W ocenie Organu odwoławczego dla ustalenia, czy odpłatne zbycie nieruchomości dokonywane jest w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej, czy też w ramach zarządu tzw. "majątkiem prywatnym" konieczne jest dokonanie ustaleń faktycznych w tym zakresie z uwzględnieniem tych czynności i towarzyszących im okoliczności na przestrzeni kilku lat. Tylko w ten sposób można ustalić w sposób obiektywny, czy odpłatne zbycie nieruchomości dokonywane było w okolicznościach przewidzianych w art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. Powyższe wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu zbadania aktywności Podatnika dotyczącej obrotu nieruchomościami (lokalami) zarówno w latach wcześniejszych, jak i późniejszych, i oceny czy działania te były podejmowane w warunkach przewidzianych w art. 5a pkt 6 i art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.
Tym samym Dyrektor stwierdził, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia źródła przychodów, kosztów uzyskania tych przychodów, dochodu do opodatkowania oraz należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 rok. Przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów 2021 r. należy uwzględnić i poddać ocenie także dowody przedłożone przez Podatnika w załączeniu do odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora i orzeczenie co do istoty sprawy przez organ II instancji. Przedmiotowej decyzji zarzucono wydanie jej z naruszeniem:
1. art. 233 O.p. poprzez uchylenie decyzji I instancji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia, bez żadnych przesłanek wskazujących na zasadność zastosowania tego artykułu;
2. art. 125 w związku z art. 121 O.p. poprzez bezzasadną opieszałość Organu II instancji polegająca na przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji w przypadku, gdy nie pojawiły się żadne nowe dowody oraz fakty w stanie faktycznym wymagających ponownego rozpatrzenia.
W ocenie Skarżącego Organ II instancji nie przedstawił żadnych nowych dowodów oraz zdarzeń, które wymagałyby przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego, co narusza zasadę szybkości postępowania określoną w art. 125 O.p. Jego zdaniem wszystkie istotne fakty zostały już ustalone na etapie postępowania przed Organem I instancji a materiał dowodowy był kompletny i niebudzący żadnych wątpliwości, wobec czego Organ posiada pełną dokumentację oraz posiada wszelkie dane wymagane do wydania merytorycznej decyzji. Ponadto bezzasadne przedłużanie postępowania jest zachowaniem, które nie budzi zaufania do organu podatkowego.
Zdaniem Skarżącego podstawowym kryterium zastosowania art. 233 § 2 O.p. jest, aby rozstrzygniecie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzania postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Natomiast w toku postępowania w stanie faktycznym oraz prawnym nie pojawiły się nowe dowody oraz okoliczności oraz Organ II instancji w swojej decyzji nie przedstawił żadnych nowych dowodów wymagających ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji, więc ponowne rozpatrywanie tego co zostało już rozpatrzone mija się z celem oraz narusza to art. 125, 124 oraz 121 O.p. Wszelkie dokumenty wymagane do rozpatrzenia sprawy zostały dostarczone na etapie postępowania przed Organem I instancji, co sprawia, że wydana decyzja jest niezasadna.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł oddalenie skargi.
W dniu 7 lipca 2026 r. na rozprawie Skarżący oraz Pełnomocnik Dyrektora podtrzymali prezentowane przez nich stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu nakazującym jej uchylnie.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Organu odwoławczego wydana na podstawie art. 233 § 2 O.p.
