W skardze pan R.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, naliczenie podatku od nieruchomości wyłącznie podatnikowi oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 3 ust. 1 u.p.o.l. przez nieuwzględnienie stanu własności i stanu samoistnego posiadania, skierowanie decyzji do osób, które nie są podatnikiem, gdyż obowiązek w zakresie podatku od nieruchomości ciąży wyłącznie na posiadaczu samoistnym, zarzucił również naruszenie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, nieuwzględnienie orzeczeń sądów administracyjnych, w szczególności wyroku WSA w Gdańsku w sprawie I SA/Gd 781/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.
Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko prawne wyrażone we wskazanym przez skarżącego wyroku WSA w Gdańsku z 17 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 781/21. Wbrew stanowisku skarżącego w rozpoznawanej sprawie organ zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Sąd rozpoznający skargę zauważa, że organy podatkowe sprostały spoczywającym na nich obowiązkom i wyjaśniły stan faktyczny sprawy w sposób, który pozwolił na prawidłowe ustalenie podmiotu będącego podatnikiem podatku od nieruchomości.
Zgodnie z informacją z rejestru gruntów współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] są: J.K., R.K. oraz T.K. - każdy w udziale 1/3 części. Według treści księgi wieczystej Sądu Rejonowego w Wejherowie IV Wydziału Ksiąg Wieczystych, podatnicy są współużytkownikami wieczystymi tego gruntu w udziale po 1/3 każdy, zaś właścicielem jest Gmina Miasta W..
Podstawą wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, przy czym stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, może żądać usunięcia niezgodności ( art. 10 ust. 1 tej ustawy).
Z akt sprawy nie wynika, aby stan prawny nieruchomości uległ zmianie. Organ prawidłowo poczynił ustalenia, uwzględniając treść wpisów w księdze wieczystej.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że Skarżący nie jest samodzielnym posiadaczem 1/3 udziału T.K.. Z przyjętej przez ustawodawcę w art. 336 ustawy z 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, dalej k.c.) definicji posiadacza samoistnego rzeczy (jest nim ten kto nią faktycznie włada jak właściciel) poprawnie wyprowadzono wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II CSK 17/11).
Okoliczność, że pozostali współwłaściciele nie korzystają z nieruchomości i nie pobierają pożytków, nie jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. W tym zakresie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2007 r. (sygn. akt II FSK 1748/06), że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej (korzystania z niej), pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości (płacenia podatku).
W orzecznictwie wskazuje się, że o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom można mówić w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli (por. wyroki NSA z dnia 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 541/17, z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 2230/17, z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2031/18 – orzeczenia dostępne www.nsa.gov.pl ). Sad podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach NSA z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3081/18, II FSK 3082/18 oraz II FSK 3083/18, z których wynika, że współposiadanie samoistne nieruchomości, będące z mocy art. 206 k.c. elementem współwłasności, nie tylko nie musi, ale wręcz nie może odpowiadać mierzonym w częściach idealnych powierzchniom gruntu i budynków. Zamiar wyzucia innego współwłaściciela nieruchomości nie tylko z posiadania samoistnego, ale i w konsekwencji w ogóle ze współwłasności, wymaga uzewnętrznienia tej woli tak wobec otoczenia, jak i wobec wyzutego w całości z posiadania nieruchomości współwłaściciela. W opinii Sądu objęcie udziałów w nieruchomości przez Skarżącego nie może przesądzać, że zmienił się zakres uprawnień pozostałych współużytkowników wieczystych i że kontynuując realizację dotychczasowych uprawnień stał się on posiadaczem samoistnym udziału swego brata.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego sprawy wynika, że pomimo faktycznego posiadania nieruchomości R.K. i J.K. mają świadomość istnienia uprawnień właścicielskich przysługujących T.K.. Posiadanie samoistne nie zostało potwierdzone zgromadzonym materiałem dowodowym. Jak wynika z akt sprawy nie zakończyły się postępowania inicjowane przez Skarżącego w przedmiocie zasiedzenia udziału.
Spór w sprawie dotyczy również przedmiotu opodatkowania.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.o.l., podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa; 3) dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego.
Powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się (art. 4 ust. 2 u.p.o.l.). Na podstawie art. 5 ust. 1 2 u.p.o.l., rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości.
Zgodnie także z art. 6 ust. 1 u.p.o.l., obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.
Na podstawie natomiast art. 6 ust. 6 u.p.o.l., osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3.
Z przywołanego przepisu art. 6 ust. 6 u.p.o.l. jednoznacznie wynika, że to na podatniku (osobie fizycznej będącej właścicielem lub posiadaczem samoistnym nieruchomości, użytkownikiem wieczystym gruntu) z mocy ustawy spoczywa obowiązek złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, jak też zgłoszenia wszelkich informacji o zmianach skutkujących wygaśnięciem obowiązku podatkowego bądź mających wpływ na wymiar zobowiązania podatkowego. Wypełnienie tego obowiązku nie zostało uzależnione od wcześniejszych działań (wezwań) organu podatkowego. Rolą organu podatkowego jest w tym zakresie kontrola przedłożonych informacji, które - zgodnie z art. 21 § 5 O.p. - są podstawą do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, chyba że organ podatkowy stwierdzi w toku postępowania podatkowego, iż dane zawarte w informacji, które co najmniej mogą mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym.
