w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że organ odwoławczy nie może nakazać organowi pierwszej instancji podjęcia określonego rozstrzygnięcia, jest to bowiem kompetencja organu egzekucyjnego.
Jak wskazał organ odwoławczy, z zebranych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji dokumentów i oświadczeń wynika, że na dzień wpływu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie Skarżący posiadał zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne składek na FG i FGŚP za wskazane w postanowieniu organu pierwszej instancji okresy tytułem: należności głównej w łącznej kwocie 49.827,61, tytułem odsetek w łącznej kwocie 59.766,00 zł, kosztów upomnienia w kwocie 375,50 zł oraz tytułem kosztów egzekucyjnych w wysokości 5.331,39 zł. Zaległości powstały w związku z prowadzoną przez Stronę działalnością gospodarczą. Ze złożonego do sprawy oświadczenia majątkowego wynika, że Wnioskodawca utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.325,42 zł oraz emerytury małżonki A. S. (z którą prowadzi gospodarstwo dwuosobowe), która, zgodnie z ustaleniami organu otrzymuje świadczenie w wysokości 1.709,80 zł. Łącznie dochody Strony i jego małżonki wynoszą zatem 3.277,60 zł. Wysokość miesięcznych wydatków to z kolei kwota 650 zł (media, życie).
Z oświadczenia złożonego przez Wnioskodawcę wynika również, że posiada także inne zobowiązania w wysokości 1.200 zł. Prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym
w Sopocie.
W wyniku przedstawionej analizy Dyrektor IAS wypowiedział się, iż zgadza się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, z którego wynika, że nie znalazł on powodów, dla których miałby rezygnować z należnych mu kosztów egzekucyjnych.
Odnosząc się do zażalenia, w którym wskazane zostało, że wniosek o udzielenie ulgi był uzasadniony nie tylko ciężką sytuacją finansową lecz także wysokością zobowiązania należnego Skarbowi Państwa Dyrektor IAS wskazał, że organ egzekucyjny przeanalizował sprawę Skarżącego również pod kątem wysokości jego zaległości, wskazując, że fakt posiadania majątku o wartości niewystarczającej na spłatę wszystkich zaległości nie jest podstawą do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podobnie ewentualne umorzenie postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 2 u.p.e.a. nie stanowi przesłanki do uwzględnienia wniosku w zakresie udzielenia ulgi w spłacie.
Organ odwoławczy wypowiedział się także, że nie zgadza się z tezą Strony
o braku dokonania kompleksowych ustaleń. Rozstrzygnięcie organu jest bowiem wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 5 1 K.p.a.
w zw. z art. 18 u.p.e.a.).
Dyrektor IAS zauważył, że organ pierwszej instancji nie kwestionował podniesionych przez Stronę okoliczności i faktów, jednak po dokonaniu analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie uznał, że nie wystąpiły przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie.
Podał, że nie jest w interesie publicznym rezygnowanie z należności przysługujących Skarbowi Państwa w sytuacji, gdy istnieje szansa na chociażby częściowe ich uregulowanie. Okoliczność prowadzenia egzekucji administracyjnej
w stosunku do świadczenia emerytalnego może doprowadzić do uzyskaniu środków pieniężnych na pokrycie chociażby części zaległości, w tym kosztów egzekucyjnych
w kwocie 5.331,39 zł. Ponadto sytuacja dochodowa Strony wzięta była pod uwagę, co wynika z zaskarżonego postanowienia, w którym wskazano m.in., że brak środków na zapłatę nie może automatycznie przesądzać o umorzeniu zaległości.
W toku postępowania, Skarżący nie przedłożył też dokumentów świadczących
o przeciwwskazaniach w podjęciu zatrudnienia. Organ zauważył, że pomimo powoływania się na ważny interes zobowiązanego podając przykład utraty możliwości zarobkowania z przyczyn zdrowotnych, w toku postępowania Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym.
Organ wypowiedział się, iż nie może również uznać argumentu o zaistnieniu przesłanki interesu publicznego. Zaległości bowiem powstały w latach 2009-2022,
a postępowania egzekucyjne prowadzone są od 2012 r. Od tego czasu organ egzekucyjny dokonywał szeregu czynności egzekucyjnych celem ich wyegzekwowania. A skoro w tym czasie Strona nie była zmuszona do korzystania z pomocy Państwa, zasadnym wydaje się wniosek, że obecna odmowa udzielenia ulgi w spłacie tego stanu rzeczy nie zmieni.
