Organ podkreślił także, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i przed organem odwoławczym skarżący nie uprawdopodobnił, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
Także w trakcie toczącego się postępowania skarżący nie wskazał mienia należącego do Spółki, którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Organ uznał także, że odwołanie skarżącego z pełnionej funkcji w spółce stało się skuteczne w dniu 15 marca 2021 r., co oznacza że zarzut w tym zakresie nie jest zasadny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa:
1) postępowania, tj. art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz niepełną i nierzetelną analizę zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji skutkowało przeniesieniem na W.S., jako byłego Prezesa Zarządu Spółki odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, pomimo braku zaistnienia ku temu ustawowych przesłanek, w szczególności nieustalenie, że począwszy od 4 listopada 2020 r. nie pełnił w zarządzie Spółki jakiejkolwiek funkcji;
2) postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie w sposób całkowicie dowolny oceny zgromadzonego materiału dowodowego tylko pod kątem potwierdzenia z góry założonej bezprawnej tezy, zgodnie z którą zasadne jest obciążenie W.S. odpowiedzialnością za zobowiązania Spółki, w zarządzie której pełnił funkcję w spornym okresie, podczas gdy rzeczywisty stan faktyczny niniejszej sprawy nie pozwala na zastosowanie w stosunku do niego przepisów o tej odpowiedzialności za okres od 4 listopada 2020 r. do 15 marca 2021 r;
3) postępowania, tj. art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, w tym brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka E.J., właściciela J. Sp. z o.o., prowadzącej księgowość S., NIP [...] [I. Sp. z o.o.] na okoliczność ustalenia stanu faktycznego w zakresie sprawowania funkcji prezesa zarządu Spółki po dacie 4 listopada 2020 r. [w tym przekazywania dokumentów księgowych, rozliczeń z B. i tym podobne] - wniosek strony z dnia 23 grudnia 2024 r.;
4) prawa materialnego tj. art. 107 § 1 i 2 w zw. z art. 116 § 1 i 2 oraz art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż W.S. jako Prezes Zarządu Spółki odpowiada za zobowiązania Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 10/2020 r., 11/2020 r., oraz 12/2020 r., odsetek za zwłokę i kosztów egzekucyjnych, podczas gdy w trakcie prowadzonego postępowania przedstawił przy piśmie z 23 października 2024 r. oraz z 11 grudnia 2024 r. dowody na poparcie tezy, iż wygaśnięcie jego mandatu nastąpiło na podstawie uchwały nr 1 z dnia 3 listopada 2020 r., rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu z dnia 4 listopada 2020 r. oraz umowy sprzedaży udziałów z dnia 3 listopada 2020 r., w związku z czym nie odpowiada za przedmiotowe zobowiązania Spółki, gdyż nie był członkiem zarządu w czasie ich powstania.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającej ją decyzją organu pierwszej instancji,
2) rozpatrzenie sprawy na rozprawie,
3) zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W skardze strona skarżąca podniosła, że w dniu 4 listopada 2020 r. skutecznie zrezygnowała z mandatu członka zarządu bowiem zaadresowała oświadczenie o rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu do wspólników i zarządu Spółki, doręczyła rezygnację nowemu członkowi zarządu oraz wspólnikowi (co potwierdził własnoręcznym podpisem) i zwołała zgromadzenie w postaci własnej osoby oraz wspólnika, dlatego nie odpowiada za zobowiązania spółki powstałe po 4 listopada 2020r.
Odnosząc się do powyższego Sąd przypomina, że odpowiedzialność członków zarządu a także byłych członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe spółki z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej dalej Ordynacji podatkowej).
W rozpatrywanej sprawie strona wskazując na brak swojej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, powołuje się na fakt złożenia oświadczenia o rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu, które zostało złożone wspólnikowi tej Spółki w dniu 4 listopada 2020 r. W związku z takim stanem rzeczy należało rozważyć, czy w świetle istniejących regulacji prawnych doszło do skutecznej rezygnacji z pełnienia przez W.S. funkcji członka zarządu spółki kapitałowej.
