- niewykonanie przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa działający na rzecz Skarbu Państwa prawa pierwokupu, które przysługiwać mu będzie co do ww. działek w razie nabycia tych działek przez kilka podmiotów albo - w przypadku nabycia ww. działek przez jeden podmiot niebędący rolnikiem indywidualnym w rozumieniu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego - uzyskanie w wyżej wskazanym terminie - do 28 października 2025 r. - przez stronę kupującą zgody Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na nabycie przedmiotowych działek;
- w razie gdyby do zawarcia umowy przyrzeczonej zastosowanie miało ww. prawo pierwokupu, umowa sprzedaży warunkowej zostanie zawarta w terminie umożliwiającym zawarcie umowy przenoszącej własność nieruchomości do dnia 28 października 2025 r..
Na Sprzedających będą ciążyły następujące obowiązki:
- zachowanie przedmiotowej nieruchomości w stanie wolnym od wszelkich praw i obciążeń na rzecz osób trzecich innych niż te, które ciążą na niej dziś, a także nie doprowadzenie do wszczęcia z niej egzekucji;
- zawarcie umowy sprzedaży najpóźniej do dnia 28 października 2025 r. ww. działek z Kupującym w stanie wolnym od egzekucji oraz wszelkich praw i obciążeń na rzecz osób trzecich, o ile spełnione zostaną warunki zawieszające i warunek prawny;
- wydanie nieruchomości kupującemu w terminie 2 dni roboczych licząc od dnia zawarcia umowy przyrzeczonej po zapłacie całej ceny.
Na Kupującym będą ciążyły następujące obowiązki:
- uzyskanie zgody Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na nabycie przedmiotowych działek;
- zawarcie ze Sprzedającymi umowy sprzedaży nieruchomości najpóźniej do dnia 28 października 2025 r.;
- zapłata ceny Sprzedającym.
Kupujący w umowie ma zapisane poniższe uprawnienia:
W wypadku, gdy w dniu zawarcia umowy przyrzeczonej ww. nieruchomość będzie obciążona innymi prawami lub roszczeniami osób trzecich niż wyżej wymienione, albo zostanie wszczęta z niej egzekucja, kupujący jest uprawniony według własnego uznania do wstrzymania się z zapłatą ceny do momentu zwolnienia ww. nieruchomości spod obciążeń, albo też do zapłaty ceny w całości lub części bezpośrednio na rachunek bankowy lub do rąk wierzyciela albo komornika, celem umorzenia wierzytelności obciążających nieruchomość, albo też do odstąpienia od niniejszej umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego.
8) Czy w ramach tej umowy planuje pan udzielić bądź już udzielił pan jakiekolwiek pełnomocnictwa (upoważnienia, zgody) dla potencjalnego nabywcy lub innej osoby - jeżeli tak, to należy wskazać jaki jest/będzie ich zakres (wymienić należy czynności, których pełnomocnik będzie mógł dokonać w pana imieniu i na pana rzecz)?
Odp.: W ramach zawartej umowy przedwstępnej nie zostało udzielone żadne pełnomocnictwo potencjalnemu nabywcy przez podatnika i jego żonę, ani nie udzielano żadnych zgód.
9) Czy poczynił pan w stosunku do działek, które będzie pan sprzedawał jakiekolwiek działania zmierzające do zwiększenia ich wartości np. ogrodzenie terenu, wytyczenie dróg dojazdowych, uzbrojenie działek w urządzenia i sieci wodociągowe, kanalizacji sanitarnej, energetycznej itp. Jeżeli tak, to prosimy wskazać, jakie to były działania?
Odp.: W ramach obowiązku ustawowego związanego z dostępem każdej z działek do drogi publicznej została geodezyjnie wytyczona działka nr [...] stanowiąca drogę dojazdową do pozostałych wydzielonych działek, przez którą pośrednio uzyskały dostęp do drogi publicznej.
Podatnik i jego żona nie podejmowali żadnych innych działań mających na celu zwiększenie wartości działek, nie ogradzali terenu, nie uzbrajali działek w urządzenia i sieci wodociągowe, kanalizacji sanitarnej, energetycznej itp..
10) W jaki sposób będzie pan poszukiwała potencjalnych nabywców dla sprzedawanych działek i czy podejmie pan działania marketingowe w zakresie obrotu nieruchomościami, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, mające na celu dokonanie sprzedaży działek (np. reklama w prasie, internecie, skorzystanie z usług biura pośrednictwa itp.)?
