Wyrok WSA z dnia 08 stycznia 2026, sygn. I SA/Gd 715/25

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że trudno jest mu się odnieść do całości materiału, chociażby przez niedoręczenie pism przez organy. Ponadto odniósł się do rozbieżności przy ustalaniu wysokości jego dochodu przez organy podatkowe i organy pomocy społecznej, co - jak stwierdził - świadczy o manipulacji danymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z 24 lutego 2026 r. Sąd na wniosek pełnomocnika z urzędu przywrócił termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Wobec zarzutów sformułowanych w skardze w pierwszej kolejności należało wskazać na zakres przedmiotowy niniejszej sprawy. Kontroli sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o oddaleniu zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W opinii Sądu, postanowienie o oddaleniu zarzutów było w okolicznościach kontrolowanej sprawy prawidłowe i nie naruszało przepisów prawa.

W niniejszej sprawie podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był art. 33 § 2 pkt 5 i pkt 6 lit. c u.p.e.a.

Zaakcentować należy, iż zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1. nieistnienie obowiązku;

2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3. błąd co do zobowiązanego;

4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6. brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Uregulowana w art. 33 i nast. u.p.e.a. instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji ma na celu weryfikację prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także weryfikację samego tytułu wykonawczego (zapisów zawartych w jego treści). Rzeczą organu egzekucyjnego jest w każdym przypadku zweryfikowanie podanych przez zobowiązanego podstaw prawnych zarzutów, tj. przypisanie okoliczności podniesionych przez zobowiązanego do odpowiednich zarzutów enumeratywnie wymienionych w powyższym przepisie.

Sąd stanął na stanowisku, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem prowadzącym nie do ustalenia obowiązku, ale do jego przymusowego wykonania. Organ egzekucyjny ani wierzyciel nie przeprowadza więc, co do zasady, postępowania wyjaśniającego odnośnie tego, czy obowiązek nałożono zasadnie, czy też nie.

Z przepisu art. 33 § 2 u.p.e.a. wynika, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części i brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b, tj., odroczenia terminu wykonania obowiązku i rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej.

Wskazać przy tym należy, że organy egzekucyjne działają na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz odpowiednio K.p.a. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera przede wszystkim zespół norm określających postępowanie egzekucyjne i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów tego postępowania podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

Pod pojęciem wygaśnięcia obowiązku należy rozumieć przede wszystkim wykonanie lub umorzenie obowiązku w całości lub w części czy przedawnienie obowiązku.

Zgodnie z art. 59 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.- dalej O.p.) zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek:

1) zapłaty;

2) pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta;

3) potrącenia;

4} zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku;

5) zaniechania poboru;

6) przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych;

7) przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym;

8) umorzenia zaległości;

9) przedawnienia;

10) zwolnienia z obowiązku zapłaty na podstawie art. 14m;

11) nabycia spadku w całości przez Skarb Państwa albo jednostkę samorządu terytorialnego stwierdzonego przez prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku - ze skutkiem na dzień otwarcia spadku.

W przedmiotowej sprawie obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych:

- z dnia 24 października 2024 r. (dotyczącego zobowiązania w podatku od towarów i usług za II kwartał 2024 r.) oraz

- z dnia 27 listopada 2024 r. (dotyczącego zobowiązania w podatku od towarów i usług za III kwartał 2024 r.),

wynika ze złożonych przez Skarżącego odpowiednio 25 lipca 2024 r. i 25 października 2024 r. deklaracji VAT-7K.

Skarżący w dniu 28 lipca 2024 r. i 27 października 2024 r. złożył do organu podatkowego wnioski o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2024 r.

Wnioski te zostały rozpatrzone negatywnie przez Naczelnika US, czego dowodzą wydane w tym zakresie wskazane w opisie stanu faktycznego sprawy decyzje, utrzymane w mocy przez Dyrektora IAS, w skutek wniesionych przez Skarżącego odwołań.

Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, na dzień wystawienia ww. tytułów wykonawczych, tj. 24 października 2024 r. i 27 listopada 2024 r. nie zaszły żadne okoliczności określone w art. 59 § 1 O.p.

W ocenie Sądu, złożenie wniosków o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, na które Skarżący się powołał w złożonych zarzutach, nie stanowi przesłanki wygaśnięcia obowiązku, jak i o niemożności dochodzenia przez organ przedmiotowych wierzytelności.

Samo złożenie wniosku o przyznanie ulgi podatkowej nie stanowi bowiem ustawowej podstawy zgłoszenia zarzutu, gdyż jego złożenie nie wstrzymuje wykonania obowiązku. Dopiero wydanie decyzji o przyznaniu ulgi podatkowej mogłoby stanowić uzasadnioną podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Pogląd o braku wpływu samego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych na przebieg postępowania egzekucyjnego jest jednolicie przyjmowany w orzecznictwie sądowym, co trafnie podkreślił organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu.

Sąd wskazuje, iż postępowania w sprawie udzielenia ulgi podatkowej pozostaje bez wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego. Są to dwa odrębne postępowania, z których jedno jest wszczynane na wniosek podatnika, a drugie z urzędu. Od rozstrzygnięcia w sprawie ulgi nie zależy zakres odpowiedzialności ani wymiar zobowiązania podatkowego, zatem rozstrzygnięcie w tym postępowaniu pozostaje bez wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne.

W związku z powyższym zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części jest w ocenie Sądu bezpodstawny, a stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie prawidłowe.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona ww. lit. a i b wierzyciel ma obowiązek zbadać kwestię, czy na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek był wymagalny.

Niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a. powinna wynikać albo ze względów podmiotowych (niewłaściwy organ egzekucyjny; zobowiązany, który nie podlega jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej, albo zachodzi wobec niego jeden z wyjątków z art. 14 u.p.e.a.) albo z względów przedmiotowych (np. dany rodzaj obowiązku nie podlega egzekucji w trybie procedury administracyjnej, albo nie wynika z przepisów prawa). Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty.

W rozważanej sprawie wskazane tytuły wykonawcze obejmowały istniejący i wymagalny obowiązek. Podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego są deklaracje podatkowe VAT-7K za ww. okresy. W sprawie tej nie zaistniało żadne ze zdarzeń wymienionych w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. na dzień wystawienia tytułów wykonawczych (tj. 24 października 2024 r. i 27 listopada 2024 r.) i na dzień wszczęcia egzekucji (tj. 28 listopada 2024 r. zgodnie z art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.).

Złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego nie stanowi przesłanki braku wymagalności obowiązku, jak również o niemożności dochodzenia przez organ przedmiotowej wierzytelności. Jedynie decyzja pozytywna, w tym zakresie może być podstawą twierdzeń o braku wymagalności. W przeciwnym razie, każdy wniosek złożony w niezależnych postępowaniach (np. w sprawie ulgi w spłacie) skutkowałby uniemożliwieniem dochodzenia zobowiązania podatkowego.

W sprawie nie wystąpiła także inna przyczyna niż określona wyżej, mogąca pozwolić na stwierdzenie braku wymagalności obowiązku i uznania przedmiotowego zarzutu za zasadny.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy został przez organy obu instancji zebrany w całości i wyczerpująco rozpatrzony, zaś wyrażona w uzasadnieniu zażalonego postanowienia ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności. Ponadto postanowienie to zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 124 K.p.a.

Końcowo Sąd wyjaśnia, że zarzuty skargi dotyczą w głównej mierze innej materii niż rozpatrywana w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., tj. odnoszą się bezpośrednio do wydanych orzeczeń przez organy podatkowe w kwestii ulgi w spłacie. W związku z powyższym Sąd nie ma możliwości odniesienia się do wskazanych przez Skarżącego zarzutów w tym zakresie.

Podkreślić należy, iż sądy administracyjne - w myśl art. 184 Konstytucji RP - sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania lub zaniechania organu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować pod względem legalności działanie tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organu administracji i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli administracji publicznej.

Nie ma również wątpliwości, że będące przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie postępowanie dotyczy oddalenia zarzutów w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie przepisu art. 33 § 2 pkt 5 i 6 u.p.e.a. Zatem skarga do sądu administracyjnego na postanowienie organu rozstrzygającego w przedmiocie oceny tak sformułowanych zarzutów zakreśla granice rozpoznania sprawy, wyznaczone przez jej przedmiot, wynikający z treści zaskarżonego orzeczenia. Sprawa oznacza sprawę w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. A zatem w granicach sprawy nie mieści się podniesiony dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego zarzut dotyczący postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi (umorzenia należności). Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania i wydawanych w nim orzeczeń administracyjnych.

Końcowo Sąd wyjaśnia, że orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. W granicach rozpoznawanej sprawy nie mieści się ocena uprawnień organu egzekucyjnego do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Dlatego sformułowane w skardze zarzuty w tym zakresie Sąd uznał za pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie w zakresie sprawy w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 i 6 u.p.e.a.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.