Wyjaśnienia wymaga, że decyzja wydana w oparciu o art. 233 § 2 O.p. nie przesadza o prawach i obowiązkach strony albowiem nie jest decyzją merytoryczną. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się więc do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 233 § 2 O.p., a w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę (por. wyroki NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt: II OSK 2279/13, z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt: II OSK 2219/15, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 233 § 2 O.p. organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z powyższego wynika, że wydanie decyzji kasatoryjnej możliwe jest jedynie w wypadku, w którym w ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie sprawy wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Użyte w art. 233 § 2 O.p. sformułowanie: "przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Należy jednak przyjąć, że powinno być ono interpretowane w powiązaniu z treścią art. 229 O.p., z którego wynika, że organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zestawienie obu przywołanych regulacji prawnych prowadzi do wniosku, że wydanie decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 233 § 2 O.p. możliwe jest w sytuacji, gdy postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia w znacznej części lub całości, a wady postępowania przed organem pierwszej instancji są na tyle poważne, że nie jest możliwe ich sanowanie w trybie art. 229 O.p. (zob. wyrok NSA z 20 października 2023r., I FSK 934/22). Chodzi więc o sytuację, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w przeważającej części, bądź też przeprowadzone przez ten organ postępowanie jest obarczone tak istotnymi błędami, że nie jest możliwe naprawienie w trybie art. 229 O.p. Taka wykładnia przywołanych przepisów pozostaje w zgodzie z zasadą szybkości postępowania podatkowego (art. 125 O.p.) oraz dwuinstancyjności tego postępowania (art. 127 O.p.). Należy bowiem podkreślić, że obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne załatwienie sprawy indywidualnej w jej całokształcie, a wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (zob. wyroki NSA: z 8 lipca 2021 r., II FSK 3422/18; z 9 lipca 2021 r., II FSK 592/207; z 7 września 2023 r. I FSK 900/19). W przypadku uznania, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 233 § 2 O.p., niezbędne jest wykazanie w uzasadnieniu takiej decyzji przez organ drugiej instancji istnienia przesłanek do zastosowania tego przepisu z równoczesnym wykluczeniem możliwości skorzystania z art. 229 O.p. (wyrok NSA z 22 marca 2024 r., III FSK 461/21). Należy przy tym podkreślić, że przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, organ odwoławczy ma obowiązek wskazać konkretne okoliczności faktyczne, które powinien zbadać organ pierwszej instancji (wyrok NSA z 21 listopada 2025 r., III FSK 986/24).
W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że wady co do zakresu przeprowadzonego postępowania dowodowego powinny być tak istotne, że nie pozwalają na ustalenie stanu faktycznego sprawy, a co za tym idzie, poczynienie na tym etapie sprawy jakichkolwiek miarodajnych wniosków co do zastosowania przepisów prawa materialnego i określenia na tej podstawie wysokości zobowiązania podatkowego - nie jest możliwe. Co do zasady, uchybienia co do zakresu przeprowadzonego postępowania dowodowego stanowiące podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 233 § 2 O.p., mają charakter "wyprzedzający" w stosunku do innych uchybień, w tym zwłaszcza co do zastosowania przepisów prawa materialnego. O tym zaś czy zaistniały przesłanki pozwalające na wydanie na tej podstawie prawnej decyzji przez organ odwoławczy decydują okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt II FSK 2377/20).
Istotne jest też, że wskazówki organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej nie mogą mieć merytorycznego charakteru, a więc nie mogą sugerować ani wręcz rozstrzygać za organ pierwszej instancji o sposobie załatwienia sprawy lub treści przyszłej decyzji (zob. wyrok NSA w Warszawie z 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7922/98, LEX nr 43965).
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie uzasadnione było wydanie decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 233 § 2 O.p. Z akt sprawy wynika, że Organ I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, które umożliwiałoby wydanie merytorycznej decyzji. Na tym etapie sprawy nie można wyciągnąć wniosków co do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego, co w konsekwencji prowadziłoby do określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Organ I instancji nie ustalił, czy zbycie nieruchomości nastąpiło w ramach działalności gospodarczej, czy w ramach zarządu majątkiem prywatnym. Nie przeprowadził dowodów na okoliczność wykazania braku zaistnienia przesłanek do uznania, że sprzedaż tej nie dokonywano w ramach działalności gospodarczej.