Dyrektor IAS odnosząc się do zarzutów Strony, nie zgodził się także z zarzutem naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Z treści postanowienia bowiem wynika, że organ pierwszej instancji dokonał analizy dochodów jakie Zobowiązany uzyskuje oraz jego małżonka, a po analizie minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, wskazał, że kwota minimum socjalnego również jest zachowana. Zatem nie można uznać, że Strona wraz z małżonką są dyskryminowani.
W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie, w którym ustalono, że nie zaistniały przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych, zostało wydane po podjęciu wszelkich niezbędnych działań. Dokonano wystarczającego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy oraz po zgromadzeniu niezbędnego materiału dowodowego. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób pełny i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Mając na uwadze powyższe, Dyrektor IAS stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego i procesowego, które nakazywałoby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organ pierwszej instancji podjął zaś wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ora. do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
3. Na wydane postanowienie z dnia 7 sierpnia 2025 r. pismami z dnia 8 sierpnia 2025 roku (wniesionymi 8 sierpnia 2025 r. oraz 11 sierpnia 2025 r.), Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W treści skargi Skarżący wskazał, że ocena organu egzekucyjnego jest
w subiektywnym jego przeświadczeniu dalece niesprawiedliwa i krzywdząca wobec sytuacji, w której nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów, nawet egzekucyjnych opłat z uwagi na bardzo znaczny uszczerbek utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny.
Przyznane organowi egzekucyjnemu uprawnienie do wydania rozstrzygnięcia jest pozbawione pierwiastka humanitarnego i sprawiedliwego opartego na praworządności rozstrzygnięcia, braku zgody na przyznanie ulgi Zobowiązanemu, któremu pozostaje na utrzymanie własne czy rodziny ok. 700 zł, czego organ egzekucyjny nie chce zaakceptować, zrozumieć i uwzględnić. Jego uznaniowość jest nakierowana na tendencyjną negację i dyskryminację i upokorzenie jednostki emeryta
z uposażeniem 1.340 zł netto miesięcznie, jako organu władczo nakierowanego na niszczenie aspiracji do godnego życia jednostki - Skarżącego i jego rodziny.
Uznaniowość ewentualnego umorzenia przez organ egzekucyjny jest przesłanką celowości polityki organu, wobec suwerena, emeryta, który nie jest w stanie sprostać kosztom egzekucyjnym w wysokości 5.331 zł, powstałym w wyniku pandemii COVID 19 i nie tylko, a kolidującą, z wyłączną kompetencją organu egzekucyjnego kierującego się przesłanką swojej "polityki" wobec jednostki - która jest oceną eksperta skarbowego,
który nawet zarzut z art. 32 ust. 2 gwarancji konstytucyjnej, w stosunku do Zobowiązanego potrafił "zdefiniować" według swoich ocen i "polityki władczej organu". Dochody bowiem jakie rodzina Skarżącego uzyskuje, rażąco odbiegają
od stanu faktycznego i okoliczności życia rodziny (trzech osób). R. S1., A. S., Skarżący oraz M. M. - lat 89 (która jest z emeryturą swoją osobno), są poniżej minimum socjalnego z uwagi na niepracującą córkę, czego organ nie chce uznać, celowo, złośliwie, w swoich dochodzeniach i "polityce społecznej". Ponadto Skarżący wskazał, że organ nie zastosował się do art. 7, art. 18, art. 47 i art. 71 Konstytucji RP.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga jest niezasadna.
5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowania, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
W związku z tym, że zaskarżone postanowienie podlega powyższym kryteriom, Sąd rozpoznał sprawę w oparciu o ww. podstawę prawną w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, co z kolei odpowiada treści art. 120 p.p.s.a.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
5.3. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora ZUS, w którym Skarżącemu odmówiono umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 5.331,39 zł, powstałych wskutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionych przez organ tytułów wykonawczych.
Spór w sprawie dotyczy zatem oceny, czy orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz, czy zaskarżone postanowienie mieści się w granicach uznania administracyjnego.
