Uzasadnienie
W interpretacji indywidualnej z 13 listopada 2025 r. uznano za nieprawidłowe stanowisko L.K. w zakresie wskazanych przepisów ustawy o VAT.
Interpretacja została wydana w odniesieniu do stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, w którym wskazano, że L.K. posiada w swoim majątku osobistym następujące zabudowane nieruchomości:
• KW [...] - położona w G. przy ul. [...], działka zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 253 m2,
• KW [...] - położona w R. przy ul. [...], działka zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 280 m2,
• [...] - położona w G. przy ul. [...], działka zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 220 m2,
• [...] - położona w G., przy ul. [...], działka zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 200 m2.
Wnioskodawca podał, że wszystkie powyższe budynki mieszkalne zostały nabyte przez niego do jego majątku osobistego i zostały wynajęte F. z siedzibą w G. na prowadzenie placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego. Placówki te stanowią całodobowe domy dziecka przeznaczone dla dzieci w wieku szkolnym, których rodzice zostali pozbawieni lub mają ograniczone prawa rodzicielskie. W nieruchomościach tych mieszkają podopieczni F., mając do dyspozycji pokoje sypialne oraz część wspólną służącą do nauki, wypoczynku i innych potrzeb bytowych. Umowy najmu zostały zawarte w latach 2022-2024:
• 22 sierpnia 2022 r. - nieruchomość w R., ul. [...], na czas określony do dnia 30 września 2027 r.,
• 14 września 2022 r. - nieruchomość w G., ul. [...], na czas określony do dnia 31 grudnia 2032 r.,
• 25 listopada 2022 r. - nieruchomość w G., ul. [...], na czas określony do dnia 31 grudnia 2033 r.,
• 22 kwietnia 2024 r. - nieruchomość w G., ul. [...], na czas określony do dnia 31 grudnia 2034 r..
We wniosku wskazano, że wynajem tych nieruchomości miał charakter incydentalny i okazjonalny, wynikający z pojawiającej się po stronie F. potrzeby prowadzenia kolejnych placówek opiekuńczo-wychowawczych, a po stronie L.K. - z możliwości dysponowania posiadanym majątkiem osobistym.
Nieruchomości nabyte przede wszystkim jako lokata kapitału, a ich późniejsze przeznaczenie na najem wynikało z indywidualnych potrzeb najemcy i okoliczności rodzinnych. Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, nie posiada wpisu w CEIDG ani rejestracji jako podatnik VAT czynny. Dotychczasowy najem był wykonywany na podstawie majątku osobistego, bez zamiaru tworzenia zorganizowanej działalności zarobkowej. Obecnie jednak L.K. zamierza nabyć kolejne nieruchomości w postaci działek zabudowanych budynkiem mieszkalnym i przeznaczyć je wyłącznie na wynajem dla F. w celu prowadzenia kolejnych placówek opiekuńczo-wychowawczych.
Wnioskodawca wskazał, że planowany zakup oznacza jakościową zmianę w sposobie wykorzystywania majątku: z okazjonalnego wynajmowania prywatnych nieruchomości na rzecz jednego podmiotu - na zorganizowaną i powtarzalną aktywność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Zatem, o ile dotychczasowy najem nieruchomości pozostawał poza zakresem definicji działalności gospodarczej z ustawy o VAT (mając charakter prywatny, sporadyczny, zależny od posiadanego majątku), o tyle planowany zakup kolejnych nieruchomości z wyraźnym przeznaczeniem na wynajem wskazuje na zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie najmu. Uzupełniająco wskazano, że najem zawarty w latach 2022-2024, tj.:
- 22 sierpnia 2022 r. - nieruchomość w R., ul. [...], na czas określony do dnia 30 września 2027 r.,
- 14 września 2022 r. - nieruchomość w G., ul. [...], na czas określony do dnia 31grudnia 2032 r.,
- 25 listopada 2022 r. - nieruchomość w G., ul. [...], na czas określony do dnia 31 grudnia 2033 r.,
- 22 kwietnia 2024 r. - nieruchomość w G., ul. [...], na czas określony do dnia 31 grudnia 2034 r.,
na rzecz F. na prowadzenie placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego był/jest czynnością odpłatną.
Planowany najem kolejnych nieruchomości dla F. w celu prowadzenia kolejnych placówek opiekuńczo-wychowawczych będzie czynnością odpłatną.
Najemca ponosił/ponosić będzie ponosił koszty związane z ww. nieruchomościami w okresie najmu przedmiotowych nieruchomości.