Jak stanowi art. 202 § 4 k.s.h. poza przypadkami, gdy mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe lub z dniem upływu kadencji, mandat ten wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania za składu zarządu. Ze wskazanego przepisu wynika, że- pomijając przypadek śmierci - mandat członka zarządu wygasa albo wskutek rezygnacji, albo wskutek odwołania ze składu zarządu. Złożenie przez członka zarządu jednostronnego oświadczenia woli o rezygnacji z pełnienia tego mandatu skutkuje jego wygaśnięciem z chwilą złożenia tego oświadczenia, i nie wymaga w tym względzie podejmowania jakiejkolwiek uchwały o odwołaniu. Należy w tym miejscu uczynić istotne zastrzeżenie, a mianowicie, że wywołanie opisanego skutku, jako następstwa złożenia oświadczenia o rezygnacji jest uzależnione od dotarcia tego oświadczenia do adresata, czyli spółki kapitałowej. W przypadku oświadczenia o rezygnacji z członkostwa zarządu adresatem oświadczenia - jest spółka, z której zarządu występuje składający oświadczenie. W związku z tym oświadczenie o rezygnacji z członkostwa zarządu spółki kapitałowej wymaga - tak jak oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, oświadczenie o odstąpieniu od umowy, oświadczenie o potrąceniu wierzytelności z wzajemną wierzytelnością spółki kapitałowej - złożenia tej spółce (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2004 r., V CK 600/03, i z dnia 27 stycznia 2010 r., II CSK 301/09). W zakresie dotyczącym rezygnacji członków zarządu spółkę kapitałową reprezentuje zarząd lub prokurent zgodnie z art. 205 § 2 k.s.h., a oświadczenie o rezygnacji doręczone pod adres spółki dochodzi do skutku z chwilą uzyskania przez pozostałego członka zarządu lub prokurenta możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia w zwykłym toku czynności (por. Uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2016 r. III CZP 89/15).
Sytuacja związana z tym, komu ustępujący członek zarządu winien złożyć oświadczenie o rezygnacji komplikuje się wówczas, gdy oświadczenie składa członek zarządu pełniący tę funkcje jednoosobowo lub, gdy oświadczenie to składają jednocześnie wszyscy członkowie zarządu, a w spółce nie działa prokurent. W takim przypadku znajduje zastosowanie szczególna regulacja zawarta w art. 202 § 6 k.s.h.
Wskazany przepis stanowi, że jeżeli w wyniku rezygnacji członka zarządu żaden mandat w zarządzie nie byłby obsadzony, członek zarządu składa rezygnację wspólnikom, zwołując jednocześnie zgromadzenie wspólników, o którym mowa w art. 2331, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Zaproszenie na zgromadzenie wspólników zawiera także oświadczenie o rezygnacji członka zarządu. Rezygnacja jest skuteczna z dniem następującym po dniu, na który zwołano zgromadzenie wspólników.
W uzasadnieniu do ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (Dz.U. z 2018 r. poz. 2244), na mocy której dodano przepis art. 202 § 6 k.s.h. wskazano na potrzebę przyjęcia szczególnego rozwiązania w zakresie składania rezygnacji przez ostatniego (odpowiednio jedynego, wszystkich jednocześnie) członka zarządu spółki. Jak dalej argumentowano, rozwiązanie wprowadzałoby uprawnienie wspólników do reprezentacji spółki w omawianej sytuacji. Oświadczenie o rezygnacji byłoby im składane, w dowolnej formie, i skuteczne z dniem następującym po dniu, w którym miało się odbyć zwoływane zgromadzenie, bez względu, czy doszło ono do skutku. Z uwagi na potrzebę podjęcia przez wspólników decyzji o obsadzeniu wakatu w zarządzie wprowadza się obowiązek rezygnującego członka zarządu do zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia. Jednocześnie dołączenie oświadczenia o rezygnacji do zawiadomienia gwarantowałoby, że dotrze ono do wszystkich wspólników spółki. Dzięki powyższemu mechanizmowi wspólnicy, zawiadomieni o terminie zgromadzenia, otrzymają szansę na podjęcie niezbędnych przygotowań, w tym na wskazanie ewentualnych kandydatów na nowego członka (bądź nowych członków) zarządu. Rozwiązanie to, zdaniem projektodawców, zabezpiecza więc interesy spółki oraz zapewnia jej ciągłość działania, jednocześnie nie ograniczając w sposób nieadekwatny uprawnienia członka zarządu do rezygnacji z wykonywanej funkcji.