W związku z tym, wskazania wymaga, że w ramach niniejszej sprawy administracyjnej kontroli sądowej poddane może być tylko działanie organów
w granicach postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Wskazania również wymaga, że koszty egzekucyjne, w myśl przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych są z kolei środkami publicznymi (niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym) i stanowią dochód budżetu państwa. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika z przepisów prawa. Obowiązek zaś ich uiszczenia istnieje nie tylko wówczas, gdy należność zostaje wyegzekwowana, ale także wtedy, gdy podjęte czynności egzekucyjne nie doprowadzają do ściągnięcia należności. Zatem, stosowanie instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być regułą, a stanowi wyjątek od zasady wyrażającej się w obowiązku ich zapłaty. Istotnie bowiem, gdyby wolą prawodawcy było zwolnienie od tego ciężaru wierzycieli wykonujących zadania publiczne, stanowiłby o tym konkretny przepis rangi ustawowej.
Zgodnie z art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.), organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. Stosownie zaś do art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) cytowanej ustawy koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.
Redakcja przywoływanego wyżej przepisu i użycie przez ustawodawcę terminu "może" wskazuje, że rozstrzygając o umorzeniu kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny działa w ramach uznania administracyjnego. Sąd administracyjny dokonując kontroli aktu o charakterze uznaniowym, jakim niewątpliwie jest zaskarżone postanowienie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem leży ono w granicach wyłącznej kompetencji organu administracji. Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcie może zostać podjęte dowolnie.
Wydanie postanowienia w powyższym zakresie musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą
- z zachowaniem wymogów proceduralnych - co winno znaleźć odzwierciedlenie
w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Dopiero w takich warunkach podjęta decyzja uznaniowa może być uznana nie za dowolną, lecz za mieszczącą się
w granicach uznania administracyjnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 830/00, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl – zwaną dalej "CBOSA"). Ocenie, w związku z tym podlegać może legalność działania organu podatkowego, a nie zasadność i celowość odmowy. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96, wyrok WSA z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 646/05, CBOSA).
Orzeczenie uznaniowe może być zatem przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O tego natomiast rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
W tego rodzaju sprawach sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach (zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) - dalej "k.p.a.", w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Sąd ocenia zatem, czy wydane postanowienie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organ egzekucyjny
w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie może natomiast badać wydanego przez organ zaskarżonego postanowienia, tak jak oczekuje tego Skarżący, pod kątem jego słuszności, czy sprawiedliwości.
W związku z tym formułowane w skardze przez Skarżącego, na postanowienie Dyrektora IAS w powyższym względzie zarzuty, nie zasługują na uwzględnienie.
5.4. W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a tym samym nie uchybiły wskazanym przepisom k.p.a., wyznaczającym zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organy uczyniły zadość stawianym wymogom i wyczerpująco ustaliły sytuację rodzinną
i materialną Skarżącego. Prawidłowo ustalony stan faktyczny stał się natomiast podstawą oceny tego, czy w rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Odnosząc się do przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" należy zauważyć, że pod tym pojęciem rozumie się nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu zobowiązanego, a więc sytuacje, gdy
z powodu nieprzewidzianych, losowych przypadków, nie jest on w stanie uregulować kosztów egzekucyjnych, czy też sytuacje, w których niemożność spłaty należności wynika z działania czynników, które są niezależne od sposobu jego postępowania. Pojęcie "ważnego interesu" uwzględnia także normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz ponoszonych wydatków, w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego oraz członków najbliższej rodziny. Co ważne, ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego wyjątkowy charakter. Subiektywne z kolei przeświadczenie zobowiązanego, iż taki właśnie jest jego interes
w uzyskaniu ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych nie jest wystarczającym dla uznania tejże przesłanki za spełnioną, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne nie potwierdzają tego.
Przez "interes publiczny" natomiast należy rozumieć zasadę postępowania nakazującą mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa,
a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości. Trzeba przy tym mieć na względzie, że instytucja umorzenia kosztów stanowi wyjątek od zasady ich naliczania i ponoszenia,
a więc przesłanki zawarte w art. 64e u.p.e.a. nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający (wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2008r. sygn. akt I SA/Kr 1297/07, CBOSA). "Interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być "ważny". Zatem tylko w wyjątkowych, szczególnych sytuacjach należy stosować ww. instytucję umorzenia kosztów egzekucyjnych. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a więc należność związana z przymusowym dochodzeniem zobowiązania.