Odp.: Podatnik i jego żona nie podejmowali działań marketingowych w zakresie obrotu nieruchomościami, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, mające na celu dokonanie sprzedaży działek (np. reklama w prasie, internecie, skorzystanie z usług biura pośrednictwa itp.). Z internetu uzyskali informację, że potencjalny nabywca jest zainteresowany zakupem działek.
W tym stanie faktycznym zadano pytanie:
Czy dokonywana przez podatnika i jego żonę sprzedaż działek nr [...] wraz z udziałem 18/24 części w działce nr [...] po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zezwalających na budowę domów jednorodzinnych na działkach nr [...] będzie stanowić wykonywanie samodzielnej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług?
Podatnik uważa, że przyszła sprzedaż działek, które od lat wchodziły i nadal wchodzą w skład gospodarstwa rolnego, powstałych w wyniku dokonanych w 2024 r. i 2025 r. podziałów na mniejsze działki, będzie następowała w wyniku zarządu majątkiem prywatnym, tj. majątkiem osobistym podatnika oraz majątkiem objętym wspólnością majątkową małżeńską podatnika i jego żony.
Planowana sprzedaż działek nie będzie stanowiła sprzedaży w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług, a w konsekwencji nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT.
Jakkolwiek działalność ta będzie miała charakter powtarzalny i będzie kontynuowana przez dłuższy czas, to jednak nie będą spełnione inne okoliczności, które mogłyby wskazywać na prowadzenie działalności w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług.
Podatnik i jego żona nie prowadzą bowiem zorganizowanej działalności w zakresie sprzedaży działek. Działki, które w przyszłości mają zostać sprzedane stanowią nieruchomości przejęte przez podatnika w wyniku zawarcia umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 12 stycznia 1987 r. oraz nieruchomości zakupione przez współmałżonków w 2007 r. na powiększenie gospodarstwa rolnego na cele prowadzenia działalności rolnej.
Działalność rolna jest na nieruchomościach prowadzona od wielu lat. Podatnik i jego żona nieprzerwanie od 2004 uzyskują dopłaty. Zamierzona sprzedaż ww. działek powstałych z części nieruchomości rolnych jest podyktowana zmianą przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zmianą przeznaczenia i zabudową okolicznych działek, trudnościami w prowadzeniu działalności rolnej, z wieku i zdrowia podatnika i jego żony, z chęci uzyskania środków na życie oraz z uwagi na konieczność wyzbywania się nieruchomości w celu uzyskania emerytury z KRUS po osiągnięciu wymaganego wieku.
Podatnik i jego żona nie podejmowali działań, które byłyby ukierunkowane na prowadzenie zorganizowanej działalności handlowej. O ile bowiem część powziętych działań, jak np. podział dwóch działek, zasadniczo może wskazywać na zamiar prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak zmiana miejscowego planu zagospodarowania oraz położenie działek uzasadniały ich podział w celu łatwiejszego zbycia nieruchomości w okolicy bowiem występuje jedynie zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna.
Działki o kolejnych numerach od [...] do [...], które podatnik zamierza sprzedawać, znajdują się w obrębie geodezyjnym S., dla którego Uchwałą Nr 11/25/06 Rady Gminy Pszczółki z dnia 6 grudnia 2006 r. został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Teren, na którym znajdują się działki został na jego mocy wyłączony z przeznaczenia pod produkcję rolną poprzez przeznaczenie go pod zabudowę mieszkaniową i usługową. Przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową i usługową przedmiotowych działek nastąpiło po wielu latach od przejęcia na własność nieruchomości przez podatnika i nie miał on żadnego wpływu na uchwalenie takiego planu. Natomiast działki nr [...] znajdują się na terenie bezpośrednio przylegającym do ww. terenów o funkcji mieszkaniowo-usługowej.
Z uwagi na położenie działek przy terenie zabudowanym nabywca zainteresowany jest wystąpieniem w swoim imieniu o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Taka incydentalna czynność, jakkolwiek dotycząca sprzedawanych działek, nie może jednak nadawać sprzedaży charakteru działalności gospodarczej, handlowej, gdyż nie była zaplanowana i nie jest podejmowana przez podatnika i jego żonę, ale jest podyktowana warunkami rynkowymi, tj. wymaganiami nabywcy, których spełnienie pozwoli na objęcie jedną transakcją wszystkich przeznaczonych do sprzedaży działek.
