Wyrok WSA z dnia 16 września 2025, sygn. I SA/Gd 489/25

Organ zwrócił uwagę, iż 11.04.2024r. zostało wszczęte wobec Strony postępowanie egzekucyjne na należności nieprzedawnione i w tej sytuacji zaszła kolejna przesłanka zawieszająca bieg terminu przedawnienia wynikająca z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. tj. bieg terminu przedawnienia został zawieszony od pierwszego dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia lub do dnia zakończenia postępowania.

Po dokonaniu ponownej analizy organ stwierdził, iż materiał dowodowy nie dał podstaw do twierdzenia przez Stronę, że skierowane do postępowania egzekucyjnego należności były przedawnione. Nie znalazł on również podstaw do uchylenia postanowienia z dnia 24.05.2024r., gdyż jak wymienił:

- 28.04.2016r. została wydana decyzja nr 2, w której ustalone zostało, że od 01.02.2015r. Skarżący podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego, a praca świadczona na termie Słowacji ma marginalny charakter

- 15.04.2019r. wydana została wobec ww. decyzja stwierdzająca zadłużenie z tytułu składek od 02/2015r. do 12/2016r.

- decyzje, zarówno ustalająca obowiązek podlegania, jak i decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego są wykonalne, zawierają wymagane konstytutywne elementy oraz zostały doręczone. Na wniosek Skarżącego od powyższych decyzji toczyły się postępowania przed sądami powszechnymi, które nie zostały uwzględnione. Tym samym organ nie stwierdził żadnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za uznaniem decyzji za nieistniejącą, czy też za uznaniem obowiązku za nieistniejący.

- należności objęte tytułami wykonawczymi o nr [...] w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego 11.04.2024r. były nieprzedawnione, wymagalne i nie zostały umorzone.

- ponadto, nie zachodzi konieczność wstrzymania wykonania prawomocnych decyzji stanowiących podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjne i tym samym nie zachodzi brak wymagalności z innej przyczyny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący w całości zaskarżył wskazane powyżej postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku z dnia 9.07.2024 r., zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania - art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w niniejszej sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, iż organ rentowy nie posiada decyzji określającej obowiązek odprowadzania składek na terytorium Polski w spornym okresie,

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 4 i ust. 5f u.s.u.s. poprzez brak uznania podnoszonego przez Skarżącego zarzutu przedawnienia egzekwowanych składek,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt la u.s.u.s., poprzez błędne przyjęcie, że mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz słowackiego pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, Skarżący podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 stycznia 2025r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 752/24 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że zarzuty skargi nie są uzasadnione, za wyjątkiem zarzutu dotyczącego braku odniesienia się przez organ do naruszenia art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Brak ustaleń odnośnie przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z doręczeniem tytułów wykonawczych, względnie dokonaniem innych czynności, o których dłużnik został zawiadomiony przed upływem terminu przedawnienia, stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ dokona oceny zawartego w sprawie materiału dowodowego celem ustalenia, czy nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z podjęciem czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 24 maja 2024 r. o oddaleniu zarzutów strony w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132, dalej u.p.e.a.), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m. in.: nieistnienie obowiązku (pkt 1), wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (pkt 5), brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (odroczenia terminu wykonania obowiązku), (rozłożenia na raty należności) (pkt 6 lit. c).

Należności objęte tytułami egzekucyjnymi dotyczą składek od 02/2015r. do 03/2016 oraz od 06/2016 do 12/2016 . Zgodnie z ogólną zasadą zawartą w art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zapis art. 24 ust. 5-6 wyłącza przedawnienie należności w określonych przypadkach. Zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

W rozpoznawanej sprawie składki za okres od 02/2015 do 03/2016 i od 06/2016 do 12/2016 przedawniłyby się po 5 latach od dnia wymagalności każdej składki, odpowiednio: 11.03.2020r., 11.04.2020r., 12.05.2020r., 11.06.2020r., 11.07.2020r., 11.08.2020r., 11.09.2020r., 13.10.2020r., 11.11.2020r. 11.12.2020r., 12.01.2021r., 11.02.2021r., 11.03.2021r., 12.04.2021r., 12.07.2021r., 11.08.2021r., 13.09.2021r., 11.10.2021r., 11.11.2021r., 13.12.2021r., 11.01.2022r.