Przesłanka "ważnego interesu publicznego" nie może być w związku z tym oceniana jednostronnie. Konieczne w tym przypadku jest wyważenie interesu publicznego zarówno z punktu widzenia sytuacji finansowej strony, jak i ochrony interesu budżetu państwa.
5.5. Za prawidłowe i zgodne z zebranym materiałem dowodowym, Sąd uznał stanowisko organu co do braku wystąpienia przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "ważnego interesu publicznego".
Z zebranych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji dokumentów
i oświadczeń wynika, że na dzień wpływu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie tj. 2 kwietnia 2025 r., Skarżący posiadał zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne, składek na FG i FGŚP z tytułu: należności głównej w kwocie 49.827,61 zł, odsetek w kwocie 59.766,00 zł, kosztów upomnienia w wysokości 375,50 zł a także kosztów egzekucyjnych w wysokości 5.331,39 zł. Zaległości te powstały w związku z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą.
Z oświadczenia majątkowego złożonego w dniu 25 kwietnia 2025 r. wynika, że Skarżący utrzymuje się z własnej emerytury w kwocie 1.325,42 zł oraz emerytury małżonki, która według ustaleń organu otrzymuje świadczenie w wysokości 1.709,80 zł. Oboje małżonkowie, jak podał Skarżący, prowadzą gospodarstwo dwuosobowe, emeryckie. Łącznie ich dochody wynoszą zatem 3.277,60 zł.
Wysokość podanych przez Skarżącego miesięcznych wydatków to 650,00 zł (media, życie). Z ww. oświadczenia wynika również, że Skarżący posiada inne zobowiązania w wysokości 1.200 zł. Wobec Strony prowadzone jest ponadto postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym
w Sopocie. Z kolei, na pisemne wezwanie o wyjaśnienie, czy Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z teściową, z którą zamieszkuje pod wspólnym adresem i której decyzje o przyznaniu zasiłku celowego przedłożył do sprawy, Skarżący zaniechał wypowiedzenia się. W oświadczeniu majątkowym wskazał dodatkowo, że nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy.
W ocenie Sądu, na tle ustalonego stanu faktycznego nie wynika, by w sprawie zachodziły okoliczności, potwierdzające istnienie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Skarżący nie wykazał, iż konieczność spłaty tych kosztów doprowadzi do pozbawienia go możliwości zaspokajania przez niego i jego rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych. Ograniczone natomiast możliwości płatnicze, na które wskazał Skarżący, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia należności powstałych z tytułu kosztów egzekucyjnych.
W kontekście powyższego organy prawidłowo odniosły się do przedstawionej przez Skarżącego sytuacji finansowej i statusu majątkowego w odniesieniu do tzw. minimum socjalnego, ustalonego na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Organ pierwszej instancji dokonując oceny z tym zakresie, wskazał na minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego za IV kwartał 2024 r., który wynosił 3.096,21 zł. Na tym tle oceniono, że kwota minimum socjalnego nie przekracza kwoty łącznego dochodu prowadzonego przez Skarżącego dwuosobowego gospodarstwa wynoszący 3.277,60 zł, pomijając kwotę potrąceń egzekucyjnych, co z kolei odpowiada orzecznictwu sądów administracyjnych (wyrok NSA z 9 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 919/18, CBOSA).
Należy też zauważyć, że minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego za I kwartał 2025 r. które zostało opublikowane 8 lipca 2025 r. - w czasie wydawania przez organ drugiej instancji postanowienia uległo zmianie i wyniosło dla wymienionego wyżej gospodarstwa domowego 3.158 zł. Niemniej dokonana przez organy ocena przy zestawieniu wskazanych wartości, że kwota podanego minimum socjalnego nie przekracza kwoty łącznego dochodu Skarżącego i jego małżonki wynoszący 3.277,60 zł pozostaje prawidłowa.