Zdaniem podatnika, w jego sprawie zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 (Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów) i C-181/10 (Emilian Kuć i Halina Jeziorska - Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie), będącym odpowiedzią na zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny pytania prejudycjalne w zakresie dostawy działek budowlanych, dojdzie do zarządu majątkiem prywatnym podatnika i jego żony. W powołanym wyroku TSUE stwierdził, że nie można uznać za podatnika podatku od wartości dodanej osoby fizycznej, która dokonuje sprzedaży gruntu, jeżeli sprzedaż ta następuje w ramach zarządu majątkiem prywatnym tej osoby. Natomiast jeżeli osoba ta, w celu dokonania wspomnianej sprzedaży, podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców, należy uznać ją za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą", a więc za podatnika podatku od wartości dodanej. Takie aktywne działania mogą polegać na przykład na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych, których podatnik i jego żona nie zamierzają przeprowadzić. Tak więc ich zamierzone działania należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.
Również w wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2007 r. sygn. akt I FPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/1/8) oraz następujących po tym wyroku orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z 27 października 2009 r., I FSK 1043/08), wskazano na kryteria, jakimi należy kierować się przy określaniu, czy w danym przypadku mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, czy też z zarządem majątkiem prywatnym. Sąd wskazał, iż stwierdzenie, czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy. Przyjęcie, że dana osoba fizyczna sprzedając działki budowlane działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną).
Podatnik i jego żona dokonując w przyszłości sprzedaży gruntów nie będą zachowywali się jak handlowcy, lecz z uwagi na zmianę warunków życiowych i osobistych ograniczając działalność rolną, zamierzają wyzbyć się nieruchomości do tej pory wykorzystywanych do prowadzenia działalności rolnej.
W świetle powyższego podatnik uważa, że przyszła sprzedaż działek nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz w konsekwencji nie będzie opodatkowana tym podatkiem.
Organ uznał w zaskarżonej interpretacji, że stanowisko, które przedstawiono we wniosku jest:
- nieprawidłowe - w zakresie uznania, że podatnik z tytułu dostawy działek nr [...] oraz udziału 18/24 części w działce nr [...] nie jest podatnikiem podatku VAT prowadzącym działalność gospodarczą,
- prawidłowe - w zakresie uznania, że żona podatnika z tytułu dostawy działek nr [...] oraz udziału 18/24 części w działce nr [...] nie jest podatnikiem podatku VAT prowadzącym działalność gospodarczą.
W uzasadnieniu organ zaznaczył, iż w świetle ustawy o VAT również zbycie udziału w towarze (np. współwłasności nieruchomości gruntowej) stanowi odpłatną dostawę towarów. Powyższe potwierdził NSA w uchwale 7 sędziów z 24 października 2011 r., sygn. akt I FPS 2/11.
Następnie po przytoczeniu wskazanych przepisów organ stwierdził, że w akcie notarialnym dokumentującym nabycie nieruchomości wymieniani są oboje małżonkowie, jeżeli istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Wspólność wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną uprawniającą do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego, a w czasie jej trwania żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego.
Należy przyjąć, że w oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy, zbycie nieruchomości gruntowych (oraz udziałów we współwłasności nieruchomości), traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającej opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Wskazano, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Pojęcia "podatnik" i "działalność gospodarcza", na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.
Wskazano, że małżeństwo nie należy do żadnej kategorii podmiotów wymienionych w cytowanym wyżej art. 15 ust. 1 ustawy. Powyższe stwarza dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą szczególną sytuację prawną. Żaden z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa.
W konsekwencji, podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokonał czynności podlegającej opodatkowaniu.
Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza bowiem możliwość interpretacji przepisów, która zakładałaby, że stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług.
Jeżeli zatem przedmiotem dokonywanej dostawy/lub świadczonej usługi jest majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy będzie ten małżonek, który dokonuje dostawy lub świadczy usługę we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej) - jako podatnik podatku VAT.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów zauważono, że status podatnika podatku od towarów i usług, wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia, czy podmiot dokonujący transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT, istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą.
Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem "podatnik" tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Dostawa towarów podlegać będzie więc opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Zaznaczono, że sprzedaż składników wykorzystywanych w działalności gospodarczej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Wyjaśniono, że działalność rolnicza została zdefiniowana w art. 2 pkt 15 ustawy.