Z przywołanego unormowania wynika niewątpliwie, że członek zarządu jest uprawniony do złożenia oświadczenia o rezygnacji z pełnienia tej funkcji wobec wspólnika spółki kapitałowej. Przepis wskazuje jednocześnie, że skutek w postaci zakończenia pełnienia funkcji członka zarządu, jako konsekwencja złożenia oświadczenia woli, jest odroczony w czasie. Momentem wyznaczającym dzień, w którym złożona przez członka zarządu rezygnacja staje się skuteczna jest dzień następujący pod dniu, na który zwołano zgromadzenie wspólników. Dodać w tym miejscu należy, że ustępujący członek zarządu ma jednocześnie – co wymaga szczególnego podkreślenia – obowiązek zwołania zgromadzenia wspólników, co wynika zarówno z art. 202 § 6 jak i art. 2331 k.s.h. W związku z tym przepis art. 202 § 6 k.s.h. zd. trzecie należy odczytywać w ten sposób, że w regulacji tej mowa jest o zgromadzeniu wspólników zwołanym właśnie przez ustępującego członka zarządu, a nie o jakimkolwiek zgromadzeniu, które odbyło się w czasie po złożeniu wspólnikowi oświadczenia o rezygnacji. Inaczej rzecz ujmując, oświadczenie członka zarządu o rezygnacji z tej funkcji, złożone wspólnikowi wywoła skutek w dniu następującym po dniu, na który zwołano zgromadzenie wspólników, o ile będzie to zgromadzenie zwołane przez samego ustępującego członka zarządu. Jeżeli natomiast ustępujący członek zarządu takiego zgromadzenia nie zwoła, to złożone przez niego oświadczenie o rezygnacji z pełnienia tej funkcji nie wywoła skutku, o jakim mowa w art. 202 § 6 zd. trzecie.
Nie jest w sprawie kwestionowane, że skarżący pełnił obowiązki członka zarządu Spółki od 17 maja 2017 r. (uchwała nr 3 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 17 maja 2017 r.). Nie można natomiast zgodzić się z prezentowanym przez stronę stanowiskiem, że zakończenie pełnienia tej funkcji należy wiązać ze złożeniem przez W.S. oświadczenia o rezygnacji w dniu 4 listopada 2020 r. Oświadczenie takie, co jest niesporne, zostało złożone wobec wspólnika Spółki a to oznacza, że do swojej skuteczności wymagane było zachowanie trybu, o jakim mowa w art. 202 § 6 k.s.h. Konieczne było zatem nie tylko złożenie oświadczenia woli o rezygnacji ale także zwołanie przez W.S. (jako ustępującego jednoosobowego członka zarządu Spółki) zgromadzenia wspólników, jak tego wymaga art. 202 § 6 jak i art. 2331 k.s.h. W związku z tym, że takie zgromadzanie nie zostało przez skarżącego zwołane a wnoszący skargę nie przedstawił żadnych dowodów, które przeczyłyby tej okoliczności nie można przyjąć, że złożone przez niego oświadczenie woli wywarło oczekiwany skutek w postaci wygaśnięcia mandatu członka zarządu. Jak zostało to już wcześniej podkreślone, złożenie oświadczenia o rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu na ręce wspólnika spółki kapitałowej jest skuteczne, o ile przez ustępującego członka zarządu zostanie zwołane zgromadzenie wspólników. Przy czym, co należy podkreślić, nawet w sytuacji, w której doszłoby do faktycznego zwołania zgromadzenia przez ustępującego wspólnika (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca), skutek w postaci wygaśnięcia mandatu nie następuje z chwilą złożenia oświadczenia, ale z dniem następującym po dniu, na który członek zarządu zwołał zgromadzenie wspólników.