Po uwzględnieniu okresów zawieszenia biegu przedawnienia należności przedawniłyby się w dniu:

• 17.09.2025r. dla należności z tytułu składek za 02/2015 - postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 11.04.2024r. tj. na 524 dni (1 rok, 5 miesięcy i 6 dni) przed okresem przedawnienia należności;

• 19.09.2025r. dla należności z tytułu składek za 03/2015, 04/2015, 05/2015, 06/2015, 07/2015, 08/2015, 09/2015, 10/2015, 11/2015, 12/2015, 01/2016 postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 11.04.2024r. tj. na 526 dni (1 rok, 5 miesięcy, 1 tydzień i 1 dzień) przed okresem przedawnienia należności;

• 18.09.2025 za 02/2016 i 03/2016 postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na 525 dni (1 rok, 5 miesięcy, 1 tydzień) przed okresem przedawnienia należności;

• 15.04.2024r. dla należności z tytułu składek 06/2016 i 07/2016 postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 11.04.2024r. tj. 4 dni przed okresem przedawnienia należności;

• 17.06.2024r. dla należności z tytułu składek za 08/2016 postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 11.04.2024r. tj. na 67 dni (2 miesiące i 6 dni) przed okresem przedawnienia należności;

• 15.07.2024r. dla należności z tytułu składek za 09/2016 postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 11.04.2024r. tj. na 95 dni (3 miesiące, 4 dni) przed okresem przedawnienia należności;

• 15.08.2024r. dla należności z tytułu składek za 10/2016 postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 11.04.2024r. tj. na 126 dni (4 miesiące, 4 dni) przed okresem przedawnienia należności;

• 16.09.2024r. dla należności z tytułu składek za 11/2016 postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 11.04.2024r. tj. na 158 dni (5 miesięcy i 5 dni) przed okresem przedawnienia należności;

• 15.10.2024r. dla należności z tytułu składek za 10/2016 postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 11.04.2024r. tj. na 187 dni (6 miesięcy i 4 dni) wcześniej przed okresem przedawnienia należności.

Na podstawie prawomocnej decyzji z dnia 15.04.2019r. stwierdzającej zadłużenie wystawiono tytuły [...] wykonawcze w dniu 11.04.20244r. obejmujące nieprzedawnione należności za 02/2015-03/2016 i od 05/2016-12/2016. W dniu 12.04.2024r. Dyrektor Oddziału ZUS w Słupsku dokonał zajęcia rachunku bankowego w banku P. SA w formie zajęć elektronicznych nr [...]. Zajęcia zostały wysłane za pośrednictwem systemu teleinformatycznego i zostały doręczone do banku tego samego dnia tj. 12.04.2024r.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje wskutek nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 26 § 3a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W tym stanie rzeczy, trzeba przyjąć, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie nastąpiło w dniu 11.04.2024r., a więc przed upływem przedawnienia.

Organ wskazał, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 ustawy zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Decyduje tu reguła wyprzedzenia - która z czynności została dokonana wcześniej.

W rozpoznawanej sprawie przed doręczeniem tytułu wykonawczego w dniu 17.04.2024r., dokonano zajęcia rachunku bankowego w dniu 12.04.2024r. Jak stanowi art. 89 § 2 u.p.e.a, zajęcie innej wierzytelności pieniężnej jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. W sprawie doszło zatem do skutecznego wszczęcia egzekucji w dacie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności 12.04.2024r. (P. SA) zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Czynności egzekucyjne zostały niewątpliwie dokonane w ramach wszczętej egzekucji administracyjnej, prowadzonej w ramach wszczętego wcześniej postępowania egzekucyjnego w dniu 11.04.2024r. tj. w dniu nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 26 § 3a pkt 2 u.p.e.a).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący, zaskarżył w całości wskazane powyżej postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku z dnia 30 kwietnia 2025 r., zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów postępowania - art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w niniejszej sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, iż organ rentowy nie posiada decyzji określającej obowiązek odprowadzania składek na terytorium Polski w spornym okresie,