Wyjaśnić przy tym należy również, że jak organy podały, umorzenie zaległości przed niewykorzystaniem możliwości egzekwowania należności byłoby sprzeczne
z interesem publicznym. Okoliczność prowadzenia egzekucji w stosunku do świadczenia emerytalnego Strony może doprowadzić do uzyskania środków pieniężnych na pokrycie chociażby części zaległości, w tym przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Jest to tym bardziej uzasadnione, iż egzekucja prowadzona jest zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości i pozwala na zaspokojenie potrzeb, które nie mogą być odłożone w czasie. Zasada ta dopuszcza prowadzenie egzekucji
z majątku zobowiązanego tylko w zakresie, w którym nie zostanie zagrożone minimum utrzymania, a kwoty wolne od zajęć są ustalone przepisami prawa.
Prawidłowe są zatem wnioski, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa, nie może automatycznie przesądzać o umorzeniu wobec niego zaległości
z tytułu kosztów egzekucyjnych, co z kolei czyni, że zarzuty podniesione w tej mierze są nieuzasadnione.
Czynione natomiast przez Skarżącego w treści skargi zarzuty, w podanym wyżej zakresie, który wskazał na brak uwzględnienia okoliczności pozostawania na utrzymaniu bezrobotnej córki pozostają pozbawione podstaw, gdyż po pierwsze z materiału dowodowego sprawy wprost wynika, na co zresztą wskazywał sam Skarżący, że wyłącznie oboje z żoną prowadzą gospodarstwo domowe. Po drugie, (nie prowadząc ze Skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego), córka może podjąć działania w celu podjęcia pracy zarobkowej, nie obciążając tym samym budżetu Skarżącego.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo przy ocenie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" zwróciły też uwagę, że pomimo powoływania się przez Skarżacego na zły stan zdrowia, jako przykład utraty możliwości zarobkowania, Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających tę okoliczność.
W dokonanej ocenie nie pominięto także okoliczności, że Skarżący spłaca inne zobowiązanie finansowe w drodze egzekucji. Niemniej podkreślenia wymaga, że przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności (w niniejszej sprawie tytułem kosztów egzekucyjnych) powinno być rozpatrywane po wyczerpaniu możliwości ich uregulowania innymi sposobami, w przeciwnym razie udzielona ulga byłaby sprzeczna z interesem publicznym. Względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z niego zwalniany. Instytucja umorzenia przewidziana jest dla przypadków szczególnych, gdy ze względu na obiektywne, niezależne od dłużnika okoliczności nie jest możliwe uzyskiwanie przez niego dochodów.
Z kolei, argument Skarżącego o zaistnieniu w jego sytuacji przesłanki "interesu publicznego" nie mógł zostać uwzględniony z powodu tego, że zaległości, które posiada, (jak wskazały organy), powstały w latach 2009-2022, zaś postępowania egzekucyjne prowadzone są wobec Skarżącego od 2012 r. Od tego czasu, jak podano, organ egzekucyjny dokonywał szeregu czynności egzekucyjnych celem wyegzekwowania należności od Skarżącego.
Należy zwrócić uwagę, że przy ocenie, ZUS wziął pod uwagę też fakt, że Strona nie korzysta z żadnych form pomocy skierowanych do osób znajdujących się
w niedostatku. Prowadzi to natomiast do wniosku, że niezbędne potrzeby życiowe rodziny są zaspokojone, bez konieczności zwracania się do instytucji socjalnych.
W kontekście powyższego nie można zatem czynić skutecznego zarzutu organowi, że ustalił stan faktyczny w sposób dowolny oraz w oparciu o okoliczności, które nie wynikały ze zgromadzonego materiału dowodowego. Ustalenia poczynione przez organ w niniejszej sprawie mają bowiem oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ocena zaś zgromadzonego materiału dowodowego uprawniała organ do przyjęcia wniosku, że sytuacja materialna Strony nie pozwala na stwierdzenie, że konieczność zapłaty należności z tytułu kosztów pozbawi ją możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych. Z tego względu uzasadnione jest stanowisko, że chociażby częściowa spłata zadłużenia ma sens w kontekście interesu społecznego. Natomiast natychmiastowe umorzenie należności naruszałby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Wobec powyższego należało stwierdzić, że zarzuty skargi są niezasadne.