Wobec przywołanej wyżej definicji działalności gospodarczej zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy, że prowadzenie działalności rolniczej (art. 2 pkt 15 ustawy) stanowi prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Zatem rolnik, w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, posiada status podatnika podatku VAT prowadzącego działalność gospodarczą (działalność rolniczą).
Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie o podatku od towarów i usług ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem "podatnik" tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Tym samym, nie jest działalnością handlową, a zatem i gospodarczą sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty ani też wykorzystany w trakcie jego posiadania w celu jego odsprzedaży i nie jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Wobec tego, właściwe jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników podatku VAT w przypadku, gdy dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej. W tym kontekście, nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych, okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej działalności gospodarczej. Jednakże każdy, kto dokonuje czynności, które zmierzają do wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest uznany za podatnika podatku od towarów i usług.
Zatem wykorzystywanie majątku prywatnego stanowi również działalność gospodarczą, jeżeli jest dokonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Podstawowym kryterium dla opodatkowania sprzedaży nieruchomości jest ustalenie, czy działanie to można uznać za wykorzystywanie majątku w sposób ciągły do celów zarobkowych, czy majątek nabyty został i faktycznie wykorzystany na potrzeby własne, czy też z przeznaczeniem do działalności gospodarczej.
W kwestii opodatkowania dostawy nieruchomości istotne jest, czy zbywca w celu dokonania sprzedaży podjął aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producenta, handlowca i usługodawcę w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, co skutkuje koniecznością uznania go za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od towarów i usług, czy też sprzedaż nastąpiła w ramach zarządu majątkiem prywatnym.
Pojęcie "majątku prywatnego" nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen v. Dieter Armbrecht), które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych.
"Majątek prywatny", to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.
W zakresie opodatkowania transakcji sprzedaży nieruchomości wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10. TSUE orzekł, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej. Sama liczba i zakres transakcji sprzedaży nie mogą stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania Dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Podobnie - zdaniem Trybunału - okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego.
Inaczej jest natomiast - wyjaśnił Trybunał - w wypadku gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy. Zatem za podatnika należy uznać osobę, która w celu dokonania sprzedaży gruntów angażuje podobne środki wykazując aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem, tj. działania wykraczające poza zakres zwykłego zarządu majątkiem prywatnym. Chodzi tu przykładowo o nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu, czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Przy czym na tego rodzaju aktywność "handlową" wskazywać musi ciąg powyżej przykładowo przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie faktu wystąpienia pojedynczych z nich.
Zatem dostawa towarów podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Właściwym zatem jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników w przypadku, gdy dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej.
Tym samym nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej, czy zarejestrowanej działalności gospodarczej, a tylko np. wyzbywa się majątku osobistego. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.
Odnosząc się do sprawy organ wskazał, że skoro działki będące przedmiotem planowanej sprzedaży były wykorzystywane wyłącznie przez skarżącego do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy, a taką jest działalność rolnicza, to on jest w sensie ekonomicznym właścicielem tych działek i w efekcie to on dokona dostawy działek - przeniesienia prawa do rozporządzania nią jak właściciel.
Biorąc pod uwagę treść przytoczonych przepisów oraz zawarty we wniosku opis sprawy wskazano, że w przypadku sprzedaży działek nr [...] wraz z udziałem 18/24 części w działce nr [...] stanowiących współwłasność małżeńską, za zbywcę (stronę transakcji sprzedaży) należy uznać wyłącznie skarżącego (zainteresowanego będącego stroną postępowania). Z okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku nie wynika, aby posiadane działki służyły wyłącznie do zaspokojenia potrzeb osobistych skarżącego przez cały okres ich posiadania.
Wykorzystywanie posiadanych działek w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej rolniczej bezspornie wskazuje, że ww. działki utraciły walor majątku osobistego.
W przedmiotowej sprawie stwierdzono;, że wyłącznie skarżący będzie występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Powyższe wynika z faktu, że wykorzystywano ww. działki w swojej działalności gospodarczej, z tytułu której od 2012 r. do 2023 r. był zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym dokonującym dostawy produktów rolnych na użytek własny, jak i w celu ich odsprzedaży opodatkowanej podatkiem VAT. Uznać należy zatem, że nieruchomość (wydzielone działki) jest związana tylko i wyłącznie z działalnością gospodarczą skarżącego. Wobec powyższego, to jego stronie wystąpi obowiązek opodatkowania dostawy ww. działek.