Mając powyższe na uwadze, wygaśnięcie mandatu członka zarządu wiązać należy zatem ze zdarzeniem jakim było podjęcie uchwały o odwołaniu W.S. ze składu zarządu, co miało miejsce w dniu 15 marca 2021 r. (uchwała nr 5 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 15 marca 2021 r.).
Trafne jest zatem stanowisko organów podatkowych co do tego, że skarżący pełnił jednoosobowo obowiązki członka zarządu Spółki w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązań tej Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za grudzień 2019 r. i od stycznia do września 2020 r. oraz w podatku od towarów i usług od października do grudnia 2020 r.
Z uwagi na powyższe organy podatkowe zasadnie uznały, iż przeprowadzenie wnioskowanego dowodu z przesłuchania właściciela J. Sp. z o.o. na okoliczność faktycznego sprawowania przez skarżącego funkcji Prezesa zarządu po 4 listopada 2020 r. nie ma znaczenia dla sprawy.
Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu stwierdził jednocześnie, że organ odwoławczy prawidłowo zbadał, ocenił i opisał pozostałe przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki. W decyzji wskazano w szczególności, że egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna co znalazło swój wyraz w wydaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim postanowienia z 5 lipca 2023 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Organy podatkowe prawidłowo ustaliły również chwilę, w której zaistniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki oraz stwierdziły, że skarżący nie uprawdopodobnił, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy oraz, że nie wskazał mienia Spółki, którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu nie są zasadne podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego oraz przepisów prawa materialnego. Sąd stoi na stanowisku, że wszystkie fakty i okoliczności mające miejsce w niniejszej sprawie, istotne z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia i orzeczenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. zostały należycie wyjaśnione i ocenione. Zgromadzony w aktach postępowania materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do oceny stanu faktycznego i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.
Należy w tym miejscu odnotować, że w dniu 27 lutego 2025 r., a zatem już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, TSUE wydał wyrok w sprawie C-277/24. W wyroku tym TSUE zamanifestował konieczność, aby osoba trzecia w toku prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej "mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach pierwszego postępowania i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich." Trybunał przypomniał (akapit 51), że "zgodnie z utrwalonym orzecznictwem poszanowanie prawa do obrony stanowi zasadę ogólną prawa Unii. Zasada ta znajduje zastosowanie wówczas, gdy organ administracyjny ma podjąć w stosunku do danej osoby decyzję, która wiąże się z niekorzystnymi dla niej skutkami. Na podstawie tej zasady adresaci decyzji, która w sposób odczuwalny oddziałuje na ich interesy, powinni być w stanie skutecznie przedstawić swoje stanowisko odnośnie do dowodów, na których organ zamierza się oprzeć." Prawo do obrony obejmuje prawo do bycia wysłuchanym i prawo dostępu do akt (akapit 52).
Konsekwencje jakie wynikają z wydanego wyroku, w zakresie umożliwienia stronie dostępu do akt postępowania prowadzonego wobec spółki, za której zaległości ponosi odpowiedzialność osoba trzecia, nie miały jednak zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Zaległości podatkowe, za które W.S. ponosi odpowiedzialność jako były członek zarządu Spółki wynikały bowiem nie z decyzji podatkowej, ale z nieuregulowania zobowiązań podatkowych wynikających ze złożonych przez Spółkę deklaracji. Wobec Spółki nie prowadzono zatem żadnego postępowania podatkowego, w którym skarżący jako były członek zarządu nie brał udziału.
Mając to na uwadze Sąd orzekł w myśl art. 151 p.p.s.a.