Dotychczasowy najem czterech nieruchomości nie powodował powstania podatku należnego, ponieważ był wykonywany w ramach majątku osobistego Wnioskodawcy i miał charakter incydentalny oraz okazjonalny - nie stanowił działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Natomiast w związku z planowanym zakupem kolejnych nieruchomości przeznaczonych wyłącznie na wynajem, Wnioskodawca uzyska status podatnika VAT w zakresie tej działalności. Jednakże usługi te będą korzystały ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT, ponieważ dotyczą wynajmu nieruchomości o charakterze mieszkalnym na cele mieszkaniowe (placówki opiekuńczo-wychowawcze F.). W konsekwencji nie wystąpi podatek należny, gdyż czynności te będą objęte zwolnieniem przedmiotowym.
Podatek należny nie był rozliczany, ponieważ Wnioskodawca nie wykonywał działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Najem dotyczył majątku prywatnego, miał charakter incydentalny i nie był prowadzony w sposób zorganizowany ani ciągły. Wnioskodawca nie był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny ani zwolniony, nie prowadził biura, reklamy, obsługi księgowej ani innych działań właściwych przedsiębiorcy. Najem stanowił pasywne korzystanie z własnego majątku, wynikające z indywidualnych okoliczności (potrzeb F. i możliwości Wnioskodawcy).
Dotychczas czynsz z tytułu najmu był dokumentowany rachunkami lub dowodami wewnętrznymi, a nie fakturami VAT, ponieważ Wnioskodawca nie był podatnikiem VAT. Po planowanym nabyciu kolejnych nieruchomości i rejestracji jako podatnik VAT czynny, czynsz z tytułu najmu będzie dokumentowany fakturami VAT, z adnotacją o zastosowaniu zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT ("najem lokalu mieszkalnego na cele mieszkaniowe").
Wskazano, że F. nie prowadzi i nie będzie prowadziła w wynajmowanych nieruchomościach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Budynki te są wykorzystywane wyłącznie na cele mieszkaniowe, tj. jako placówki opiekuńczo-wychowawcze typu socjalizacyjnego, stanowiące całodobowe domy dziecka dla dzieci, których rodzice zostali pozbawieni lub mają ograniczone prawa rodzicielskie. Placówki te nie mają charakteru komercyjnego ani zarobkowego - są prowadzone w ramach działalności statutowej F., wpisanej w Krajowym Rejestrze Sądowym jako działalność pożytku publicznego, nieodpłatna.
Wskazano także, że F. nie wykorzystuje wynajmowanych budynków do prowadzenia działalności usługowej, handlowej czy administracyjnej, ani jakiejkolwiek działalności gospodarczej, a ich przeznaczenie pozostaje ścisłe mieszkaniowe - zaspokajanie potrzeb bytowych i opiekuńczych wychowanków (dzieci). W konsekwencji wynajmowane budynki wykorzystywane są wyłącznie do realizacji celów statutowych F. konkretyzujących się w tym przypadku na nieodpłatnym zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych swoich wychowanków. Podkreślono, że F. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i w związku z tym nie jest wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS.
Stan faktyczny obejmuje dotychczasowy najem czterech nieruchomości należących do majątku osobistego Wnioskodawcy, tj.: - KW [...] – G., ul. [...], - KW [...] – R., ul. [...], - KW [...] – G., ul. [...], - KW [...] – G., ul. [...], wynajmowanych F. na prowadzenie placówek opiekuńczo-wychowawczych. Dotyczy to stanu faktycznego, ponieważ umowy najmu zostały już zawarte w latach 2022-2024 i są obecnie wykonywane. Zdarzenie przyszłe dotyczy planowanego przez Wnioskodawcę nabycia kolejnych nieruchomości przeznaczonych wyłącznie na wynajem dla F., co oznacza zmianę charakteru aktywności - z okazjonalnego wynajmu prywatnego na zorganizowaną działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
W odniesieniu do przedstawionego stanu faktycznego Wnioskodawca zadał następujące pytania:
1. Czy L.K. stanie się podatnikiem VAT z tytułu najmu kolejnej nieruchomości?
2. Czy świadczone przez Wnioskodawcę usługi najmu będą korzystały ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT?
3. Czy w przedstawionym stanie faktycznym prawidłowe jest stanowisko, że L.K. - do chwili obecnej - nie był podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu najmu nieruchomości opisanych we wniosku, gdyż wykonywał jedynie czynności w ramach zarządu majątkiem prywatnym, niebędące działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT?
Wnioskodawca przedstawił następujące stanowisko w sprawie.