Zatem, skoro nieruchomość została zadysponowana przez małżonków wyłącznie do skarżącego (Zainteresowanego będącego stroną postępowania) działalności gospodarczej, zaś żona (Zainteresowana niebędąca stroną postępowania) w żaden sposób tych działek nie wykorzystywała, to w odniesieniu do całej transakcji sprzedaży przedmiotowych działek nr [...] wraz z udziałem 18/24 części w działce nr [...], w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, w myśl art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy, wystąpi wyłącznie skarżący zainteresowany będący stroną postępowania).
W konsekwencji, sprzedaż działek nr [...] wraz z udziałem 18/24 części w działce nr [...] w całości będzie podlegała po jego stronie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy. Jego żona z tytułu sprzedaży ww. działek nie będzie występowała w charakterze podatnika podatku od towarów i usług prowadzącego działalność gospodarczą.
Tym samym zdaniem organu stanowisko strony jest nieprawidłowe w zakresie uznania, że skarżący nie będzie z tytułu sprzedaży ww. działek podatnikiem podatku od towarów i usług prowadzącym działalność gospodarczą oraz prawidłowe w zakresie uznania, że jego żona nie będzie z tytułu sprzedaży ww. działek podatnikiem podatku od towarów i usług prowadzącym działalność gospodarczą.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżonej interpretacji indywidualnej zarzucam naruszenie:
1. art. 14c § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.)wobec braku uzasadnienia prawnego oceny uznającej za nieprawidłowe stanowisko wnioskodawcy, że wnioskodawca z tytułu dostawy opisanych we wniosku działek nie będzie podatnikiem podatku od towarów i usług prowadzącym działalność gospodarczą;
2. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: u.p.t.u.) poprzez przyjęcie, że sprzedaż działek w przedstawionym stanie faktycznym pochodzących z podziału gruntów rolnych czyni z wnioskodawcy podatnika podatku od towarów i usług;
3. art. 15 ust. 1 u.p.t.u. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do podmiotu, który nie jest podatnikiem VAT;
4. art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 u.p.t.u. poprzez uznanie że sprzedaż opisanych we wniosku działek i udziału w całości będzie stanowiła odpłatną dostawę towarów podlegającą po stronie wnioskodawcy opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług;
5. art. 12 ust. 1 lit. b dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U.UE.L 347/1, dalej: "dyrektywa 2006/112/WE") przez uznanie, że sprzedaż okazjonalna dokonana przez wnioskodawcę będzie miała związek z działalnością opodatkowaną, a wnioskodawca przez ten fakt będzie uznany za podatnika.
Wniesiono o:
1. uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej,
2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.
Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność tej czynności, a art. 145 § pkt 1 stosuje się odpowiednio. Art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle powołanego przepisu, granice rozpoznania przez Sąd sprawy dotyczącej skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydanej w indywidualnej sprawie wyznaczają zatem zarzuty skargi.
Będąc związany granicami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona interpretacja indywidualna w części, w której stanowisko strony uznano za nieprawidłowe, narusza prawo.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia, czy dokonywana przez skarżącego sprzedaż działek nr [...] wraz z udziałem 18/24 części w działce nr [...] po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zezwalających na budowę domów jednorodzinnych na działkach nr [...] będzie stanowić wykonywanie samodzielnej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług.
Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek:
1. po pierwsze - dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
2. po drugie - czynność wykonywana jest przez podmiot, który w jej ramach działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Rację ma w tej kwestii organ wskazując, iż określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności konieczne jest aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.
Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie ma na tyle uniwersalny charakter, że pozwala na objęcie pojęciem "podatnika" te wszystkie podmioty, które prowadzą określoną działalność występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.
Powyższy przepis stanowi implementację art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 o tożsamej treści. Jednocześnie, zgodnie z art. 12 ust. 1 lit. a i b) dyrektywy 2006/112 państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi, w szczególności jednej z następujących transakcji: dostawa budynku lub części budynku oraz związanego z nim gruntu, przed pierwszym zasiedleniem; dostawa terenu budowlanego. Zaznaczenia wymaga, że w ustawie o podatku od towarów i usług brak jest jednoznacznego i precyzyjnego unormowania, z którego wynikałoby, że Polska skorzystała z uprawnienia określonego w art. 12 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE, na podstawie którego za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, w szczególności dokonującego pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Dlatego też do organu należy stwierdzenie, czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik VAT i wymaga każdorazowo oceny dokonanej na gruncie stanu faktycznego konkretnej sprawy, albowiem odmienność stanów faktycznych zezwala jedynie na sformułowanie pewnych wskazań, bez możliwości tworzenia uniwersalnych wzorców kontroli.