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, składane przez podatników na przestrzeni lat 2015 - 2018 informacje o podatku od nieruchomości IN-1 zawierały rozbieżne dane, co do powierzchni gruntu działki oznaczonej nr [...], powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych, a także budynku nr [...].
Należy stwierdzić, że organy podatkowe uwzględniły dowody w postaci informacji z rejestru gruntów, wypisu z księgi wieczystej, informacji o podatku od nieruchomości IN-1 za poprzednie lata podatkowe, opinii biegłego i danych zawartych w protokole oględzin nieruchomości.
W ocenie Sądu prawidłowo organy przyjęły jako powierzchnię gruntu 659 m2, co jest zgodne z ewidencją gruntów i budynków oraz księgą wieczystą [...].
Również nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość opodatkowania budynku gospodarczego (niemieszkalnego) nr [...] (nr ewid. bud. [...]), ponieważ z wyliczenia biegłego sądowego wynikało, że ma on powierzchnię 20,07 m2.
Zasadnie budynek ten zakwalifikowano jako gospodarczy, skoro w ewidencji gruntów i budynków jest on oznaczony jako niemieszkalny. Powyższe oznaczenie jest zgodne z opinią biegłego, w której został on określony jako gospodarczy (pomieszczenia gospodarcze G1- 7,33 m2 i G2 - 12,74 m2) oraz treścią protokołu z oględzin, w którym znajduje się oświadczenie Skarżącego, że budynek ten aktualnie jest budynkiem pomocniczym. W tej sytuacji nie ma wątpliwości co do tego, że budynek ten ma charakter gospodarczy.
Strona błędnie pominęła w złożonych korektach informacji z dnia 9 marca 2015 r. i 1 czerwca 2017 r. wskazany budynek. Nie można się zgodzić ze Skarżącym, że budynek ten nie podlega opodatkowaniu, skoro charakter wskazanego budynku wynika wprost z ewidencji gruntów i budynków. Jest on oznaczony w tym rejestrze jako niemieszkalny. Również w opinii biegłego sądowego budynek ten został wymieniony jako wolnostojący, parterowy budynek gospodarczy i biegły wskazał, że posiada on pomieszczenia gospodarcze G1 i G2. Jeżeli zatem Strona w trakcie oględzin nie udostępniła pomieszczenia pracownikom organu, twierdząc, że zgadza się z pomiarem dokonanym przez biegłego, to również uniemożliwiła przeprowadzenie dowodu w kierunku ustalenia ewentualnego, odmiennego sposobu jego użytkowania. Nadto, jak stwierdził Skarżący, budynek ten aktualnie jest budynkiem pomocniczym. Z dokumentacji akt sprawy nie wynika również, by w tym budynku ktokolwiek realizował potrzeby mieszkaniowe. W związku z tym, wobec tego przedmiotu opodatkowania, prawidłowo organy podatkowe zastosowały stawkę, jak dla budynków niemieszkalnych.
W ocenie Sądu, tak ustalona powierzchnia uwzględniająca dane wynikające z opinii biegłego oraz oględzin nie budzi wątpliwości i jest prawidłowa.
W niniejszej sprawie organ I instancji uznał, że pomieszczenie strychowe
(o pow. 12,63 m2) jest pomieszczeniem nieużytkowym. Organ odwoławczy związany zasadą wynikającą z art. 234 Ordynacji podatkowej nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Z tego względu mimo błędnego zakwalifikowania ww. pomieszczenia jako nieużytkowanego, decyzja nie mogła podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Stosownie do art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Niemniej jednak należy wyjaśnić, że z art. 4 ust. 2 pkt 1 i 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. wynika, że przedmiot opodatkowania w postaci budynku w założeniu wymaga istnienia powierzchni użytkowej. Ustalenia zatem wymagało, czy pomieszczenie strychowe należy zaliczyć do powierzchni użytkowej budynku. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. każda kondygnacja budynku podlega opodatkowaniu, w tym również strych. Nie ma przy tym znaczenia, czy jest on wykorzystywany, czy nie. Jego powierzchnię należy uwzględnić przy obliczaniu powierzchni użytkowej budynku. Jeżeli pomieszczenie lub jego część oraz część kondygnacji posiada w świetle wysokość od 1,40 m do 2,20 m, zalicza się ją do powierzchni użytkowej w 50%. Pomieszczenie o wysokości w świetle mniejszej niż 1,40 m pomija się. Wyznacznikiem tak pojmowanej powierzchni, jest zatem faktyczna lub potencjalna możliwość korzystania z niej, lecz także co ważne dostępność przez ciąg komunikacyjny. Zasadnie przyjął organ odwoławczy, że również tę powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego należało włączyć do opodatkowania.
W świetle powyższego należało przyjąć, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Skarżący w toku prowadzonego postępowania - oprócz niepopartego dowodami kwestionowania ustalonej powierzchni użytkowej budynków przyjętej do opodatkowania – nie zdołał podważyć wyliczeń. Nie złożył też jakichkolwiek dowodów, które podważyłyby prawidłowość dokonanych ustaleń i wyliczeń organów. Prawidłowo także w niniejszej sprawie zastosowano stawki podatku przyjęte we wskazanej na wstępie uchwale w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości.
Oceniając, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe było zupełne i wystarczające do wydania decyzji (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.), zaś ocena dowodów jakiej dokonały w sprawie organy podatkowe nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.), uznać należało, że zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani prawa procesowego, w stopniu obligującym sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2024.935 ) oddalił skargę.