powierzenia jednej z nich określonych przez nie zadań publicznych. Gmina wykonująca zadania publiczne objęte porozumieniem przejmuje prawa i obowiązki pozostałych gmin, związane z powierzonymi jej zadaniami, a gminy te mają obowiązek udziału w kosztach realizacji powierzonego zadania.
Opisując stan faktyczny i zdarzenie przyszłe Skarżąca jasno wskazała, że zgodnie z treścią Porozumienia, Gmina zobowiązała się wobec Gmin ościennych w szczególności do przyjmowania odpadów komunalnych odebranych z nieruchomości objętych gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi z terenu Gmin ościennych. Z kolei Gminy ościenne zobowiązały się do udziału w kosztach organizacji zagospodarowania odpadów komunalnych, który to obowiązek wynika również wprost z powołanego powyżej art. 74 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Porozumienie stanowi, że środki te będą przekazywane przez Gminy ościenne na rzecz Gminy w formie dotacji celowej z budżetów Gmin ościennych. Zgodnie z Porozumieniem wysokość kosztów realizacji zadania ponoszonych przez Gminy ościenne ustala się na podstawie faktycznie poniesionych kosztów.
Zadania wszystkich gmin w zakresie zagospodarowania odpadami komunalnymi są takie same, bo wynikają z tego samego przepisu. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym obowiązkiem gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Zatem gminy realizują zadanie własne, jakim jest zagospodarowanie odpadów komunalnych.
Na podstawie art. 74 ust.1 o samorządzie gminnym, gminy mogą zawierać porozumienia międzygminne w sprawie powierzenia jednej z nich określonych przez nie zadań publicznych. Gmina wykonująca zadania publiczne objęte porozumieniem przejmuje prawa i obowiązki pozostałych gmin, związane z powierzonymi jej zadaniami, a gminy te mają obowiązek udziału w kosztach realizacji powierzonego zadania (ust. 2 art.74 ww. ustawy). Skutkiem zawarcia porozumienia jest przeniesienie obowiązku realizacji zadań publicznych z jednej jednostki samorządu terytorialnego na inną w drodze czynności administracyjnej. Dlatego, zdaniem Sądu, rację ma Skarżąca, twierdząc, że podczas realizacji ww. porozumienia nie zachodzi ekwiwalentność świadczeń między stronami porozumienia.
Sąd podziela stanowisko Skarżącej, że dotacje otrzymywane od Gmin ościennych nie stanowią wynagrodzenia z tytułu usług świadczonych na rzecz tych Gmin. Brak podstaw, aby twierdzić, że pomiędzy Skarżącą a Gminami ościennymi istnieje jakiekolwiek obustronne i ekwiwalentne świadczenie. Skarżąca nie świadczy usług na rzecz Gmin, lecz na rzecz mieszkańców od których odbierane są odpady. W związku z zawarciem z Gminami ościennymi Porozumienia, Skarżąca wykonuje powierzone czynności w zakresie zagospodarowania odpadów komunalnych. Jak już Sąd stwierdził, nie można uznać, że pomiędzy Skarżącą, a Gminami ościennymi istnieje jakiekolwiek obustronne i ekwiwalentne świadczenie.
Błędne jest zatem stanowisko organu interpretacyjnego, że czynności realizowane przez Gminę spełniają definicję działalności gospodarczej, a otrzymywane od Gmin ościennych dotacje w związku z realizacją zadań w zakresie zagospodarowania odpadami komunalnymi stanowić będą wynagrodzenie i tym samym będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT.
Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną interpretację w całości. Wskazania dla organu w toku ponownego rozpoznania sprawy wynikają z powyższych rozważań Sądu.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.