Trafnie, zdaniem Sądu organ zauważył także, że w każdej sprawie konieczne jest ustalenie, że w odniesieniu do danej czynności podmiot występował w charakterze podatnika, tj. jako osoba angażująca środki podobne do wykorzystywanych przez handlowca, a nie osoba wykonująca prawo własności w stosunku do tego gruntu. Istotna jest więc ocena, czy z dokonanych w danej sprawie ustaleń wynika, że strona dokonując sprzedaży gruntów zachowywała się tak jak handlowiec.
Dokonując analizy opisanego przez stronę stanu organ uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności wskazujące, że wyłącznie skarżący będzie występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy.
Analizując treść zaskarżonej interpretacji Sąd podziela ocenę zawartą w skardze, że stanowisko organu przedstawione w interpretacji w zakresie dotyczącym wnioskodawcy nie zostało jednak uzasadnione w sposób umożliwiający jego skontrolowanie przez Sąd..
Należy wskazać, że organ w uzasadnieniu interpretacji zgodnie z wnioskiem uznał, że wątpliwości dotyczą tego czy wnioskodawca i jego żona będą podatnikami podatku od towarów i usług z tytułu planowanego zbycia przedmiotowych działek (str. 19 akapit 2. Interpretacji). Jednakże trafnie strona skarżąca zauważa, że kolejne 6 akapitów nawiązuje do współwłasności z żoną zbywanych działek i nie zawiera właściwie wyjaśnienia, dlaczego wnioskodawca w opisanym stanie faktycznym będzie podatnikiem podatku od towarów i usług. Wyjaśnienia w każdym akapicie uzasadnienia odnoszące się do istniejącej małżeńskiej wspólnoty majątkowej , nie odpowiadają więc na problem , czy wnioskodawca będzie podatnikiem VAT w opisanej sytuacji . Ostatni z akapitów zawierających uzasadnienie stanowiska Dyrektora zawiera jedynie podsumowanie uzasadnienia wyrażające ponownie ocenę stanowiska wskazanego we wniosku.
Nie ulega wątpliwości, że w interpretacji przywołano liczne przepisy prawne mające stanowić podstawę prawną przedstawionej oceny, jednakże z interpretacji w żaden sposób nie wynika, na jakiej podstawie prawnej i dlaczego organ uznał, że wnioskodawca będzie podatnikiem podatku od towarów i usług dokonując dostawy przedmiotowych działek. Natomiast szeroko zostały przywołane i skomentowane przepisy wskazujące na możliwość opodatkowania udziału we współwłasności, istoty współwłasności oraz przyczyn uznania, że co do całości nieruchomości podmiotem ekonomicznie odpowiedzialnym za sprzedaż działek w całości jest wnioskodawca. Zabrakło natomiast uzasadnienia, jakie okoliczności i jaka podstawa prawna przesądzają o tym, że wnioskodawca ma być podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu planowanej sprzedaży. Nie przywołano jednoznacznie przepisów ani elementów stanu faktycznego przemawiających za uznaniem, że planowa sprzedaż będzie rodziła po stronie wnioskodawcy obowiązek podatkowy wynikający z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
Zgodzić się więc należy ze stroną skarżącą, że analiza uzasadnienia interpretacji nie pozwala na pełne zrozumienie oceny stanowiska wnioskodawcy, gdyż brakuje jednoznacznego wskazania z jakiego przepisu i z jakich okoliczności wynika, że planowane zbycie działek i udziału będzie podlegało opodatkowaniu na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u.. Z tego też powodu uznać należy, że interpretacja nie zawiera wymaganego przez przepisy prawa uzasadnienia prawnego w zakresie stanowiska wnioskodawcy - wskazującego, że sprzedaż działek będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług , czym organ naruszył art. 14c § 2 O.p. Sąd dostrzega, że organ w odpowiedzi na skargę próbuje uzupełnić braki interpretacji w tym zakresie, jednak zdaniem Sądu kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddany został zaskarżony akt, nie zaś pismo skierowane przez organ do Sądu.
W tej sytuacji Sąd stwierdza, że zaskarżona interpretacja w zaskarżonej części narusza wskazany powyżej art. 14c § 2 O.p., co rodzi konieczność jej uchylenia na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a..