Przy tym stwierdzić również należy, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest prawidłowe, zawierające klarowne wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierowano się wydając zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor IAS wskazał powody, dla których podjął takie rozstrzygnięcie, a swoje stanowisko w niniejszej sprawie prawidłowo umotywował. Podkreślić trzeba także, że w kwestionowanym postanowieniu organ prawidłowo dokonał wykładni obowiązujących przepisów, przedstawił ustalony
w sprawie stan faktyczny oraz ocenił sytuację Strony w kontekście zasadności udzielenia wnioskowanej ulgi. Sam fakt natomiast, że postanowienie organu nie jest zgodne z oczekiwaniem Skarżącego, nie oznacza, że organ podjął rozstrzygnięcie niezgodne ze stanem faktycznym.
Zaznaczenia bowiem w tym względzie wymaga, że umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowi wyjątek od zasady ich ponoszenia przez Zobowiązanego. Ich umorzenie stanowi de facto przeniesienie tych ciężarów na budżet państwa, a zatem na ogół społeczeństwa i stanowi formę wsparcia przez uwolnienie Skarżącego od zobowiązań. Jeśli zatem istnieją przesłanki wskazujące na możliwość samodzielnego uregulowania tych należności, nie jest zasadne ich umarzanie.
W ocenie Sądu wyciągnięte przez organ wnioski, iż sytuacja Skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa, by przyznać wnioskowaną ulgę, nie noszą cech dowolności, by móc postawić organowi zarzut przekroczenia granic swobodnego uznania.
W tej sytuacji odmowa Skarżącemu umorzenia kosztów egzekucyjnych
z podaniem wskazanych przyczyn takiego rozstrzygnięcia nie narusza prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ rzetelnie i wyczerpująco – na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - przyjął i co
w rezultacie przedstawił w motywach rozstrzygnięcia - że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 64e § 2 pkt 1 lit a) u.p.e.a.
W ocenie Sądu, wbrew temu co twierdzi Skarżący, organy w niniejszej sprawie działały w oparciu o przepisy prawa, z uwzględnieniem zasady legalizmu zawartej
w art. 6 k.p.a., co czyni bezzasadnym zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP.
Z kolei, wyrażona w art. 32 Konstytucji RP zasada równości wobec prawa nie daje samoistnej podstawy do przyjęcia, iż wszystkie osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej uprawnione są do umorzenia ich zaległości.
Wydane w sprawie postanowienie organu drugiej instancji nie narusza także art. 47 Konstytucji RP odnoszącego się do prawa do ochrony prywatności. Strona zainicjowała postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Brak natomiast uwzględnienia przez organ jej żądania w powyższym przedmiocie, nie może być odczytywany jako naruszenie życia prywatnego, czy rodzinnego.
Zaskarżone postanowienie nie narusza również art. 71 ust. 1 Konstytucji RP
- (prawa rodziny do pomocy ze strony państwa). Organ utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji wobec stwierdzenia braku przesłanek zarówno "ważnego interesu zobowiązanego", jak i przesłanki "interesu publicznego". Podejmując natomiast rozstrzygnięcie, organ dokonał analizy przedstawionej przez Stronę sytuacji rodzinnej i majątkowej. Ocena zaś zgromadzonego tego materiału dowodowego uprawniała organ do przyjęcia, że sytuacja materialna Strony nie pozwala na stwierdzenie, że konieczność zapłaty należności pozbawi ją możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych. Z tego względu za prawidłowe należało uznać stanowisko organu, że chociażby częściowa spłata zadłużenia znajduje uzasadnienie w kontekście interesu społecznego. Umorzenie należności natomiast bez uprzedniego podjęcia działań celem jej spłaty naruszałaby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Jak już wyżej wskazano przewidziana w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych, stanowi wyjątek od ogólnego obowiązku ponoszenia przez zobowiązanych ciężarów finansowych i nie może być traktowana, jako reguła stosowana przy każdej trudnej sytuacji finansowej zobowiązanego (por. wyrok NSA z 31 sierpnia 2021 r., III FSK 3870/21, CBOSA).
5.6. Reasumując, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
5.7. Wobec powyższego, w podanych okolicznościach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.