Stwierdził, że w przedstawionym stanie faktycznym należy odróżnić dwa etapy:
• dotychczasowy wynajem czterech nieruchomości - miał charakter wykorzystania majątku osobistego, incydentalnego, bez zamiaru prowadzenia działalności gospodarczej,
• planowany zakup kolejnej nieruchomości wyłącznie w celu jej wynajmu - oznacza wejście w działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ww. ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W myśl art. 15 ust. 2 ww. ustawy, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Definicja działalności gospodarczej, zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług ma charakter uniwersalny, pozwalający na objecie pojęciem "podatnik" tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10 (Słaby, Kuć) wskazał, że samo wykonywanie prawa własności przez osobę fizyczną, w sposób pasywny, nie przesądza jeszcze o prowadzeniu działalności gospodarczej. Aby uznać działanie za działalność gospodarczą, wymagane jest podjęcie aktywnych działań charakterystycznych dla przedsiębiorcy (np. powtarzalne inwestowanie, podejmowanie ryzyka gospodarczego, zorganizowanie). Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2007 r., I FPS 3/07, stwierdził, że: "nie każdy najem jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o VAT - najem okazjonalny, incydentalny, wynikający z zarządzania własnym majątkiem prywatnym, nie rodzi obowiązku podatkowego w VAT". Dotychczasowy najem czterech nieruchomości przez L.K. był konsekwencją okoliczności rodzinnych i potrzeb F.. Nieruchomości zostały nabyte jako majątek osobisty, nie w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Wynajem miał charakter wtórny, pasywny, bez angażowania zorganizowanych środków i aktywności właściwych przedsiębiorcy (brak reklamy, brak biura, brak pracowników, brak powtarzalnych zakupów inwestycyjnych). W konsekwencji - do chwili obecnej L.K. nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Planowany zakup kolejnej nieruchomości i przeznaczenie jej od początku wyłącznie na wynajem oznacza jakościową zmianę w sposobie działania. Jest to bowiem nabycie nieruchomości nie jako lokaty kapitału, lecz jako elementu powtarzalnej aktywności zarobkowej. W orzecznictwie TSUE (m.in. wyrok z dnia 26 września 1996 r. w sprawie C-230/94 Enkler) podkreśla się, że gdy osoba fizyczna zaczyna wykorzystywać składniki majątkowe w sposób podobny do przedsiębiorcy (systematyczny, ukierunkowany na zysk, powtarzalny), wówczas staje się podatnikiem VAT. Zatem momentem granicznym, w którym najem prywatny przekształca się w działalność gospodarczą, jest chwila, gdy podatnik podejmuje działania wskazujące na zamiar prowadzenia tej działalności w sposób zorganizowany i ciągły. Planowany zakup kolejnej nieruchomości z przeznaczeniem na najem dla F. świadczy o takim zamiarze. Od tego momentu L.K. powinien być uznany za podatnika VAT w zakresie najmu nieruchomości. Choć L.K. stanie się podatnikiem VAT z tytułu najmu kolejnej nieruchomości, to świadczone przez niego usługi najmu będą korzystały ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT. Przepis ten zwalnia od podatku usługi wynajmowania nieruchomości mieszkalnych na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe. W tym miejscu należy zauważyć, że stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy (od ogólnej zasady powszechności opodatkowania) i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalne. W efekcie podatnik uprawniony jest do zastosowania ww. preferencji jedynie, gdy charakter czynności świadczonych przez niego w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług. Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy, zwalnia się od podatku usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe lub na rzecz społecznych agencji najmu, o których mowa w art. 22a ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2019 r., poz. 2195 oraz z 2021 r., poz. 11, 1177 i 1243). Należy ponadto zauważyć, że stosownie do art. 43 ust. 20 ustawy, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 36, nie ma zastosowania do usług wymienionych w poz. 47 załącznika nr 3 do ustawy. W poz. 47 załącznika nr 3 do ustawy wymieniono PKWiU 55 usługi związane z zakwaterowaniem sklasyfikowane w PKWiU 55. Zwolnienie, które znajduje się w art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT, stanowi implementację z art. 135 ust. 1 lit. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu 7/16 podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L z 2006 r. nr 347/1 z późn. zm.). Przepis powyższy stanowi, że państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje: "(...) dzierżawę i wynajem nieruchomości". Krajowe ustawodawstwo stanowi o zwolnieniu z opodatkowania usługi najmu pod warunkiem jego mieszkaniowego przeznaczenia. Powyższe wskazuje, że przesłanki do zastosowania zwolnienia są następujące: