Wyrok WSA z dnia 25 sierpnia 2026, sygn. I SA/Gd 543/26

Stwierdzono, że w stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., nie zachodzą w powyższej sprawie.

Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s.. Wskazano, że zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s u s również w tej sytuacji nie ma zastosowania.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej, 30 września 2024 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Gdańsku wszczął postępowanie egzekucyjne obejmujące nieopłacone przez dłużnika składki. W ramach postępowania organ dokonał zajęcie rachunku bankowego w P. SA oraz zajęcie świadczenia emerytalnego. 21 marca 2025 r. skierowano wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sopocie o prowadzenie egzekucji z pieniędzy.

Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa postępowanie egzekucyjne, które nadal jest wtoku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Tym samym, do czasu stwierdzenia przez właściwy w sprawie organ egzekucyjny braku majątku, nie można również zanalizować i wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zdaniem Zakładu, umorzenie należności przed wyczerpaniem środków egzekucyjnych oraz wszelkich innych możliwości dochodzenia byłoby działaniem sprzecznym z interesem ZUS.

Nie można zatem stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art, 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 ustawy o s.u.s., zaistniały w przypadku, strony.

Z ww. powodów nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygniecie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s,,

Z kolei umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało określone wart. 28 ust. 3a u,s.u.s i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np, wyżywienie, ubranie itp.), czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ciężar udowodnienia, że nie ma żadnej możliwości spłaty zadłużenia ciąży na osobie zobowiązanej.

Organ ustalił, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.

Zgodnie z ustaleniami Zakładu pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 4,152,91 zł brutto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie w kwocie 2.271,73 zł. Do wypłaty pozostaje kwota 1.386,42 zł {w tym dodatek pielęgnacyjny w kwocie 366,68 zł). Pobiera też świadczenie wspierające w wysokości 2.255,00 zł netto. Zakład ustalił, że w Krajowym Rejestrze Sądowym figuruje jako wspólnik w spółce D.. z o.o. i posiada 90 udziałów o łącznej wartości 4.500,00 zł.

Łączny dochód zobowiązanego wynosi 3.761,42 zł.

Ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 550,00 zł, eksploatacyjnych w wysokości 150,00 zł, kosztów związanych z leczeniem w kwocie 500,00 zł oraz inne wysokości 2.650,00 zł. Łączna kwota wydatków wynosi 3 850,00 zł. W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających ponoszone opłaty. Ponadto nie można uznać, że opłaty te są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem.

Pełnomocnik wskazał, że strona posiada zobowiązanie alimentacyjne, które dochodzone jest przez Komornika Sądowego.

Wskazano, że fakt posiadania zadłużenia z innego tytułu (nawet korzystającego z pierwszeństwa w zaspokajaniu) nie stanowi podstawy do umorzenia zaległości z tytułu składek.

Ponadto podczas rozmowy telefonicznej z pełnomocnikiem ustalono, że strona obecnie nie posiada już zaległości alimentacyjnych. Poinformowano, że alimenty spłacane są na bieżąco tj. około 800,00 zł tytułem potrąceń dokonywanych przez Komornika Sądowego ze świadczenia rentowego oraz że notarialnym oświadczeniem strona zobowiązała się do dobrowolnego płacenia alimentów wwysokości 1.200,00 zł.

Zauważono, że wsparcie finansowe dzieci, które na co dzień są pod opieką innej osoby, jest zrozumiałe i konieczne. Jest to obowiązek rodzica i nie mieści się w katalogu przesłanek przemawiających za umorzeniem należności z tytułu nieopłaconych składek. Ponadto Zakład nie posiada pełnych informacji czy strona nadal posiada zaległości alimentacyjne, czy tylko alimenty bieżące. Brak jest również informacji do kiedy przyznane są bieżące alimenty na syna. W związku z powyższym Zakład nie jest wposiadaniu wiedzy do kiedy strona jest zobowiązana płacić bieżące alimenty. W ocenie Zakładu, zadeklarowany stan materialny utrudnia zaspokojenie potrzeb życiowych (żywność, środki czystości itp.). Jednakże nie wskazała, że korzysta z pomocy społecznej. Nie udowodniono także, że w związku z trudną sytuacją, na którą obecnie się powołuje, zostały podjęte działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego jakim dysponują powołane do tego instytucje socjalne.