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 4 i ust. 5f u.s.u.s. poprzez brak uznania podnoszonego przez Skarżącego zarzutu przedawnienia egzekwowanych składek,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 1a u.s.u.s., poprzez błędne przyjęcie, że mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz słowackiego pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, Skarżący podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

W związku ze sformułowanym zarzutem wniesiono: o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu rentowego na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń z prawem.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sąd, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej p.p.s.a.) jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2025 r. o sygn. akt I SA/Gd 752/24.

W prawomocnym wyroku z 8 stycznia 2025 r. Sąd zobowiązał organ odwoławczy do szczegółowego ustosunkowania się do kwestii zawieszenia biegu przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Skarżący jako podstawę wniesionych zarzutów wskazał nieistnienie obowiązku art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., zarzut wygaśnięcia obowiązku z tytułu przedawnienia należności – art. 33 § 2 pkt 5 oraz brak wymagalności obowiązku z powodu wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b) – art. 33 § 2 pkt 6 lit. c.

W prawomocnym wyroku nie został uznany za zasadny zgłoszony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku. Sąd potwierdził, że strona jako osoba prowadząca działalność gospodarczą na terenie Polski podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczenia społecznego. Tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie ostatecznych i prawomocnych decyzji określających wysokość zadłużenia z tytułu składek za wskazane okresy.

Nie został uznany za zasadny zarzut braku wymagalności obowiązku wywodzony z przedwczesnego prowadzenia postępowania w zakresie roszczenia, które nie jest wymagalne. Sąd stwierdził, że organ prawidłowo przyjął, że prowadzone postępowanie w zakresie zakończone wydaniem przez ZUS decyzji skutkowało zawieszeniem przedawnienia, wskutek doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek do dnia 17 listopada 2021r. – daty wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku (art. 24 ust. 5f u.s.u.s.).

Sąd stwierdził, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego – art. 24 ust. 4 i ust. 5f u.s.u.s.

Sąd ponownie rozpoznający sprawę jest związany wykładnią prawa i oceną dokonaną w wyroku z 8 stycznia 2025r. Ponownie zgłoszone przez skarżącego zarzuty w zakresie będącym przedmiotem oceny w prawomocnym wyroku nie podlegają ponownemu rozpoznaniu.

Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd stwierdza, że organ wykonał wskazania zawarte w wyroku Sądu z 8 stycznia 2025 r., dokonując oceny zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Czynnościami egzekucyjnymi są czynności wskazane w art. 26 § 5a u.p.e.a. Organ prawidłowo stwierdził, że jedną z alternatywnych czynności skutkujących wszczęciem egzekucji administracyjnej jest doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego dłużnikowi zajętej wierzytelności. Sąd w wyroku z 8 stycznia 2025r. jednoznacznie wskazał definicję pojęcia prawnej czynności zmierzającej do wyegzekwowania zobowiązania z tytułu składek, wyjaśniając, że czynność taka może być na przykład wystawienie tytułu wykonawczego lub dokonanie zajęcia rachunku bankowego.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dniu podpisania tytułu wykonawczego przez osoby uprawnione do działania w imieniu wierzyciela, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 lub 5 u.p.e.a. Organ trafnie wskazuje, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego należy odróżnić od wszczęcia egzekucji. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustalono, że czynność zajęcia rachunku bankowego, o której zawiadomienie doręczono dłużnikowi w tej samej dacie była podjęta w ramach wszczętej egzekucji administracyjnej, mimo że doręczenie tytułu wykonawczego nastąpiło po tej dacie. Podjęcie prawnej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, wywołuje skutek określony w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Organ prawidłowo ustalił okoliczności potwierdzające, że w sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed upływem terminu przedawnienia.

Zgodnie z wytycznymi Sądu organ poczynił ustalenia, uwzględniając gwarancje strony wynikające z prawidłowego powiadomienia dłużnika o czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.