Skarżący zarzucił decyzji brak wskazania w jakim zakresie postępowanie dowodowe należy uzupełnić. Zdaniem Sądu, Organ odwoławczy w sposób wystarczający wyjaśnił jakie okoliczności należy wyjaśnić. To zaś determinuje zakres prowadzonego postępowania dowodowego w sprawie: uzupełniania wymaga m.in. to jaki charakter miała działalność Skarżącego, tj. czy spełniała definicję działalności gospodarczej, a to wymaga przeprowadzenia szeregu dowodów. Naczelnik nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie obrotu nieruchomościami celem prawidłowej kwalifikacji prawnej osiągniętego z tego tytułu przychodu. Nie poczynił ustaleń co do tego, czy działania Podatnika w zakresie obrotu nieruchomościami miały profesjonalny charakter, typowy dla obrotu handlowego, czy też były to zwykłe działania podejmowane w zakresie sprzedaży majątku osobistego, co wymagało zgromadzenia dodatkowych dowodów. Dotychczas zgromadzony materiał dowodowy tj. min. akty notarialne, umowy, zeznania podatkowe, protokoły odbioru nieruchomości, wyjaśnienia Podatnika są niewystarczające, gdyż na ich podstawie nie można ustalić tych okoliczności. Dowody te, w szczególności przesłuchanie Strony odnosiło się do innych okoliczności. Tym samym konieczne jest dokonanie ustaleń faktycznych z uwzględnieniem czynności podejmowanych przez Podatnika i towarzyszących im okoliczności na przestrzeni kilku lat. Dokonanie ustaleń w powyższym zakresie umożliwi zastosowanie konkretnego przepisu prawa materialnego. W konsekwencji postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia w znacznej części w celu zbadania aktywności Skarżącego dotyczącej obrotu nieruchomościami zarówno w latach wcześniejszych, jak i późniejszych, i oceny czy działania te były podejmowane w warunkach przewidzianych w art. 5a pkt 6 i art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Przeprowadzenie postępowania w zakresie okoliczności odnoszących się do obrotu nieruchomościami jest konieczne do przypisania tego obrotu do określonego źródła przychodu. Konieczne jest zatem ustalenie, czy działania Podatnika w ramach ustalonego stanu faktycznego sprawy odpowiadają wzorcowi działalności gospodarczej określonej w art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. Należało zatem ocenić działalność Podatnika we wskazanych w tym przepisie aspektach i w tym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe. Na tę okoliczność nie przeprowadzono żadnego dowodu. Dlatego też zasadnie przyjęto, że Organ I instancji zaniechał przeprowadzenia postępowania w znacznej części.
Organ odwoławczy wskazał zatem okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wyznaczając kierunek prowadzenia postępowania dowodowego.
Z uwagi na brak powyższych ustaleń nie było możliwe rozstrzygnięcie sprawy a zarazem czynienie ustaleń faktycznych w tym zakresie przekraczałoby możliwości jego uzupełnienia w ramach postępowania z art. 229 O.p., gdyż pozbawiłoby Skarżącego ewentualnej kontroli instancyjnej. Przeprowadzenie postępowania dowodowego w omawianym zakresie, celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego ma przesądzające znaczenie dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, toteż należało uznać, że prawidłowo w sprawie uznano, iż zaistniały podstawy do przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.
Przy czym Organ odwoławczy powołując się na przepisy prawa materialnego i orzecznictwo sądowoadministracyjne w zakresie opodatkowania sprzedaży nieruchomości wskazał jakie okoliczności faktyczne zostały przez Organ I instancji pominięte i które należy ustalić i ocenić w celu prawidłowej kwalifikacji określonego źródła przychodu. Tym samym Dyrektor zasadnie uznał, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia źródła przychodów, kosztów uzyskania tych przychodów, dochodu do opodatkowania oraz należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 rok, a także uwzględnienie dowodów przedłożonych do odwołania. Nie stanowi zatem naruszenia prawa, stwierdzenie przez Organ odwoławczy konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji w celu przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w znacznej części, skoro dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego może być podstawą do analizy prawnej.
Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzje ponadto nie przesądził o kierunku załatwienia sprawy. Przytoczył jedynie niezbędne przepisy w celu nakreślenia zakresu prowadzenia postępowania dowodowego, jednocześnie nie wypowiedział się co do kwalifikacji prawnopodatkowej, wskazując, że obecnie z materiału dowodowego nie wynika jeszcze jaki charakter miała sprzedaż.
Sąd stwierdza, że skoro godnie z art. 10 ust. 1. źródłami przychodów są m.in. określone w pkt 8 odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej i aby zaliczyć ww. zbycie do tego źródła przychodu, niezbędne jest jednoznaczne ustalenie, że takie zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej, takie ustalenie jest konieczne, a tego w sprawie niniejszej jednoznacznie nie ustalono.
Reasumując: Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dostatecznie wykazał przesłanki do zastosowania art. 233 § 2 O.p. Wady postępowania były poważne co uniemożliwiało ich sanowanie w trybie art. 229 O.p. Przy tym Dyrektor przekonywująco uzasadnił konieczność rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z dyspozycją art. 233 § 2 O.p. W konsekwencji zarzuty skargi okazały się niezasadne. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa w sposób mogący odnieść wpływ na istotę rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.