Korzystanie z tej formy pomocy nie jest co prawda okolicznością warunkującą umorzenie należności, jednakże niewątpliwie potwierdza trudną sytuację finansową osoby ubiegającej się o ulgę. Zdaniem organu, jeżeli wnioskodawca znajduje się według niego w bardzo trudnej sytuacji materialnej i życiowej, to powinien się zwrócić do odpowiednich instytucji zajmujących się udzielaniem pomocy społecznej o przyznanie takiej pomocy. Ponadto w toku postępowania nie dołączono do akt sprawy dokumentów wskazujących na występowanie trudności w terminowym wywiązaniu się z podstawowych i bieżących opłat. W związku z powyższym można domniemywać, że realizacja tych opłat odbywa się płynnie, więc nie potwierdza trwałego lub wyjątkowego charakteru występujących trudności. Ograniczone możliwości płatnicze podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona.

Stwierdzono, że sytuacja finansowa, pomimo iż jest uznana jako trudna, nie nosi znamion ubóstwa. Zauważono, że strona posiada stałe źródła dochodu w postaci świadczenia rentowego, świadczenia wspierającego. Ponadto w Krajowym Rejestrze Sądowym figuruje jako wspólnik w spółce D.sp. z o.o..

Wskazano, że emerytury i renty podlegają corocznej waloryzacji, tj, corocznemu zwiększeniu podstawy ich wymiaru.

W ocenie Zakładu, strona nie udowodniła, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności z tytułu składek w dalszej perspektywie.

Mając na uwadze powyższe, w omawianej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania umorzenia należności wykazane w § 3 ust, 1 pkt 1 rozporządzenia. Wskazano, że złożony wniosek o umorzenie należności uargumentowany jest trudną sytuacją zdrowotną.

Pełnomocnik wyjaśnił, że dłużnik od 30 roku życia cierpi na stwardnienie rozsiane. Wskazał, że jest osobą niep o ruszającą się samodzielnie, potrzebującą wózka inwalidzkiego, która ma problemy z widzeniem oraz pamięcią. Dodał, że w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wymaga stałej opieki innych osób. Pełnomocnik poinformował, że leczony jest również z powodu POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc), która jest chorobą przewlekłą, nieuleczalną i postępującą w czasie. Do akt sprawy zostały dostarczone dokumenty potwierdzające problemy zdrowotne, w tym posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

Wskazano, że Zakład nie neguje problemów zdrowotnych, lecz zaznacza, że zaistnienie przesłanki dotyczącej umorzenia należności z uwagi na stan zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także musi skutkować pozbawieniem takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia.

Podkreślono, że taka sytuacja nie ma miejsca, ponieważ z uwagi na stan zdrowia otrzymuje rentę z tytułu niezdolności do pracy.

W związku z powyższym uznano, że nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia.

Zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

W świetle powyższego Zakład nie mógł stwierdzić istnienia przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia.

Oceniając zasadność umorzenia należnych składek w kontekście art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia stwierdzono że przedstawione informacje nie wskazują, że wystąpiły w sprawie przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Zaznaczono, że ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie zobowiązanej, która złoży wniosek o umorzenie należności. Nie wystarczy, gdy wnioskodawca wskaże uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. Dłużnik musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż należy to do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy.

Wskazano także, że spłata należności składkowych nie oznacza, że musi to być wyłącznie jednorazowa zapłata całej należności. Pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem może być uzgodniona forma i zasady spłaty zaległości, np. w postaci przewidzianych prawem ulg, na dogodnych warunkach.

Na podstawie tego uznano, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje przesłanek do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności z tytułu nieopłaconych składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżono, w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr 1084/2026 z dnia 15 maja 2026 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek.

Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ("k p a.") poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, skutkujące pominięciem istotnych uwarunkowań dotyczących sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego oraz nieuwzględnieniem jego słusznego interesu, co doprowadziło do uznania okoliczności mających kluczowe znaczenie za nieudowodnione oraz w konsekwencji nieprawidłowego rozpoznania sprawy;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym uznaniu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności.

Wskazując na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a oraz art. 1453 § 1 p.p.s.a. wniesiono o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Decyzja wydana w sprawie nie może pozostać w obrocie prawnym.

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; ma obowiązek dokonać oceny legalności działania organów administracji również z urzędu.

Przedmiot kontroli Sądu w tym postępowaniu stanowiła decyzja ZUS, którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.

Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uregulowane jest wart. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej także jak u.s.u.s.) i Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365, dalej także jako Rozporządzenie).

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie to jest wyczerpujące, stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Ponadto w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te zostały sprecyzowane w Rozporządzeniu.

W myśl postanowień § 3 tego Rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dopuszczenie w podanych regulacjach możliwości umorzenia należności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazuje na uznaniowy charakter wydawanych w tym przedmiocie decyzji, który polega na tym, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia.

Rozstrzygnięcia w tego rodzaju sprawach nie mogą mieć jednak charakteru dowolnego, lecz muszą być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Ze względu na powyższe regulacje, sądowej kontroli podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, a nie zasadność jej wydania. Kontrola dotyczy tak wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz ocena materiału dowodowego. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru. O tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej. Sąd podkreśla, że negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że zaprezentowane w decyzji stanowisko organu sprzeczne jest z istotą instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Nie do zaakceptowania jest także sytuacja, w której spłata zobowiązań wobec ZUS zmusza dłużnika do korzystania z pomocy społecznej. Ustawodawca po to bowiem stworzył możliwość umarzania należności składkowych (także ściągalnych), aby umożliwić egzystencję podmiotom zadłużonym, zapewnić ich powrót do normalnego życia oraz terminowe regulowanie zobowiązań bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną i popadania w spiralę zadłużeń (por. Wyrok WSA w Poznaniu z 9 października 2024 r" III SA/Po 308/24, LEX nr 3774587).

W ocenie Zakładu, nie wykazano również braku możliwości uregulowania należności w przyszłości. Z powyższą oceną nie sposób się zgodzić. W toku postępowania zabrakło wnikliwej i wszechstronnej analizy istotnych okoliczności, w szczególności przy uwzględnieniu stanu zdrowia skarżącego w kontekście spełnienia przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek.

Zdaniem Sądu, organ w sposób niedostateczny także uwzględnił indywidualny interes skarżącego. W sytuacji zdrowotnej skarżącego należy dostrzec, że istnienie możliwości spłat zobowiązania w dalszej perspektywie musi realne i odnosić się do konkretnej sytuacji. Podkreślić należy, że przewlekła choroba zobowiązanego pozbawiająca go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy. Z uwagi na choroby, m.in. stwardnienie rozsiane, skarżący nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej i uzyskania dodatkowych dochodów. Organ nie wskazał natomiast na realność poprawy sytuacji skarżącego, abstrahując od przeprowadzenia analizy czy hipotetyczna możliwość egzekucji w przyszłości pozwoli na wyegzekwowanie od zobowiązanego zadłużenia, nie pociągając dla niego zbyt dotkliwych skutków.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie neguje problemów zdrowotnych skarżącego, jednocześnie jednak nie przypisał dostatecznej wagi przedłożonym dowodom potwierdzającym niezdolność do samodzielnej egzystencji oraz trwałą i całkowitą niezdolność do pracy, tj. m.in. orzeczeniu o niezdolności do pracy oraz konieczności opieki ze strony osób trzecich, co ma istotne znaczenie w kontekście jednej z mających rozłączny charakter przesłanek z § 3 ust. 1, tj. przesłanki z pkt 3 rozporządzenia MGPiPS. Zgodnie ze wskazaną podstawą, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w szczególności w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego, pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Reasumując Sąd podziela ocenę, że obecną sytuację materialną i osobistą strony można zaliczyć do przypadków wyjątkowych.

Należy pamiętać, że organ rozstrzygający w sprawach o umorzenie zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych waży dwa przeciwstawne interesy: interes publiczny oraz słuszny interes strony. Oceny tej dokonuje się w oparciu o wszelkie dostępne dowody, które pozwalają stwierdzić, czy wnioskujący o umorzenie "rokuje" spłatę w przyszłości swoich zobowiązań czy też nie i z tego powodu wszelkie okoliczności, które mają lub mogą mieć wpływ na kondycję finansową osoby zobowiązanej powinny być brane pod uwagę (wyrok NSA z 2 września 2016 r. II GSK 553/15; CBOSA).

Kluczowe znaczenie ma rzetelny dobór i ocena okoliczności branych pod uwagę, dotyczących bieżącej sytuacji finansowej i zdrowotnej osoby zobowiązanej, czy ma ona cechy trwałości i jaki będzie jej bardziej prawdopodobny rozwój. Obowiązkiem organu jest udokumentowanie i uprawdopodobnienie ww. kwestii i uzasadnienie dlaczego przyjęte przez siebie okoliczności uważa za ważniejsze w realiach sprawy.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" P.p.s.a. oraz 200 i 205 p.p.s.a.